nieuws

De achterhoedegevechten van Margreeth de Boer

bouwbreed

Is de wereld maakbaar? Volgens een aantal planologen wel. De nota’s over ruimtelijk beleid staan in ieder geval bol van de goede voornemens waar wel en niet gebouwd zou mogen worden. De praktijk blijkt echter weerbarstiger dan de theorie. En die arme Margreeth de Boer, onze minister van VROM, voert achterhoedegevechten om nog een beetje maakbaarheid in stand te houden.

Het leek allemaal zo mooi: concentratie rond de stadsgewesten zou het helemaal worden volgens de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Vinex). Het Groene Hart blijft behouden en bouw in kleine kernen mag slechts door inbreiding. Integratie van milieu en ruimtelijke ordening wordt een topic.

Marco Borsato zong het al: de meeste dromen zijn bedrog. Daar helpt zelfs geen Karin de Korte tegen. Want wat is de praktijk. De bouw op de Vinex-locaties loopt gemiddeld een jaar achter op de planning, terwijl op de plekken waar het volgens VROM minder zou moeten, veel meer is gebouwd.

De roep om het Vinex-beleid op de helling te zetten, neemt dan ook hand over hand toe. Mensen als Eduard Bomhof (Nyfer), Hans Blankert (VNO-NCW), Hans Weitenberg (VGBouw) en last but not least Elco Brinkman (AVBB), roepen al tijden dat het Groene Hart niet heilig verklaard moet worden. Roependen in de woestijn zijn zij allang niet meer.

Ook de Tweede Kamer voelt nattigheid. Telkens ziet die zich geconfronteerd met grote projecten waarvan het de vraag is hoe die binnen Vinex passen. Geen wonder derhalve dat de roep om een vijfde Nota Ruimtelijke Ordening danwel om een Eerste Nota Leefmilieu toeneemt.

De Boer wil daar echter niets van weten. De actualisering van de Vierde Nota is ter hand genomen, zo heet het.

Toekomstvisies

Maar ondertussen gaan andere departementen gewoon door hun toekomstvisies te ventileren. Zo ook Economische Zaken dat de Ruimte voor Economische Dynamiek heeft bestudeerd en tot de conclusie komt dat na 2010 het Vinex-beleid te weinig ruimte biedt voor de noodzakelijke en te verwachten economische ontwikkelingen. Langs de corridors daarentegen liggen grote kansen. Wie dan de bijbehorende kaarten bekijkt ziet een brede strook dwars door het Groene Hart lopen.

Wat Economische Zaken gedaan heeft is in feite niets anders dan een soort extrapolatie maken van reeds lang in gang zijnde ontwikkelingen. Wie over de A12 van Den Haag naar Utrecht rijdt kan die ontwikkelingen nu al met eigen ogen aanschouwen.

Een slimme truc van Economische Zaken is het pleidooi om voor de ruimtelijke ordening meer een bottom-up benadering te kiezen. “Ik denk dat een omvattend landelijk beleidsconcept geen recht doet aan de regionale en lokale verscheidenheid. Ik vind dat het ruimtelijk beleid daarom meer van onderop tot stand zou moeten komen. Al in het stadium van planvorming moet het voortouw meer bij mede-overheden en marktpartijen in de regio komen te liggen. Zij kennen als geen ander het gebied en zij hebben de mogelijkheden om de verschillende marktpartijen – beleggers, ondernemers, bouwbedrijven – in een vroeg stadium te betrekken”, zo zei staatssecretaris Anneke van Dok tijdens een debat over haar nota ruimte voor economische dynamiek.

Gezien de standpunten van de diverse gemeentebesturen in het Groene Hart staat bij voorbaat de uitslag vast: het Groene Hart is niet heilig meer. De Boer heeft het nakijken.

Luchtvaart

Was het maar een incident. Maar dat is het niet. Neem bijvoorbeeld de discussies rond de luchtvaart. Beek ligt nog vers in het geheugen. Aanvankelijk wilde De Boer geen nachtvluchten. Nu zijn er beperkte mogelijkheden langs de inmiddels beruchte randen van de nacht. Gevolg: iedereen ontevreden. Bovendien, het uitgangspunt dat Beek rendabel geexploiteerd zou moeten kunnen worden, blijkt niet haalbaar.

Schiphol is een ander mooi voorbeeld. De discussies spitsen zich momenteel toe op uitbreiding van de capaciteit op de luchthaven zelf in plaats van de bouw van een satelliet-vliegveld. Het kabinet gaat zelfs de gevolgen daarvan voor het milieu onderzoeken. De Boer zelf weet de uitslag al: verdere groei zal niet mogelijk zijn.

Als zij er in een volgend kabinet nog bij is, zal er wel een compromis uitrollen. Zoiets als ‘uitbreiding is mogelijk behalve in de randen van de nacht’. Zeer wel verdedigbaar, want bij het inslapen en wakker worden moet je mensen niet storen, nietwaar.

Zo zijn er nog legio voorbeelden te geven, waarbij op zijn minst de schijn wordt gewekt dat De Boer hijgend achter de feiten aanloopt. Dat is op zich niet erg. Het toont in ieder geval aan dat de maakbaarheid van onze aardkloot, te beginnen met Nederland, wel degelijk bestaat. Alleen zijn het niet de tekeningen van planologen, maar economische wetten die daarbij de belangrijkste rol spelen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels