nieuws

Cobouws voorganger krijgt vanaf 1877 steeds meer allure

bouwbreed Premium

Zonder fanfares, zonder enige verantwoording werd op 13 augustus 1877 het Advertentieblad door uitgever Ten Hagen na twintig jaar aan een naamsverandering onderworpen. Het zou voortaan – dat wil zeggen achtendertig jaar lang – ‘Algemeen Nederlandsch Advertentieblad’ heten. Een wijziging die abonnees en publiek duidelijk maakte dat de uitgave zijn lezers telt in alle provincies en die tevens lokale concurrenten hun plaats wijst. Men begreep dat het blad zijn karakter behield.

De toenemende bouwbedrijvigheid weerspiegelde zich in de wekelijkse twintig pagina’s waarvan er acht voor bouwberichten en vaste rubrieken waren gereserveerd. De twaalf overige waren bezet met advertenties die vanwege hun talrijkheid in afzonderlijke rubrieken voor houtwaren, steensoorten, ijzerwaren, machines en hun onderhoud, moesten worden gerangschikt. Ook begonnen firma’s die zich Technisch Bureau noemden te melden, bijvoorbeeld Nierstrasz te Amsterdam en De Voogt te Rotterdam. Zij traden op als adviseurs en importeurs.

‘Mededeelingen’

Naast de reeds bestaande rubrieken werd in 1883 een nieuwe ingesteld die ongetwijfeld is ontstaan als gevolg van de publieke belangstelling voor de grote veranderingen die de techniek in alle bedrijfstakken teweegbracht. Onder de sobere verzamelnaam ‘Mededeelingen’ werden de lezers op de hoogte gesteld van allerlei nieuwe vindingen in binnen- en buitenland. De samensteller van de Mededeelingen moet een belezen man zijn geweest, die er niet alleen plezier in had zijn rubriek met nuttige wetenswaardigheden te vullen, maar ook misschien niet zo ingenomen is geweest met vooruitgang en nu en dan niet kon nalaten berichten te plaatsen die, ook toen, een lichtelijk belachelijke inhoud hadden. De Mededeelingen zijn voor de lezers zeker een aangename afwisseling geweest tussen alle advertentiepagina’s en de vele aanbestedingen en hun afloop.

Nuttige informatie was er – ondanks de nogal pathetische toon die nu en dan werd aangeheven – zeker bij, zij het dat menige voorspelling omtrent de grote toekomst die voor sommige bouwmaterialen en voor de vele uitvindingen scheen weggelegd, niet in vervulling is gegaan. Een kleine keuze uit de nieuwe rubriek, waaraan jarenlang veel zorg is besteed.

Aluminium

‘Helaas alle wereldse magt is vergankelijk en weldra zal die ijzeren koning worden onttroond. De nieuwe pretendent is nog jong van jaren en men gaf hem de naam aluminium. Bij Parijs werd de eerste fabriek gebouwd om hem in het groot te vervaardigen, hetgeen volkomen gelukte. Alle voordelige eigenschappen van het ijzer vindt men bij het aluminium terug en de nadelen mist men.

Het komt op aarde in oneindig grotere hoeveelheid voor dan ijzer en behoeft het niet uit de schoot des aardrijks te voorschijn te halen. Want ieder vindt het op zijn pad. Welke waarde dit metaal voor de bouwnijverheid heeft laat zich met geen mogelijkheid bepalen. Men zal bouwen metalen bruggen, veel sterker en veel veerkrachtiger dan van ijzer, men zal schepen van aluminium bouwen en er zal een verbazingwekkende wijziging op het gebied der grote nijverheid plaatsvinden waarvan de gevolgen niet zijn te berekenen. Wij staan op de drempel van nieuw tijdperk.’

Deurdringer

‘De heer A. van Dam, architect te ‘s-Gravenhage, vertegenwoordigt een Berlijnse fabriek die erin geslaagd is een toestel uit te denken dat door middel van luchtdruk de deuren langzaam of spoediger, naarmate men de daaraan verbonden veer aanzet, doch in elk geval zonder eenig gedruisch, dichtdringt. Deze uitvinding wordt aanbevolen onder de naam: ‘pneumatische zelfstandige geruischloze deurdringer’. Zij maakt het verzoek om deuren zachtjes te sluiten overbodig.’

Asphalt

De moeilijkheden waarmee de wegenbouw in die jaren had te kampen ontgingen de samensteller van de rubriek niet. Hij vermeldde dan ook dat er een eenvoudig middel is ‘den overgang van steen- of asphaltbestrating voor trekdieren te vergemakkelijken, waardoor een bezwaar wordt opgeheven dat vooral bij regenweer zeer tegen de laatste bestrating pleit’. ‘Dit bezwaar vindt zijn oorzaak daarin dat het paard vroeger dan de wagen het asphalt bereikt. De wrijving op straatsteenen is dubbel zoo groot als op asphalt. Men moet dus de wrijving verminderen en wel door de wagen vroeger dan het paard op de gladde baan te brengen. Dit nu is gemakkelijk en met weinig kosten te verkrijgen door over een tot twee wagenlengten aan het begin van de asphaltvloer alleen voor de wielen een asphalt- of granietspoor in de keibestrating te voegen’.

Zorgen van de aannemer

De zorgen van de aannemer kwamen eveneens verschillende malen aan de orde: ‘Wordt de aannemer die bouwmaterialen op keur heeft gekocht, gerekend door de vervoering ervan naar de werkplaats en betaling van vracht, deze te hebben geaccepteerd, indien dezelve door de directie van het werk worden afgekeurd? Deze vraag is door de regtbank en het hof te Arnhem ontkennend beantwoord, in een geval waar de bazalt die was uitgelost en vervoerd naar het aangenomen werk dat moest worden uitgevoerd en waarvan de vracht was betaald, door de directie van het werk (de doorlaatbrug in den Baardwijkschen Overlaat) werd afgekeurd.

De leverancier toch is in zijn vordering van betaling der bazalt in beide instanties niet ontvankelijk verklaard op grond dat het vervoer nodig was om keuring der directie te bevorderen: wanneer dus de aannemer van aangenomen werken bij het afsluiten van zijn koop van materialen deze koopt of deur der directie zijn alle, voor de goedkeuring door de directie te verrigten daden niet voldoende om daarop goedkeuring te baseren – eene oplossing die van de zijde des aannemers beschouwd aan talrijke questies deswege een einde maakt’. Onze juridische medewerker schrijft tegenwoordig in heel wat eenvoudiger taal.

Twee weken nadat Cobouws voorganger de naam Algemeen Nederlandsch Advertentieblad had gekregen, verscheen er ook een bericht dat vanwege de intocht van HH.KK.HH. Prins en Prinses Hendrik het blad reeds vrijdag 30 augustus 1878 ter perse zou gaan.

Deze Prins der Nederlanden werd op 13 juni 1820 in Soestdijk geboren en stierf 13 januari 1879 in Wolfordinge (Luxemburg).

Hij was de derde zoon van koning Willem II en koningin Anna Paulowna. Hij is jarenlang als adelborst actief geweest bij de Nederlandse Marine. Zijn belangstelling voor het zeewezen uitte hij vooral door zijn actieve medewerking bij de oprichting van enkele zeevaartmaatschappijen, zoals de ‘Nederland’ en de Kon. Stoomvaart Mij. Ook de maatschappij ‘Zeeland’ kwam onder zijn leiding tot stand. Van 1850 tot zijn dood was hij stadhouder van het groothertogdom Luxemburg, waar hij evenals in Nederland door zijn eenvoud en spontaniteit grote populariteit verwierf.

Reageer op dit artikel