nieuws

Milieurendement bepaalt duurzaamheid gebouw

bouwbreed

“Duurzaam bouwen is geen bouwstijl, geen bepaalde manier van bouwen. Het gaat beduidend verder dan grasdaken, houten kozijnen en grote overstekken. Dat kan een vorm van duurzame bouw zijn, maar is zeker niet de enige. Waar het om gaat is het milieurendement van nieuwbouw en renovatie. Nu gebeurt er op dat gebied al redelijk veel. Alleen: we zien dat niet altijd als duurzaam bouwen”, zegt ir. L. Dewever van de Inspectie Milieuhygiene van de Rijksgebouwendienst uit Arnhem.

“Duurzaam bouwen heeft te maken met rendement”, stelt Dewever. “Kijk bijvoorbeeld eens naar de tijden dat een kantoorgebouw in gebruik is. Dat is tien uur per dag, vijf dagen in de week. Alles bij elkaar is dat gebouw 30 procent van de tijd open. Kijk je vervolgens naar de bezetting van dat kantoor dan praat je eveneens over gemiddeld 30 procent van het totaal. Het echte gebruik beloopt dan zo’n 10 procent. Kijk je dan naar de levensduur dan zie je dat de meeste kantoorgebouwen korter dan 50 jaar meegaan; minder dan de helft van de technische levensduur. Hetgeen betekent dat van die 10 procent weer de helft afgaat. Daarmee komt het milieurendement van kantoren niet boven de 5 procent. Praat je bijvoorbeeld over een vliegtuig dan heb je het over een milieurendement van 65 procent. Voldoet het niet meer aan de eisen van de eerste eigenaar wordt het als tweedehands verkocht om nadien in onderdelen te worden verkocht.”

Wisselkantoor

“Het ‘wisselkantoor’ voor VROM in Haarlem moet de aanzet tot verandering geven”, vindt Dewever. “Niet iedereen heeft daar een eigen werkplek maar krijgt bij binnenkomst per dag een andere plek toegewezen. Daarmee verdubbelt het milieurendement en halveert de vraag naar kantoorruimte. De bouw zal dat minder op prijs stellen maar het is wel een gevolg van een meer duurzame aanpak. Een ander sprekend voorbeeld biedt Huize Van den Kastele en “s Gravenhof in Zutphen. Dat zijn twee monumenten die naast elkaar staan. Het ene is verbouwd tot hotel en het andere tot opleidingscentrum voor de rechterlijke macht. Door de week logeren de docenten in het hotel dat in het weekeinde de accommodatie van het opleidingscentrum als feestruimte gebruikt.”

“Aanvankelijk wilde de ‘rechtersschool’ alle voorzieningen voor zichzelf houden”, legt Dewever uit. “Met het gevolg dat alles in het weekeinde leeg zou staan. Doordat de functies nu in elkaar zijn geschoven ke de voorzieningen de hele week open blijven. Tegelijk spaar je een gebouw uit want je hoeft of het hotel of het opleidingscentrum niet te bouwen. Zodra je gebouwen intensiever gebruikt wordt het ook commercieel interessant. Omdat in Zutphen zoveel meer mensen van de voorzieningen gebruik maken kun je bijvoorbeeld een kwalitatief beter restaurant opnemen en neemt het comfort toe.”

Telewerken

“Oftewel: dit is duurzame bouw want je haalt het maximale uit hetgeen voor handen is”, licht Dewever toe. “Met dat in gedachten kun je een min of meer ideaal kantoor ontwerpen. De begane grond is dan gereserveerd voor winkels, de verdieping daarboven voor een congreszaal, hoger kun je kantoren onderbrengen en eventueel nog hoger woningen. De kantoorlaag hoeft welbeschouwd niet groter dan een verdieping te zijn. Kantineruimte kun je immers delen met het onderliggende congrescentrum. Neem je vervolgens aan dat het telewerken een enorme vlucht zal nemen dan moet je de kantoorverdieping zodanig ontwerpen dat de ruimte later zonder al teveel problemen plaats kan bieden aan woningen.”

“Dit soort gebouwen kun je bijvoorbeeld nabij stations plaatsen”, meent Dewever. “Het is immers zonde de ruimte daar alleen voor kantoren te bestemmen. Je ziet ook nu al dat in het ‘wisselkantoor’ voor VROM in Haarlem winkels zijn opgenomen maar het is allemaal nog wat mager, er is meer mogelijk. Zo’n po heeft weinig te lijden van maatschappelijke en economische veranderingen want het is altijd wel ergens voor te gebruiken. Voor een belegger moet dat het gouden concept zijn maar dat lijkt in die sector nog niet zo erg doorgedrongen. We moeten dan niet de fout maken dit duurzaam bouwen te noemen; het is niet meer dan een variant op het thema. We zien duurzaam bouwen nog teveel als de materialisatie van het ontwerp. Veel meer zou het om het concept van het ontwerp moeten gaan. Dat levert een goed gebouwd en goed functionerend pand op.”

Nomaden

“Er zijn mensen die graag in een eigen kamer werken terwijl dat anderen een zorg zal zijn waar ze zitten en die al ‘zwervend’ veel beter functioneren”, weet Dewever. “Er komt een generatie in het arbeidsproces die je als ‘nomaden’ kunt zien. Het betekent niet dat je geen vaste werkplekken meer hoeft in te richten. Altijd zijn er ondersteunende diensten nodig, plaatsen waar mensen elkaar ke treffen. Het is echter verre van ondenkbaar dat de helft van de medewerkers genoeg heeft aan een inloopkantoor zodat de behoefte aan kantoorruimte halveert. Als je in Den Haag de ministeries combineert met een congrescentrum dan heb je een complex dat door de week het landsbestuur bedient en in het weekeinde andere functies kan vervullen.”

“Je moet dan wel bepaalde beveiligende maatregelen treffen”, zegt Dewever. “Daarmee kom je weer terug bij het concept. Anders dan gebruikelijk wordt bijvoorbeeld een restaurant op de onderste verdiepingen onder gebracht. Vervolgens kun je overzichtelijke beveiligingszones inrichten die voorkomen dat mensen terecht komen op plaatsen waar ze niet zijn gewenst. Vooraf moet je dus goed nadenken over de plaatsing van de ingangen en de liften. En van te voren moet je ook hebben nagedacht over de voorwaarden en gevolgen van gewijzigde functies. In de loop van de jaren vonden er heel wat discussies plaats over de duurzaamheid van vastgoed, over hoe vast onroerend goed voor een belegger is. Die discussies staan nog helemaal los van het duurzame bouwen. Op een keer moet dat bij elkaar komen en de conclusie worden getrokken dat de enige manier om tot duurzaam vastgoed te komen in flexibel (her)gebruik ligt.”

Marcel Dewever: “Het is echter verre van ondenkbaar dat de helft van de medewerkers genoeg heeft aan een inloopkantoor zodat de behoefte aan kantoorruimte halveert.” Foto: APA

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels