nieuws

‘Te veel vliegas in beton leidt tot instortingsgevaar’

bouwbreed

Er dreigt in de toekomst gevaar voor instorting van betonconstructies, als er wordt overgegaan tot het vervangen van 25% van het cement door vliegas. Dat komt doordat slechts een klein deel van de korrels een puzzolane werking heeft. “Men denkt dat alle vliegaskorrels min of meer gelijk zijn. Maar als je vliegas goed bekijkt, zie je dat de meeste deeltjes sterk afwijken van het gemiddelde. De toepassing van 25% vliegas in voorgespannen beton is daarom absoluut onverantwoord.”

Dat stelt ing. J.P.A.J. van der Zanden, directeur van Van der Zanden BV te Aalbeek/Hulsberg, tijdens een bijeenkomst die aanstaande woensdag wordt gehouden door de Studievereniging Betontechnologie (Stutech). “Waarschijnlijk realiseren de wetenschappers zich de risico’s niet”, aldus Van der Zanden in gesprek met Cobouw. “Ik ben geschrokken van de CUR-rapporten over vliegas in cement en beton. Daarin staat dat 25% van de cement in voorgespannen beton zou ke worden vervangen door vliegas. Dat is gebaseerd op onderzoeken, waarbij de vliegassen niet goed zijn gekarakteriseerd. Aan dergelijk onderzoek kan geen wetenschappelijke waarde worden toegekend. Het is niet te achterhalen om welke vliegas het gaat en om welke verbranding. Men hanteert een gemiddelde karakteristiek van vliegas. Alle deeltjes zijn echter uniek en de eigenschappen van de meeste deeltjes wijken sterk af van het gemiddelde. Hier moet heel serieus naar gekeken worden.”

Van der Zanden heeft een lange ervaring met beton. Hij was betrokken bij de ontwikkeling van het gebruik van zeegrind, de bouw van de tunnels voor de metro in Amsterdam, de ontwikkeling van betonpompen en de samenstelling van het beton voor de Bahrain Causeway in Saudi Arabie. Bij dat laatste project speelde de duurzaamheid een grote rol.

Bovendien heeft Van der Zanden zich bezig gehouden met de ontwikkeling van de recycling van bouwstoffen afkomstig van de sloop en het opruimen van steenkoolmijnen in Limburg, Belgie en Duitsland. Sinds 1988 heeft Van der Zanden een eigen bureau voor research op het gebied van beton, afvalverbranding en recycling.

Bij een onderzoek naar de mogelijkheden om de uitstoot van kooldioxide bij de verbranding van steenkool te verminderen stuitte hij op het vliegasprobleem.

Vliegas is een product van elektriciteitscentrales die met kolen worden gestookt. Het bestaat uit deeltjes, die in de steenkool zijn ingesloten en niet verbranden.

Hoogovenslakken

Volgens Van der Zanden is het probleem van de ongelijke verdeling van eigenschappen over de korrels van vliegas kleiner, naarmate de temperatuur van de kolenverbranding hoger ligt. Hij vergelijkt dit met de productie van hoogovencement. “Met hoogovenslakken kun je 70% van het cement vervangen. De slakken worden in een bad opgevangen en zijn veel homogener dan vliegas”, aldus Van der Zanden. “Bij vliegas is elk deeltje qua vorm en qua chemische samenstelling anders. Bij het verbranden van steenkool gaat men naar steeds lagere temperaturen, waardoor er steeds minder deeltjes smelten. Vliegassen afkomstig van ‘low NOx’-verbranding zijn voor beton vaak niet meer relevant.” De oplossing zou ke zijn, terug te keren van de moderne droge naar natte verbranding, met hogere temperaturen. Van der Zanden: “Dat kan ook met een lage uitstoot van NOx. Het is dan mogelijk een slak te produceren die gelijkwaardig is aan hoogovenslak.”

Milieu

De onderzoeker maakt zich niet alleen ernstige zorgen over het instortingsgevaar, maar ook over het milieu. “Beton is een van de fundamenten van de maatschappij. Toch zijn we er een vuilnisbak van aan het maken, terwijl dat helemaal niet nodig is”, aldus Van der Zanden. Hij vindt het een ernstige zaak dat betontechnologen cement vervangen door een afvalproduct van de kolengestookte elektriciteitscentrales. Ook sloopafval kan niet zomaar in beton worden verwerkt. “De betontechnoloog moet zich niet richten op het oplossen van de sores van de elektriciteitsproducenten en de sloperijen. Hij moet goede beton te maken. De betonwereld is te veel bereid om zich als afvalbak te laten gebruiken”, aldus Van der Zanden. Voor wat betreft vliegas ziet hij als oplossing, de verschillende soorten te onderzoeken en de samenstelling vast te stellen. “We moeten naar een betere karakterisering van vliegas toe, en pas dan denken aan de vervanging van een deel van het cement.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels