nieuws

Architecten wijzen slechtste collega aan

bouwbreed Premium

Wie is de slechtste architect van Nederland? De directeur van de Bond van Nederlandse Architecten vindt de vraag alleen al “onzin” en “oneerlijk”. De directeur van het Architectuurinstituut vindt de vraag “moralistisch” en tekenend voor het gebrek aan een “constructief, zakelijk en professioneel debat” onder architecten. De architecten zelf schromen echter niet om in een enquete van de Volkskrant een van hun collega’s aan te wijzen. De slechtste architect noemen zij Carel Weeber, het slechtste gebouw de Stopera. Het best vinden zij architect Aldo van Eyck en het Haagse stadhuis.

De buitenkant van Nederland is het onderwerp van een speciale Volkskrant-bijlage, die afgelopen zaterdag verscheen. Daarin komen zulke uiteenlopende onderwerpen aan de orde als design, makelaars, Ikea en civiele kunstwerken. In een interview laat architect Francine Houben (Mecanoo) haar licht schijnen over “de niksigheid van de nieuwe locaties”. Om omzet te genereren hebben enkele grote aannemers grond gekocht, vervolgens een stropdas omgedaan en zich ontwikkelaar genoemd, aldus Houben. “Zo werden ze opdrachtgever en aannemer tegelijk. Ik wil ze niet als boeven afschilderen, vaak zijn het heel goede bouwers, maar het is niet hun vak een visie op de ruimtelijke ordening van Nederland te ontwikkelen. Die aannemers willen productie maken. Waar zouden ze zich druk om maken? Hun puntdakjes worden toch wel verkocht.”

Maar de meeste aandacht trekken de resultaten van een telefonische enquete onder driehonderd architecten en stedenbouwers. Ze spreken zich uit over diverse onderwerpen. De overheid heeft teveel regels gesteld vindt ruim de helft van de architecten en eenderde van de stedenbouwers. Eenstemmig vinden zij de woningbouw te eenvormig. Maar in overgrote meerderheid vinden zij niet dat er meer vrijstaande of twee-onder-een-kap woningen moeten komen. Barcelona vinden ze de mooiste Europese stad, Rotterdam de mooiste in Nederland,

Gebouwen en personen

Concreter wordt het als het gaat over gebouwen. Het lelijkste gebouw vindt bijna twaalf procent de Stopera, gevolgd door het Haagse stadhuis (6,6%) en Groninger Museum (5,7%). Dat Haagse stadhuis is tegelijk ook het mooiste gebouw (17%). En na het Architectuurinstituut (14,9%) staat ook hier het Groninger Museum op de derde plaats (14,2%). Dus die oordelen zijn inwisselbaar en weinig zeggend.

Bepaald pikant wordt het als het gaat om de vraag wie als architect het slechtste en beste werk levert. Het rijtje van goeden wordt aangevoerd door Aldo van Eyck (14%), gevolgd door Dudok, Berlage, Mecanoo en Quist. Op de vraag naar de slechten weigerde veertig procent van de geenqueteerden in te gaan. Maar volgens de overigen is het slechtst Weeber (26%) gevolgd door Dam, Alberts/Van Huut, Koolhaas en Hertzberger.

Wat vindt directeur mr. D. van der Veer van de Bond van Nederlandse Architecten dat zijn leden zo oordelen over hun eigen voorzitter, Carel Weeber? Van der Veer: “Alles wat je vraagt aan oordelen over de beste of slechtste is onzin. Wat is zo’n oordeel waard? Wat is de norm? Als je niet eerst daarover kunt discussieren is elke uitspraak oneerlijk. Wat wel of niet goed is wordt in de markt bepaald door opdrachtgevers die wel of niet met architecten in zee gaan en critici die daarover oordelen. Het is jammer dat leden zich laten verleiden tot dit soort uitspraken. We moeten binnen de bond aan de orde stellen wat verstandige uitingen zijn en wat niet.”

BNA-voorzitter en vernoemd slechtste architect Carel Weeber sluit daarbij aan: “Het is typerend voor deze beroepsgroep dat ze zich voor dit soort geintjes lenen. Je kunt je toch niet indenken dat artsen, advocaten of aannemers zeggen wie hun slechtste collega is. Ik begin langzamerhand wel te balen van die mentaliteit om zo over elkaar te oordelen en zal het binnenkort aan de orde stellen binnen de BNA”.

Architectuur als geloof

Wie nog het best kan beoordelen hoe exceptioneel Nederlandse architecten (en stedenbouwers) met elkaar omgaan is Kristin Feireiss, de uit Berlijn afkomstige directeur van het Architectuurinstituut. Feireiss: “Wat de slechtste architectuur is kun je niet weten; dat is een anoniem gebouw ergens tussen allerlei middelmaat. De vraag naar de slechtste architect ben ik nog nergens tegengekomen. Doelwit wordt dan Weeber omdat die zich strijdbaar en compromisloos opstelt in de openbaarheid.”

Feireiss vervolgt over de Nederlandse wijze van discussieren: “Ik heb gemerkt dat in Nederland kritiek erg op de persoon gespeeld wordt. Gebouw en persoon worden als eenheid gezien: een gevoelig gebouw moet door een gevoelig architect zijn gemaakt. Maar hoe gevoelig hun gebouwen ook waren, mensen als Mies van der Rohe en Frank Lloyd Wright waren geen lieverdjes. Daarbij komt dat het in Nederland tegelijk een moralistisch oordeel inhoudt. Alsof architectuur een geloof is. Maar het is een professie. In Nederland ontbreekt het aan een constructief, zakelijk en professioneel debat daarover.”

In Berlijn heeft Feireiss van nabij meegemaakt dat in de strijd om de vele grote opdrachten het er ook fel en persoonlijk aan toe ging, maar niet moralistisch. Bewondering heeft ze voor het Engelse architectuurdebat. Feireiss: “In Engeland zijn ze heel goed in heel zakelijke kritiek; met argumenten waarover gediscussieerd kan worden. Dat kan er dan heel fel aan toe gaan, waarna ze net zo makkelijk weer met elkaar een whisky drinken.”

Het lelijkste gebouw van Nederland, volgens architecten en stedenbouwkundigen: het gecombineerde stadhuis-muziektheater in Amsterdam.

Reageer op dit artikel