nieuws

Grote Kerk in Apeldoorn verschiet van kleur

bouwbreed

De Grote Kerk in Apeldoorn, ooit de ‘thuiskerk’ van prinses Wilhelmina, is tot juni buiten dienst. Het interieur ondergaat momenteel een arbeidsintensieve restauratie en zal zo veel mogelijk in de originele staat worden teruggebracht. Naast het vernieuwen van 1100 m2 cassetteplafond wordt zo’n 1600 m2 kerkbanken voorzien van een houtimiterende verflaag. Een kijkje achter de muren van dit Rijksmonument met koninklijke allure.

De op steenworp afstand van het Loo gelegen kerk dateert van 1891 en is een ontwerp van de Rotterdamse architect J. Verheul. Meer dan honderd jaar geleden legde -destijds nog prinses- Wilhelmina de eerste steen van het imposante bouwwerk. De latere vorstin kon het neo renaissance gebedshuis een jaar later betreden via een (prive)ingang en kreeg een speciale koninginnenbank van waaruit zij de dienst volgde.

De eiken bezienswaardigheid, een stukje klassiek timmerwerk, is momenteel aan het oog onttrokken en net als de kansel ingepakt in plastic en omgeven door steigers. De houten banken zijn reeds ontdaan van hun grijs/groene kleur en staan inmiddels in de bruine grondverf, in afwachting van de finishing touch.

“In totaal nemen we 1600 m2 kerkbanken onder handen” licht directeur A.J.J. van Apeldoorn van het gelijknamige schildersbedrijf toe. Ter weerszijden van de kansel is het eerste resultaat reeds zichtbaar. De kerkraadsbanken hebben vooruitlopend op de restauratie hun oorspronkelijk uiterlijk al herkregen. “Deze toegepaste decoratieve schildertechniek wordt bijna niet meer toegepast omdat het een behoorlijk arbeidsintensieve bezigheid is. Elke bank moet vier keer in de verf.”

Siermotief

Het schilderwerk was zo specifiek dat het apart werd aanbesteed. Van Apeldoorn Schildersbedrijf BV, dat op de Amersfoortseweg even verderop ook de Echoput onder handen neemt, trok de opdracht met een aanneemsom van f. 300.000 naar zich toe.

Om de oorspronkelijke kleuren te achterhalen werd in de kerk op diverse plaatsen verf verwijderd. “Op het plafond troffen we drie kleuren aan en een groen siermotief. Op elk vierkant vlak van het vernieuwde cassetteplafond schilderen we die vier motieven terug die onderling worden verbonden door een bies.”

Architectenbureau Vos, ten Broeke en van Wely uit Velp dat de restauratie begeleidt, verrichtte daartoe het nodige vooronderzoek. “De kerk krijgt zijn originele kleur terug, voor zover dat wenselijk is”, licht poleider G.J. Bouwhuis toe. Hoe kleurrijk de kerk straks zal zijn? “De banken krijgen een imitatie eiken kleur, het balkenpatroon wordt okerkleurig en de vlakken van het cassetteplafond krijgen een lichtgele kleur. Uit de draagconstructie zijn we nog niet uit. Daarnaast zal ook de oorspronkelijk dooptuin worden teruggebracht afgezet door een doophek.” Bij een eerdere modernisering in de jaren ’50 ging nogal wat origineel materiaal verloren.

‘Gesleep van jewelste’

Inmiddels is Aannemersbedrijf Linthorst BV begonnen met de vervanging van het plafond, in totaal zo’n 1100 m2. De nieuwe cassetteplafonds, vierkante vlakken van 1,50 m x 1,50 m, bestaan uit kraaldelen verbonden met een losse veer.

“Het gebouw is wel water- maar niet luchtdicht. We gebruiken daarom kunstmatig gedroogd bouwmateriaal om de werking van hout op te vangen” aldus directeur ing. A.W.T. Linthort, directeur van het plaatselijke aannemersbedrijf dat zorg draagt voor de bouwkundige uitvoering.

“Het is een gesleep van jewelste. Het hout moet naar een hoogte van zo’n 25 meter worden getransporteerd. SSH bouwde daarvoor een steiger van in totaal tien kilometer pijp. Deze noodzakelijke werkvloer alleen al kostte f. 150.000; bijna eenderde van de bouwkundige aanneemsom.”

Van deze dure voorziening wordt dan ook optimaal gebruik gemaakt. “We hebben een schoonmaakploeg naar boven gestuurd om daarboven wat huis te houden. Kosten: f. 3500. Zodra een cassetteplafond is vervangen doen de schilders hun werk. Op deze wijze wordt de helft van de kerk in een keer afgewerkt waarna de steiger aan de andere kant kan worden opgebouwd.”

Sanitair

Het bouwbedrijf dat zich bij koninklijke beschikking hofleverancier mag noemen, zal naast de vernieuwing van het plafond onder andere de entree aanpassen. “Het voormalige klompenhok maakt plaats voor een hardglazen toegangsdeur. Wegens ruimtegebrek zullen de achterste twee banken het veld moeten ruimen. De entree van de koningin blijft onveranderd. Ook de naast de deuren weggetimmerde houten ornamenten zullen beter zichtbaar worden teruggebracht.”

Een andere aanpassing betreft de sanitaire voorzieningen. Tot op heden moesten de kerkgangers -de kerk kan 1800 bezoekers bergen- het doen met een toilet. Na de ingreep zullen daar vier nieuwe ‘zitgelegenheden’ bijkomen.

De Centrale Voogdij van de Hervormde Gemeente van Apeldoorn en het Loo gaf opdracht tot de restauratie die all-in f. 1,3 miljoen vergt. Zowel Van Apeldoorn als Linthorst hadden scherp ingeschreven. “Bij dit soort poen wordt niet zozeer gekeken naar de kosten, maar naar het zo goed mogelijk in originele staat terugbrengen”, meent Linthorst.

In hoeverre beide daarin zullen slagen zal voor de bouwvakvakantie duidelijk zijn, wanneer de kerk voor het publiek de deuren opent.

Zodra een cassetteplafond is vervangen gaat de schilder aan de slag.Foto’s: Ger van Leeuwe

Om de restauratiewerkzaamheden uit te ke voeren trok SSH een steiger op. Deze noodzakelijke werkvloer alleen al kostte f. 150.000.

In totaal worden 1600 m2 kerkbanken voorzien van een houtimiterende verflaag. De decoratieve schildertechniek wordt nauwelijks meer toegepast.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels