nieuws

Goed vulkanisch zand weer volop te krijgen

bouwbreed Premium

Gebruik van lichtgewicht ophoogmaterialen kan voordelen bieden bij het bouwrijp maken van terreinen, dijkversterkingen en aanvullingen. Zo een materiaal is vulkanisch zand uit Duitsland. Dit heeft dezelfde eigenschappen als gewoon zand maar is veel lichter. Het kwalitatief goede ‘Flugsand’ is niet altijd in voldoende hoeveelheden verkrijgbaar. Door bijmengen van het lichte materiaal bims uit Italie kan weer aan de vraag worden voldaan.

Flugsand is een natuurlijk, loskorrelig, poreus materiaal van vulkanische oorsprong. Het is een nevenproduct dat in Duitsland vrijkomt bij de winning van bims, een licht toeslagmateriaal voor beton. Flugsandformaties worden gevonden op de noordoostelijke hellingen ter weerszijden van de Rijn in het Duitse Eifelgebergte bij Koblenz.

De lichtere soorten bevatten veel kwarts. De zwaardere hebben een groter aandeel vulkanisch glas. Tijdens een vulkaanuitbarsting worden Flugsand en bims door de grote hitte van de vulkaan de lucht in geblazen en door de wind verspreidt.

De eigenschappen van Flugsand zijn gunstig. De dichtheid is gering. Het materiaal komt voor in verschillende dichtheden. Er worden drie kwaliteitsklassen onderscheiden. Klasse 1 betreft Flugsand met een losgestorte vochtige dichtheid van 800 tot 850 kilogram per kubieke meter. Voor klasse twee en drie zijn die waarden respectievelijk 850 – 950 en 950 – 1050 kilogram per kubieke meter. Gewoon zand heeft een losgestorte dichtheid van ongeveer 1600 kilogram per kubieke meter.

Verder is bij Flugsand de hoek van inwendige wrijving groot. Bovendien is de waterdoorlatendheid goed en is het materiaal bestand tegen invloeden van chemicalien. Het wordt onder meer toegepast in dijkversterkingen, weglichamen, terreinophogingen en in aanvullingen van sleuven of achter damwanden.

Bijmengen

Duits Flugsand is niet altijd in voldoende hoeveelheden te leveren. In 1972 gebruikte de Gasunie 440.000 ton voor een leidingproject in de Alblasserwaard. In 1978 werd 1.400.000 ton toegepast in diverse werken van de Gasunie. Het materiaal is ook gebruikt in de ‘gifwijk’ Lekkerkerk waar vervuilde grond werd vervangen door schoon Flugsand.

Gebleken is echter dat mengen van bims uit Italie met Flugsand uit Duitsland ook een goed product oplevert, met vrijwel dezelfde eigenschappen als Duits Flugsand alleen. Dit bims komt van het Italiaanse eiland Lipari. Het is grover dan Flugsand en heeft een lager gewicht. Op Lipari wordt ook bimszand gewonnen dat onder de naam ‘Vulkalit’ op de markt wordt gebracht.

Aanpassen

Bij de levering van circa 64.000 ton van het nieuwe Flugsand voor het bouwrijp maken van het bedrijfsterrein ‘Noordoostkwadrant’ in Sliedrecht, bleek dat de formules voor het bepalen van het volumiek gewicht zoals opgenomen in de CUR-aanbeveling 41, moesten worden aangepast. De relatie tussen de natuurlijke vochtige dichtheid en het losgestorte volume van het Duits-Italiaanse materiaal is anders dan de CUR-aanbeveling die alleen is gebaseerd op Duits materiaal.

Om ongelijke zettingen in het ‘Noordoostkwadrant’ te voorkomen zijn de aanwezige sloten uitgebaggerd en gevuld met Vulkalit. De grond is sterk samendrukbaar; net onder het maaiveld zit een veenlaag met een dikte van 8,5 meter. De ontsluitingswegen worden aangelegd met een laag Flugsand klasse 1 met een dikte van 85 centimeter. Omdat kwalitatief goed materiaal uit Duitsland niet te leveren was, is gekozen voor het Duits-Italiaanse mengsel.

De gemeente Sliedrecht gebruikt Klasse 1 Flugsand al vanaf 1987, onder andere voor de aanleg van wegen in zettingsgevoelige gebieden. De meerkosten van het materiaal ten opzichte van gewoon zand worden ruimschoots terugverdiend, omdat de gekozen constructie bij het bouwrijp maken in de praktijk nagenoeg onderhoudsvrij blijkt te zijn.

In de gemeente Urk is de bovenste meter van de grond bij de woningen aan de Nink, Grote Fok en Zuiderpalen vervangen door Flugsand. Dit moet wateroverlast als gevolg van zakkende rioleringen voorkomen.

Reageer op dit artikel