nieuws

Schuttingtaal

bouwbreed Premium

Vroeger, toen Nederland nog beschaafd was, hadden huizen tuinhekjes. Stenen muurtjes die duidelijk het onderscheid tussen mijn en dijn aangaven. Iedereen kende zijn plaats. De achtertuinen waren discreet aan het oog onttrokken; hoogstens een klein poortje en een smalle brandgang gaven toegang tot dit prive-domein met groen geverfde schuttingen.

Het modernisme heeft aan deze beschaving een eind gemaakt. Ineens kwamen achtertuinen open en bloot aan de straat te liggen. Het verborgen leven van de burgerij stond te kijk met bleke lijven in goedkope tuinstoelen. Nog erger werd dat in de tijd van de krappe woonerven. Sindsdien kun je bij iedereen ook in de keuken kijken. Het laatste decorum ging verloren met de ontluisterende aanblik van dampende pannen doorgekookte groenten.

En toen kwam de Gamma.

Redders in de nood met gecreosoteerde schuttingen. Eerst gewone rechte planken, toen met boogjes en met vlechtwerk – alles even lelijk maar effectief tegen de blik van de buren.

Vervolgens leverde het tuincentrum de verlossende conifeer. Saaier groen is er niet, maar sneller groeiend evenmin. Ach, een zo’n slank boompje in een tuin geeft nog een Italianesk accent. Maar nu zie je er metershoge wanden van. Die onttrekken binnen enkele seizoenen de tuin effectief aan inkijk.

En toen kwam welstandstoezicht.

Overal in den lande is een beschavingsoffensief ingezet. Wij lezen in Trouw dat in Heerenveen speciale brigades erop uittrekken om de strijd aan te gaan met schutting en conifeer. Weg met de wildgroei van Gamma, paal en perk aan de huisvlijt van Intratuin. De heren van welstand leggen aan hele wijken tegelijk hun genormeerde schaamschotten op. Terug naar de tijd van het tuinhek.

Het is vals. Het tuinhek glorieerde in een wereld waarin nog ruimte was. De grote voortuin verhinderde inkijk, en anders was er altijd nog de zelden gebruikte voorkamer die voorkwam dat je kon zien welke ruzies nu weer werden uitgevochten onder de tafellamp. Vergelijk dat met de huidige maat aan tuin en kamer. Over de anderhalve graspol heen kijk je zo onder ieders afzuigkap, en over de zithoek daarachter zo in het schuurtje. Wat gemeen om deze belaagde bewoners hun laatste mogelijkheid tot expressie te ontnemen en op te zadelen met een standaardschuttinkje. Hier wordt bewaarheid wat Freud al voorspelde: de last van de beschaving, die je dwingt je in te houden en aan te passen, zal steeds groter worden, ondraaglijk groot tenslotte naarmate de beschaving voortschrijdt.

Maar, zegt u, ze zijn zo lelijk, die gedrochten die de bewoners in elkaar zetten. Ja, ze zijn lelijk, adembenemend, verbazingwekkend lelijk. Een fantasieschutting is al niets meer, het zijn hele pergola’s geworden, kunstig vervlochten met waterpartijen, hardhouten vlonders en mini-fonteinen. Huisvlijt als vorm van waanzin op de vierkante meter.

Een tocht door een nieuwbouwwijk is een duizelingwekkende confrontatie met de intense lelijkheid van het bestaan in een te rijk en te vol land met teveel vrije tijd.

Maar wat we daarbij nodig hebben is niet nog meer repressie van welstand, eerder het adres van Freuds opvolgers voor een goede psycho-analyse.

Reageer op dit artikel