nieuws

Een speciale rubriek voor notarissen, kapitalisten, kooplieden en aannemers

bouwbreed

In de tweede helft van de negentiende eeuw scheen het voor Cobouws voorganger ‘Het Advertentieblad’ een geschikte moment te zijn een rubriek ‘Geldbeleggingen’ te beginnen. Kort daarop gewijzigd in ‘Aangeboden en Gevraagde Kapitalen’.

De rubriek werd ingeleid met de openhartige mededeling van uitgever Ten Hagen, dat ‘H.H. Notarissen, Makelaars, Kapitalisten, (met zo’n woord zou je vandaag de dag niet moeten aankomen), Kooplieden en Aannemers er belang bij hebben van aanbiedingen en aanvragen van Kapitaal kennis te nemen. Daartoe zal in ‘Het Advertentieblad’ een beknopt overzicht worden opgenomen van hetgeen op dit gebied wekelijks in de verschillende couranten wordt opgenomen’.

De uitgever bood tevens de gelegenheid om ‘dusdanige aankondiging in het blad te plaatsen, hetwelk, zoals men gaarne zal toestemmen, zich hiertoe bijzonder leent’.

Het denkbeeld sloeg aan en in de loop van de volgende jaren zijn heel wat aanzetten tot financiele transacties in het weekblad verschenen.

Veel van de aangeboden gelden moeten een bestemming vinden als eerste of tweede hypotheek. De aanbiedingen zijn veelal van particulieren afkomstig. Als je dat, ruim een honderd jaar later, zo leest komen de verhalen van woekeraars op je af, denk je aan die arme aannemers van vroeger, die met borgen moesten werken en die daardoor ook nog al eens onder het juk door gingen.

‘De Toevlugt’

De bedragen van die leningen varieren tussen de twee- en zestigduizend gulden. De rente blijft jaren constant op vier en een half procent.

Een adres in Amsterdam, de toepasselijke naam ‘De Toevlugt’ dragende, meldde dat ‘het geld op hypotheek beschikbaar heeft op gebouwen en land door het gehele Rijk’.

De gevraagde kapitalen vertonen na een tijdje meer verscheidenheid. En het doel waarvoor is niet altijd even duidelijk.

‘Fashionable affaire’

Zo vraagt iemand vijfduizend gulden ‘ter associatie in een fashionable affaire’ of een ander iemand zoekt ‘enig kapitaal’ – een geliefde term – voor en tot uitbreiding van een ‘hoogst geaccditeerde houthandel’. En een nog ander vraagt ‘enig kapitaal ter associatie….. van een juffrouw’. (Wat daarbij moet worden bedacht, laat ik gaarne aan de fantasie van de lezers over.)

Later wordt deze rubriek uitgebouwd en worden berichten over rentebetalingen regelmatig opgenomen. Niet alleen worden dividenden van grote – ook Nederlandsch-Indische ondernemingen vermeld, maar ook uitlotingen van gemeentelijke leningen, van Kerkleningen, Bouwverenigingen, Werkliedenverenigingen, van obligatieleningen, van Russische en Amerikaanse spoorwegmaatschappijen en, niet te vergeten, de betaalbaarstelling van coupons van f. 2 van de Utrechtsch Volksgaarkeuken. Toen mochten de Staatsloterij en Oostenrijkse en Hongaarse loterijen ook niet achterwege blijven.

Bij het vermelden van de Russische Spoorwegleningen moet ik weer terugdenken aan vroeger dagen. Mijn vader, geboren in 1877, had het altijd over de Russische ‘lappen’. ‘Daarmee’, zo vertrouwde hij ons gezin wel eens toe: ‘ke we wel een kamer behangen, zo groot zijn ze’. Hij vertelde ook dat ze later waardeloos waren.

Betrekkingen

Enkele jaren later werd weer een nieuwe rubriek geopend. Ja, uitgever Ten Hagen was een inventief man! Deze kreeg de naam ‘Aangeboden en Gevraagde betrekkingen’. Daarvan is een zeer druk gebruik gemaakt. De prijs voor aangeboden betrekkingen bedroeg voor zes regels en daar beneden f. 1,20. Elke regel meer 16 cents. Gevraagde betrekkingen kostten voor zes regels en daar beneden slechts f. 1 en elke regel meer 10 cents. Tientallen gemeenten gebruikten deze rubriek om hulponderwijzers te vragen; de opleidingsmogelijkheden waren namelijk verbeterd.

Merkwaardig is het om in deze rubriek de opkomst van de stand der kantoorbedienden te ke volgen. In de eerste helft van de negentiende eeuw waren op de kantoren geen andere personen werkzaam dan ‘jongelieden uit deftigsten en fatsoenlijksten stand’. In de tweede helft van de negentiende eeuw vindt men lieden van allerlei slag, zoals…. het staat er werkelijk: ‘verongelukte schoolmeesters en gedropen studenten’.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels