nieuws

I-joists nog onbekend OSB verovert de bouw

bouwbreed Premium

OSB (Orinted Strand Board) is in Nederland een betrekkelijk nieuw bouwmateriaal dat een jaar of vijf op de markt verkrijgbaar is. Het plaatmateriaal bestaat voor ongeveer 97 procent uit zorgvuldig verkregen houtspaanders van maximaal 7 cm lengte. De rest is lijm en paraffine. De Nederlandse bouw is enthousiast over OSB, omdat de constructieplaat goedkoper is dan triplex en gemakkelijk te verwerken.

In Nederland wordt ongeveer 660.000 m3 aan constructieplaten verwerkt (triplex en OSB). Hiervan bestaat 10 procent uit OSB. De schatting is dat het OSB-gebruik in 2000 ruim boven 80.000 m3 zal liggen. Insiders verwachten dat over vijftien jaar 75 procent van de constructieplaten in de bouw uit OSB bestaat.

OSB dankt zijn opmars aan de gunstige verhouding tussen prijs en kwaliteit. De prijs ligt iets boven die van spaanplaat, terwijl de kwaliteit tegen die van triplex aanligt. De OSB-platen laten zich gemakkelijk spijkeren en verzagen. Bovendien zijn ze spanningsvrij. Er hoeft dus niet zoals bij de underlaymentplaten veel kracht te worden uitgeoefend om ze vlak te krijgen. Aangenomen wordt dat de groei van het OSB-gebruik ten koste gaat van het southern yellow pine-triplex dat uit Noord-Amerika wordt geimporteerd.

Lagenstructuur

Een OSB-plaat heeft meestal twee buitenste lagen en een middenlaag die net zo dik is als de buitenste lagen samen. De spaanders in de buitenste lagen worden in de lengterichting van de plaat gericht. In de kernlaag zijn ze in de breedte gericht. Door de drie lagenstructuur ontstaat een plaat waarvan de sterkte en stijfheid gelijkmatig zijn verdeeld over de lengte- en de dwarsrichting.

Het hout voor OSB is afkomstig van relatief snelgroeiende bomen. De Europese fabrikanten gebruiken vaak naaldhout, de Noordamerikaanse producenten gebruiken verschillende houtsoorten, zoals southern yellow pine, espen en berken.

Omdat OSB nogal gemakkelijk vocht opneemt wordt, zoals bij de Franse OSB-platen (triply), meer lijm gebruikt dan voor de bindingfunctie nodig is. Dit verhoogt de vochtwering van de plaat. Ook wordt vaak om een hoge vochtbestendigheid en een goede stabiliteit van de plaat te garanderen de randen van de plaat afgedicht.

Kwaliteitsklassen

OSB kent een onderverdeling in 4 kwaliteitsklassen: de eerste klasse voor de meubelindustrie; de tweede klasse voor toepassing in dragende constructies binnenshuis (vloeren, scheidingswanden en de binnenzijde van de dakconstructie), de derde klasse voor dragende constructies in een omgeving met een hoge relatieve vochtigheid (binnenspouwmuurbladen en de bovenzijde van de dakconstructie) en de klasse vier voor de natte toepassingen, maar daaraan voldoet nagenoeg geen enkele OSB-plaat.

OSB-platen zijn zowel gekantrecht als met messing en groef verkrijgbaar. Ze moeten altijd met de lange zijden dwars op de steunbalken worden aangebracht. OSB is te verkrijgen in dikten van 6 mm tot 25 mm.

I-joists

Een bouwproduct waarin vaak OSB wordt verwerkt is de I-joist. Het is een typisch ‘engineered wood’-product dat in doorsnede er uit ziet als stalen IPE-profielen. Ze hebben ook dezelfde eigenschappen. De I-joists bestaan uit drie onderdelen: twee flenzen, vervaardigd van houten balken of van een ‘engineered wood’-materiaal, zoals gelamineerd fineerhout, en daartussen een lijf van meestal OSB of triplex.

Belangrijke voordelen van de houten I-balken ten opzichte van gezaagd hout zijn het lichte gewicht (bijna 50 procent minder) en de grote sterkte. Hierdoor ke de binten langere overspanningen overbruggen en kan de tussenwerkse maat groter worden dan gebruikelijk is bij normale balken.

De esthetische kwaliteiten van de binten zijn echter minder dan die van gezaagd hout: daar waar ze in het zicht komen moeten ze met een plafond worden weggewerkt.

Beginstadium

De I-joists worden in de Verenigde Staten hoofdzakelijk toegepast als vloerbalken, dakspanten en gordingen; soms ook als latei boven een raam of deur. De verwachtingen van de houten samengestelde I-binten zijn in Amerika hoog gespannen. De schatting is dat in het jaar 2000 bijna 150 procent meer I-balken in de bouw worden afgezet dan vorig jaar. In Nederland is de markt van geprefabriceerde houten I-balken nog in een embryonaal stadium.

Reageer op dit artikel