nieuws

Comite zet zich in voor herbouw ‘Scheve Toren’ van Pijnacker

bouwbreed Premium

Voor f. 25 kun je in Pijnacker een kloostermop adopteren. Met dit bedrag wordt deze middeleeuwse baksteen hersteld en te zijner tijd in een nieuwe toren ingemetseld. In ruil daarvoor krijg je een certificaat met het nummer van de steen. Met de herbouw van de toren die vlak voor het uitbreken van de tweede wereldoorlog instortte, is een bedrag van f. 2 miljoen gemoeid. Het comite dat zich hiervoor beijvert, had half juni al ongeveer f. 750.000 aan giften en toezeggingen binnen. Men hoopt nu volgend jaar met de bouw te ke beginnen.

Op 18 april 1940, om nul uur 41 ’s nachts, zakte de toren aan het Koningshof in elkaar. De dagen daarvoor had men nog geprobeerd te redden wat er te redden viel, maar het heeft niet mogen baten: de toren die een meter 33 uit het lood stond, viel om.

Deze Zuid-Hollandse ‘toren van Pisa’ stond zo schreef omdat de fundering in de zachte veenbodem was weggezakt. Het onderste deel van de toren dateerde uit circa 1250 en was op houten palen gebouwd. Twee eeuwen later werd er een stuk boven opgezet en dat werd het bouwwerk fataal. Langzaam maar zeker zakte het gevaarte onder het extra gewicht van het tweede stuk in de bodem weg.

Nieuwe kerk

Aan het einde van de negentiende eeuw zag men de bui al hangen. Toen besloten werd de Nederlands Hervormde Kerk te slopen en de herbouwen, liet men de toren met rust. De nieuwe kerk verrees op enige afstand van het naar het westen hellende gevaarte en een verbindend tussenstuk liet men achterwege. Enkele jaren geleden is een comite in het leven geroepen dat de toren wil herbouwen. Hierin hebben de plaatselijke notabelen als de burgemeester, een wethouder en een bankdirecteur zitting. Aangezien de kerk, een rijksmonument, gerestaureerd was, en ook de consistorie weer herbouwd was, achtte men de tijd rijp voor een nieuwe toren.

De adviseur van het comite, de architect A. Bakker van het gelijknamige bouwkundige bureau in Pijnacker, werkte een plan uit. “Als nieuwe fundering willen wij een betonnen plaat aanbrengen”, vertelt hij. “Daar zie je toch niets van. De toren wordt wel zoveel mogelijk in originele staat herbouwd. Dus zullen er ook ‘kloostermoppen’ gebakken moeten worden.”

Van de originele kloostermoppen zijn er slechts een kleine duizend stuks over. “Die dingen heten zo omdat destijds kloosterlingen als eersten deze bakstenen fabriceerden. Het is de bedoeling dat leerlingbouwvakkers de stenen gaan maken. Dat is leuk. Dan leren zij eens wat anders dan beton storten. De toren wordt dus weer helemaal met bakstenen gebouwd”, legt Bakker uit. De leerlingen worden via de Stichting Leerling Bouwplaats Delft bij het po betrokken.

Register

De oorspronkelijk kloostermoppen kan men nu adopteren voor een bedrag van f. 25. In de nieuwe toren komt een register te liggen met de nummers van de stenen en naam en adres van de gevers. De certificaten kan men halen bij de plaatselijke sigarenhandel en de vestiging van de Rabobank.

Met kloostermop nummer een is het comite flink aan het stunten: deze wordt bij opbod verkocht. Het eerste bod bedroeg f. 500, maar dit werd al snel verhoogd tot f. 2000. Tot het einde van dit jaar kan op de steen geboden worden. De uiteindelijke koper wordt uitgenodigd om bij het leggen van de eerste steen aanwezig te zijn. Verder kan iedereen die een schenking doet van minimaal f. 1000 (fiscaal aftrekbaar) rekenen op een oorkonde met daarop de vermelding ‘Vrienden van de Scheve Toren’.

De toren wordt overigens niet scheef maar recht herbouwd. “Als je iets bouwt, dan bouw je het goed”, aldus de adviseur van het comite. “We zouden de toren wel weer scheef ke bouwen maar niet zo scheef als ie was. Helemaal zoals vroeger wordt het dan nog niet. Bovendien betekent het twintig procent meer in de bouwkosten.” De meningen zijn daarover echter verdeeld. Heel wat Pijnackenaren willen de toren scheef terug. Maar daar zullen zij dan wat dieper voor in de buidel moeten tasten.

Hoe dan ook, eenmaal herbouwd is de toren 42 meter hoog en 6 meter in het vierkant. Met boven aan vier kanten een uurwerk.

Bescherming

De ingestorte toren stond aan het Koningshof, wat als het oudste deel van Pijnacker beschouwd wordt. het is namelijk het hoogst gelegen deel van het dorp. Bij watersnood nam de bevolking in de vroege middeleeuwen haar toevlucht in de toren. Ook zocht men er bescherming in tijden van oorlog. Men trok dan de touwladder omhoog en bestookte de vijand vanaf zes meter hoog.

Er zijn kloostermoppen gevonden die uit 1180 dateren. Dat betekent dat men al eerder dan 1250 met de bouw van de toren begonnen is en dat er mogelijk een houten kerkje op de locatie van de huidige kerk heeft gestaan. Dat is bijvoorbeeld ook het geval met de Oude Kerk in Delft (waar de Amerikaanse president Clinton onlangs van een orgelconcert genoot).

Museum

Tenslotte leven er ideeen om in de eenmaal herbouwde toren een museum te vestigen, gewijd aan de geschiedenis van Pijnacker. En staat de toren er eenmaal, dan komt er ook wel een verbindingsstuk met de kerk. Kortom, weer een toren bij de kerk, net zoals het vroeger was.

Reageer op dit artikel