nieuws

Nieuwe Mededingingswet geldt per 1 januari Kartelpolitie zet tanden in de bouw

bouwbreed

De kartelpolitie wil een einde maken aan alle prijsafspraken, opzetjes en kartels in de bouw. Ook fuseren mag niet zomaar meer. Daar is toestemming voor nodig als de binnenlandse omzet van de bedrijven hoger is dan f. 30 miljoen. De ‘waakhond’ van Economische Zaken zet zijn tanden in het bouwbolwerk, en is van plan miljoenenboetes uit te delen.

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), zoals de officiele naam van deze waakhond luidt, wordt vandaag geinstalleerd. Ruim zeventig mensen gaan zich bezighouden met de handhaving van de nieuwe mededingingswet die 1 januari 1998 van kracht wordt.

Handhaven is meestal een term voor politie en justitie. Deze club, die in de wandelgangen kartelpolitie heet, heeft opsporingsbevoegdheid en is in staat van alles te doen om aan informatie te komen. Er werken trouwens vooral economische juristen. Het bewaken van de vrije markt is hun hoofdtaak.

De NMa zal vanaf januari haar tanden laten zien. Een belangrijke sanctie is het geven van boetes. De gedachte daarachter is dat boetes van enkele miljoenen guldens een afschrikwekkend voorbeeld zijn. Ondernemers denken dan wel twee keer na voor zij over de schreef gaan.

In de bouwsector komen onderlinge prijsafspraken, opzetjes bij aanbestedingen en kartelvorming veelvuldig voor. Tips, klachten en bijvoorbeeld artikelen in deze krant kunnen tot onderzoek leiden. Moeilijker is de bewijslast en die zal de NMa toch moeten hebben om boetes te kunnen uitdelen.

Ontheffing mogelijk

Met de nieuwe wet heeft het ministerie veel meer mogelijkheden tot ingrijpen dan met de oude Wet economische mededinging. Een aantal zaken die volgens de oude wet nog mogen, zijn per 1 januari verboden. Daaronder vallen verticale prijsafspraken. Zo mag een leverancier geen verplichte verkoopprijs van zijn afnemer eisen.

Verzoeken om ontheffing van de wet voor bestaande kartels dienen binnen drie maanden na het inwerking treden van de wet te worden ingediend. Zolang op een dergelijk verzoek niet is beslist blijven de betreffende afspraken van kracht. Na 31 maart 1998 ingediende verzoeken om kartels in stand te houden worden niet meer in behandeling genomen.

De bouw krijgt in ieder geval ontheffing voor het aangaan van combinaties bij aanbestedingen. Bouwers mogen tijdelijke combinaties vormen om zo een grotere klus te kunnen aanpakken. Het is echter verboden combinaties aan te gaan als de afzonderlijke bedrijven die klus ook afzonderlijk kunnen klaren.

De kartelpolitie wikt, weegt en oordeelt. Een uitspraak van de NMa is dan ook bindend. Maar de mogelijkheid bestaat om in beroep tegen een uitspraak te gaan. De rechtbank in Rotterdam heeft dan de doorslaggevende stem. Jurisprudentie zal de komende jaren moeten aanscherpen wat nu precies wel mag en wat niet.

Vinex-locaties

Een van de eerste zaken die de NMa waarschijnlijk moet behandelen is de mogelijke kartelvorming op de Vinex-locaties in Haaglanden. Tijdens de begrotingsbehandelingen van het ministerie van VROM stelde Tweede Kamerlid Duivesteijn dat probleem aan de orde naar aanleiding van berichten in deze krant. Staatssecretaris Tommel beloofde de zaak door te spelen aan Economische Zaken.

Eerst moet duidelijk worden of de gemeente optreedt als ondernemer. Is dat het geval dan bekijkt de NMa welke markt wordt bediend met de nieuwe woningen.

Er bestaan vermoedens dat bouwers en gemeenten het bouwtempo willen temperen om overspoeling van de woningmarkt te voorkomen en drastische prijsdalingen tegen te houden. In principe is het verboden voor bouwers afspraken te maken om minder te bouwen om de huizenprijzen kunstmatig hoog te houden. Wordt zo’n afspraak aan de kaak gesteld en veroordeeld dan kan iedere huizenkoper die te veel betaald heeft naar de rechter stappen om met terugwerkende kracht financiele genoegdoening te eisen.

Morgen meer over kartelvorming in een interview met PvdA-Kamerlid Adri Duivesteijn.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels