nieuws

Ecologisch bouwen nog dure hobby

bouwbreed Premium

Aannemingsmaatschappij De Geus BV te Broek op Langedijk bouwt 33 ecologische woningen te Purmerend. Het bedrijf verwacht het project met verlies af te sluiten, omdat de normen voor gewerkte uren flink worden overschreden. Daar staat tegenover, dat het aannemingsbedrijf een enorme ervaring met ecologisch bouwen opdoet.

“Het grootste verschil met het bouwen van gewone rijtjeswoningen is de verwerkingsnorm”, aldus ing. P. Kok, adjunct-directeur van aannemingsmaatschappij De Geus. “Hier moet alles in het werk gemeten worden. Dat is voor onze werknemers een grote verandering. Bij standaardwoningen wordt het werk geheel voorbereid, hier moeten zij veel uitkienen op de bouwplaats. Daardoor worden de normen voor gewerkte uren aanzienlijk overschreden.”

Een andere reden voor de overschrijding is, dat de normering identiek is voor alle inschrijvingswoningen ook is toegepast op de andere, terwijl voor elke woning wel een individuele aannemingsovereenkomst is gesloten. In de praktijk blijkt, dat sommige woningen meer arbeidsuren opslokken dan andere.

Het project is verdeeld in twee clusters. De woningen van het eerste cluster zijn in het stadium van oplevering. De arbeidsnorm is bij die woningen met tien procent overschreden. Voor het hele project zou dit leiden tot een verlies van tweeeneenhalve ton. Echter, het tweede cluster bestaat voor een groot deel uit houtskeletbouw. Daarbij wordt het meeste werk op de fabriek gedaan. Een deel van het verlies kan daardoor wellicht worden goedgemaakt.

Niet altijd verlies

Overigens leidt ecologisch bouwen niet altijd tot verlies, benadrukt Kok. De bouw van een kerk te Alkmaar bijvoorbeeld werd door aannemingsmaatschappij De Geus met een positief resultaat afgesloten. Kok verwacht in de toekomst met succes op nieuwe ecologische projecten in te kunnen schrijven. De ervaring die nu wordt opgedaan te Purmerend zal daarbij goed van pas komen. De Geus neemt bijvoorbeeld deel aan een prijsvraag voor 37 ecologische woningen te Broek op Langedijk. Ook het calculeren zal in de toekomst sneller gaan. De calculatie van het project te Purmerend heeft een arbeidsjaar gekost. Dat is veel, bij een totale aanneemsom van ongeveer zeven miljoen gulden.

“De winst zal echter niet alleen kennis en ervaring zijn. Het project dient ook als visitekaartje. De opdrachtgevers zijn bijzonder enthousiast”, aldus Kok. “Zij doen veel werk zelf, zoals schilderwerk en binnenafwerking.”

De opdrachtgevers hebben zich verenigd in de bewonersvereniging Ecologisch Woonproject Purmerend (EWP). Zij zullen de groenvoorziening in de wijk zelf gaan onderhouden. De gemeente verschaft de middelen, onder andere een aantal vruchtbomen en beukenhagen. Volgens de statuten van de vereniging zijn schuttingen verboden. Ze zijn overbodig, omdat elke woning eigen zichtlijnen heeft. De privacy is daardoor reeds voldoende gewaarborgd, vindt de EWP. Per woning wordt voorzien in een parkeerplaats, op een deel van het terrein dat door de gemeente wordt ingericht. Binnen het project komen grove verhardingen waar het groen doorheen kan groeien.

Schuimbeton

Alle woningen zijn gefundeerd op schuimbeton. Dat is lichter dan de grond, waardoor het de neiging heeft om omhoog te komen. Als de woning gereed is, ontstaat er een evenwicht. Voor die tijd echter is het verstandig om het grondwater af te voeren en enkele containers op de fundering te plaatsen. Die ervaring heeft aannemingsmaatschappij De Geus ook opgedaan. Een van de funderingen moest worden vervangen, omdat de samenhang was verdwenen. Bij een andere fundering wilde het beton niet goed schuimen. Het gewicht van de fundering werd te hoog. Dat is opgevangen door de strook van 50 centimeter buiten de gevel nog eens extra te verbreden. Bovendien zijn de funderingen van alle woningen voorzien van een krimpnet in de bovenste laag, waarin zich de leidingen bevinden.

Kalkmortel

Sommige woningen van het project zijn meer ecologisch dan andere, maar ze hebben een aantal eigenschappen gemeen. Nergens is gebruik gemaakt van zink of koper, alle dakgoten, dakbedekkingen en hemelwaterafvoeren zijn van epdm. De pannen zijn keramisch en een aantal daken zijn voorzien van mossen.

“We metselen met volledige kalkmortel”, licht Kok toe. De mortel wordt geleverd door EBC. “Op een na krijgen alle woningen een schone balklaag. De begane grond heeft wandverwarming, met tien millimeter Wolframix en stucwerk. De overige binnenwanden worden met gipsplaat behangklaar afgeleverd. De verdieping is om budgettaire redenen voorzien van radiatoren. Alle vloeren zijn afgewerkt met 50 millimeter anhydriet.”

Het schothout aan de gevels wordt geconserveerd met kookverf, de kozijnen met acrylaatverf van Aquamarijn. De meeste daken zijn vervaardigd met 5 millimeter dikke Meneserit geperste vezelplaten. Alle kappen, op een na, zijn sporenkappen. Bij de aansluiting van de dakkapellen op de pannen zijn loodslabben gebruikt. “Daar konden we geen goed alternatief voor vinden”, aldus Kok. Niet vanwege de ecologische kwaliteit, maar om prijstechnische redenen worden alle woningen geisoleerd met steenwol van Rockwool te Roermond. Dat is nog altijd goedkoper dan bijvoorbeeld Homatherm geperste cellulose, hoewel de prijs daarvan volgens Kok wel begint te zakken. Bij een woning wordt naderhand cellulose in de spouwen geblazen.

Stadsverwarming

De ervaring van Kok is, dat epdm weliswaar duurder is in aanschaf dan zink, maar dat het makkelijker is te verwerken. Daardoor is het per saldo iets voordeliger dan zinken goten en daken. Het materiaal is eenvoudig te snijden en de naden worden gevulkaniseerd.

De meeste woningen krijgen een schoorsteen en een tegelkachel. Zij hebben geen aardgas, maar worden aangesloten op de stadsverwarming van Purmerend. Hoewel het bouwterrein niet bouwrijp door de gemeente werd opgeleverd, hebben de nutsbedrijven wel alvast de infrastructuur aangebracht. Voor de aannemer is dat een complicatie, omdat er nog geen wegverharding is. “Ik heb daarom maar een aantal rijplaten neergelegd, om te voorkomen dat de nutsvoorzieningen worden stukgereden”, aldus Kok.

Materiaalverlies

Als het project gereed is, heeft Purmerend er een complete ecologische wijk bij. De organische vormen van de woningen zijn ook terug te vinden in de plattegrond van de wijk. Geen enkele kavel is rechthoekig. In het centrum wordt een soort plein aangelegd. Daarvandaan waaieren vijf wegen uit, elk met een eigen soort vruchtbomen. Er wordt een vijver aangelegd van vier bij veertien meter.

Opvallend tijdens de bouw is het grote materiaalverlies. Dat is het gevolg van de organische, veelhoekige vormen. Het is bijvoorbeeld lastig om de pannendaken goed af te werken. De opzet is om de restmaterialen te verwerken voor het verharden van de wegen.

Om te voorkomen dat de wijk er rommelig uit gaat zien, zijn er slechts drie verschillende soorten baksteen en twee soorten dakpannen voorgeschreven. De gemetselde plint hebben alle woningen gemeen.

Het resultaat is een omgeving met veel verrassende vormen, nu eens symmetrisch, dan weer met schuine lijnen. Voor de toekomstige bewoners valt er in en om deze woningen veel te beleven.

Projectgegevens:

Ontwerp: Renz Pijnenborgh van Archi Service te ‘s-Hertogenbosch

Jaap van der Laan van Architektenburo Van der Laan te Haastrecht

Pieter van der Ree van Orta Atelier te Bunnik

Constructeur: Konstruktieburo K. Keetels te Schijndel.

Aannemer: Aannemingsmaatschappij De Geus BV te Broek op Langedijk.

Directie: Syneff Consult te ‘s-Hertogenbosch.

Leverancier schuimbeton: Multicell te Woerden.

In de plattegrond van de woningen zijn de organische vormen te herkennen. Deze woning is ontworpen door Jaap van der Laan.

De organische vormgeving levert complexe details op. De grasdaken worden geleverd door Ecogras.

Een aantal woningen van de ecologische wijk, kort voor de oplevering.

Sommige bewoners zorgen zelf voor de afwerking van de binnenwanden. In deze woning worden de wanden gestuukt met leem.

‘Winst is niet alleen kennis en ervaring. Het project is ook visitekaartje’

Reageer op dit artikel