nieuws

Bacterie desastreus voor houten paalfunderingen

bouwbreed Premium

De hele woning slopen of de complete fundering vervangen. Dat is de enige remedie tegen de door bacterien aangetaste grenenhouten paalfundering onder 700 Haarlemse woningen. Desastreus noemen zowel TNO Bouw als adviesbureau Wareco Amsterdam de resultaten van het onderzoek dat zij in Haarlem uitvoerden. De Haarlemse wethouder Jan Haverkort spreekt zelfs van een tijdbom onder de stadsvernieuwing.

“Het was echt heel triest. Niemand had verwacht dat de resultaten zo slecht zouden zijn”, vertelt Jan de Jong van TNO Bouw. Dit onderzoeksinstituut heeft samen met adviesbureau Wareco onderzoek naar de staat van de fundering van 1050 woningen in Haarlem. Het resultaat is dat er voor ruim 700 woningen maar twee alternatieven zijn: sloop of een nieuwe fundering. De kosten van dat laatste bedragen minimaal f. 50.000 per woning.

Welke van de twee oplossingen wordt gekozen is afhankelijk van een zogenaamd casco-onderzoek, waaraan inmiddels al 150 woningen zijn onderworpen. Op twee blokken na bleken de woningen in zodanige staat dat vervanging van de fundering de moeite loont. Daarmee zal volgend voorjaar worden begonnen. In april moet de toestand van alle woningen bekend zijn.

Dat er problemen waren met de fundering kwam ruim twee jaar geleden aan het licht toen een bewonersgroep bij een woningverbeteringsoperatie het initiatief nam tot een nader onderzoek. De funderingspalen bleken over de hele lengte te zijn aangetast door de houtafbrekende bacterie Pseudomonas, die overigens alleen zijn verwoestende werk doet in grenenhout.

Puur gif

Bescherming van de fundering met een oplossing van boraten, boorzuren en bentoniet – een uit Zweden afkomstige methode die enkele maanden geleden in Nederland werd geintroduceerd – is volgens directeur Peter den Nijs van Wareco onmogelijk. “Dat kan absoluut niet. Dat is puur gif en zou een bewuste bodemvervuiling zijn. Bovendien is de staat van de fundering zo slecht dat conserveren sowieso niet mogelijk is”.

Den Nijs denkt, in tegenstelling tot de Delftse oud-hoogleraar prof. ir. A.F. van Weele (zie voorpagina), dat de onderzoeksresultaten verstrekkende gevolgen hebben voor andere wijken die zijn gefundeerd op grenenhouten palen. “Het is pas het topje van de ijsberg. Alleen al in Haarlem zijn deze probleem bij duizenden woningen te verwachten. Probleem is dat er nooit serieus onderzoek wordt gedaan naar deze bacterie om de simpele reden dat pas redelijk recent duidelijk is dat hij actief is. Zelfs in Amsterdam, waar al heel wat ervaring is met funderingsonderzoek, weten ze niet hoe erg het is.”

Wareco heeft voor enkele gemeenten al kleinere onderzoeken gedaan, maar constateert dat velen problemen het probleem niet onderkennen. “Meestal om de simpele reden dat er miljoenen guldens mee gemoeid zijn. En aan de buitenkant van de woningen is natuurlijk niet een-twee-drie iets te zien, dus is het gemakkelijker de kop in het zand te steken”, aldus Den Nijs.

Hij durft niet te schatten om hoeveel woningen het in totaal gaat. “Maar in een stad als Haarlem met 150.000 woningen zijn het er al een paar duizend en deze problematiek komt in het hele westen van het land voor.” Nergens in Nederland is echter geregistreerd hoeveel woningen houten funderingen hebben en al helemaal niet hoeveel en waar woningen staan met grenen funderingspalen. Houten funderingspalen zijn tot in de jaren zestig toegepast.

Ook TNO-medewerker De Jong weet niet hoe groot het probleem exact is. “Daar is geen onderzoek naar gedaan. Gemeenten weten ook vaak niet welke houtsoorten vroeger zijn gebruikt. Wel is inmiddels gebleken dat de bacterie ook in funderingen van een paar bruggen en sluizen zitten.”‘ De Jong mag van de eigenaren niet zeggen welke dat zijn.

Den Nijs zou graag een standaardisatie van het funderingsonderzoek zien. “Nu nog gebeurt het regelmatig dat de constructeur van boven het gat roept ‘het ziet er goed uit’. Er wordt vaak niet serieus gekeken naar funderingen. Onder andere in Haarlem is het al voorgekomen dat er eerst voor duizenden guldens wordt gestoken in stadsvernieuwing en dat de fundering zo slecht blijkt dat de woning inmiddels is gesloopt.”

Tijdbom

De Haarlemse wethouder Jan Haverkort noemt de funderingen een tijdbom onder de stadsvernieuwing. Hij zit de voorlichtingsbijeenkomsten voor de bewoners voor. Dinsdag was de eerste presentatie van de onderzoeken. Volgende week donderdag de tweede.

Uitgangspunt voor de gemeente is dat in 2005 alle woningen zijn aangepakt. De gemeente draait voor het grootste deel op voor de kosten. Eigenaar-bewoners krijgen tachtig procent vergoed met een maximum van f. 90.000. De gemeente heeft daarvoor nog geen extra geld uit Den Haag gekregen.

Reageer op dit artikel