nieuws

Waslijst aan strafbare feiten ten

bouwbreed

laste gelegd

Verdachten Annex-zaak eindelijk voor rechter

Op 6 maart begint de rechtbank in Dordrecht aan de behandeling van de strafzaak tegen de drie verdachten van

de miljoenenfraude rond het Leidse

bouwpo ‘De Annex’. Zij moeten zich verantwoorden voor een waslijst aan

strafbare feiten: ambtelijke omkoping

(qua omvang vrijwel zeker de grootste tot nu toe in ons land), valsheid in geschrifte, oplichting, bedrog, belastingfraude, bedrieglijke bankbreuk bij faillissementen en het ten onrechte genieten van een werkloosheidsuitkering.

Het gaat om de vermoedelijk naar het Ierse plaatsje County Kerry uitgeweken Th. J. D. (voormalig directeur bedrijfsvoering van de Rijksuniversiteit Leiden), P. van K. uit Leusden (directeur van de inmiddels failliet verklaarde poontwikkelingsmaatschappij Fibomij BV) en A. van M. (directeur van Solar Engineering BV en de eveneens al failliet verklaarde bedrijven Alternatieve Bouw Systemen Eurospan Benelux BV en Ronsoph Vastgoed BV).

Zij zouden vele miljoenen guldens, bestemd voor de bouw van een (semi)permanent kantoorgebouw met laboratoriumruimten, ‘De Annex’, ten behoeve van de uitbreiding van het Sylvius Laboratorium van de Rijksuniversiteit Leiden (RUL), spoorloos hebben doen verdwijnen.

Een groot aantal voor het bouwpo ingeschakelde bedrijven zoals aannemer, onderaannemers, toeleveranciers en transporteur, werd daardoor financieel ernstig gedupeerd.

Maar ook de fiscus en de curator van de gefailleerde bedrijven ABS Eurospan Benelux en Fibomij zijn voor grote bedragen benadeeld.

Vooronderzoek

De Annex-affaire speelde zich af in de periode 1990-1993. Dat de zaak eerst nu voor de rechter komt, heeft te maken met de duur van het gerechtelijk vooronderzoek (gvo). Met name het verkrijgen van relevante informatie uit het buitenland (Luxemburg, Oostenrijk) was volgens verantwoordelijk fraude-officier van justitie mr. M. van Nimwegen een tijdrovend karwei:

“Het was echt heel erg moeilijk om die belangrijke gegevens te bemachtigen. Een groot deel ervan hebben we uiteindelijk in bezit gekregen via de curator, die aangesteld was voor afhandeling van de faillissementen van Fibomij en ABS Eurospan Benelux. De curator was namelijk rechthebbende geworden op de buitenlandse bankrekeningen en had daarom veel gemakkelijker toegang tot de voor ons broodnodige informatie bronnen.” licht hij toe.

Onttrokken

De Rotterdamse curator mr. E.W.J.H. Liagre Bohl miste bij afhandeling van het faillissement een flinke hoeveelheid geld. Omdat zowel Van K.d als Van M. niet in staat bleken alle baten te verantwoorden, deed de curator aangifte van bedrieglijke bankbreuk. Hij heeft becijferd, dat ten minste ruim f. 2,3 miljoen aan de boedel van de failliet verklaarde bedrijven is onttrokken.

Het vermoeden bestaat dat dit geld naar rekeningen bij banken in het buitenland is doorgesluisd.

Onder meer betreft het de Erste Osterreichische Spar-Casse-Bank. en de bank in Luxemburg.

Eind vorig jaar beschikte Van Nimwegen tenslotte over alle benodigde informatie en kon hij het gvo afsluiten.

Het vastleggen van een datum voor de behandeling van de zaak door de rechtbank liet vervolgens op zich wachten, omdat de advocaten van de verdachten via getuigenverhoren bij de rechtercommissaris de nodige vragen beantwoord wilden hebben.

Goed beeld

Van Nimwegen heeft al met al een goed beeld van hetgeen rond de bouw van ‘De Annex’ aan strafbare handelingen gespeeld heeft.

Vaststaat dat de toen nog in functie zijnde D. f. 400.000 in cheques betaald heeft gekregen, om (met succes) te zorgen voor een zodanige manipulatie van de besluitvorming binnen de RUL over de bouw van ‘De Annex’, dat dit po gegund zou worden aan zijn vriend Van K.

Die had echter totaal geen ervaring met uitvoering van een dergelijk turn-key-werk, waarvoor de Nederlandse Middenstandsbank (NMB) in Amersfoort zonder blikken of blozen een bouwkrediet van f. 7,3 miljoen verstrekte. De bank liep vrijwel geen enkel risico, want de RUL stelde zich garant.

Het in de bouwwereld volslagen onbekende eenmansbedrijf Fibomij belastte vervolgens dochteronderneming ABS Eurospan Benelux BV met de uitvoering. En dat bedrijf verstrekte vervolgens de feitelijke bouwopdracht weer aan het reguliere aannemersbedrijf Interbouw Zuid De Kempen BV uit Rijsbergen.

Dat staakte op een gegeven moment de werkzaamheden, omdat nota’s niet, gedeeltelijk of met grote vertraging werden betaald. Het bedrijf had tenslotte een vordering van f. 2,1 miljoen.

Retentierecht

Dankzij het standvastig uitoefenen van het recht van retentie slaagde de aannemer er in om f. 1,8 miljoen binnen te halen, waarmee hij bij een groep trouwe onderaannemers zijn schuld grotendeels kon inlossen. De RUL, die ‘De Annex’ wilde afbouwen, besloot na lang juridisch touwtrekken het retentierecht af te kopen.

Uit het gvo bleek, dat Van M. en Van K. dankzij het werken met vervalste en door D. namens de RUL geaccordeerde rekeningen erin geslaagd zijn geld te verdonkeremanen. Zo werd door ABS-Eurospan Benelux bij Fibomij f. 1.256.100 in rekening gebracht voor levering van gevelblokken en vensters, terwijl de kosten in werkelijkheid f. 448,654,90 bedroegen.

Vanwege de fiattering door de RUL besloot de NMB weer tot het stellen van een bankgarantie van ruim f. 1,13 miljoen op de Oostenrijkse bankrekening.

Volgens mr. Van Nimwegen is het de verdachten door ‘het aannemen van valse hoedanigheden, listige kunstgrepen en een samenweefsel van verdichtsels’ gelukt om de NMB te bewegen tot afgifte van met het bouwkrediet gemoeide miljoenen.

Het meeste geld verdween spoorloos.

Andere fraude

Tijdens het gvo bleek dat Van M. en Van K. ook gesjoemeld hebben met aangiften voor de omzetbelasting. Zo werden onder meer acht valse facturen uit 1990 van Van M. architectenburo aan ABS Eurospan bij de belastingdienst ingediend ter verlaging van te betalen belasting. Het gaat om nota’s tot een totaal ruim f. 1,7 miljoen.

Ook kreeg Van M. van het GAK in de periode oktober 1993 – april 1994 een ww-uitkering, waarop hij geen recht had, omdat hij voor zijn eigen bedrijf Solar Engineering bleek te hebben gewerkt.

Overigens heeft dit tweetal met hun handelswijze ook in het buitenland slachtoffers gemaakt. Bedrijven en particulieren in onder meer Luxemburg en Belgie gingen voor soms grote bedragen de boot in, zo bleek uit onderzoek door Cobouw.

De Annex-affaire kostte tenslotte ook RUL-topman mr. C. Oomen de kop. De voorzitter van het College van Bestuur werd door toenmalig staatssecretaris Cohen van Onderwijs en Wetenschappen verantwoordelijk gesteld voor het debacle met het miljoenenpo.

Rechtszaak

De rechtbank in Dordrecht moet nu uitmaken of, en in welke mate strafbare handelingen zijn gepleegd. Of de zaak zelf al op 6 maart volledig afgehandeld zal worden, mag echter worden betwijfeld.

Vooral Van M. heeft zich in het verleden meer dan eens geprofileert als een man, die als geen ander in staat is vertragingtrucs toe te passen.

De bij de bouw van ‘De Annex’ gedupeerde aannemer, onderaannemers en toeleveranciers ke daarover meepraten. Maar ook de belastingdienst heeft op dit gebied de nodige ervaringen opgedaan, vooral in eerdere rechtzaken over vermeende BTW-fraude.

Directeur J. Denier van het Rijsbergense bouwbedrijf kijkt vol spanning uit naar de komende rechtzaak. Een veroordeling van de drie verdachten zal door hem niet alleen worden beschouwd als ‘een overwinning van het recht’. Maar ook als een steuntje in de rug om een nieuwe procedure te beginnen tegen de RUL.

Verschil

Hij heeft van de universiteit indertijd weliswaar f. 1,8 miljoen gekregen voor de afkoop van het retentierecht, maar volgens Denier is dat bijna f. 1 miljoen minder dan de feitelijk geleden schade.

‘Taxatierapporten tonen aan dat de waarde van datgene wat wij gebouwd hadden circa f. 3,3 miljoen bedraagt. Er is dus nogal wat verschil tussen wat de RUL ons betaalde en die waarde van het gebouwde. Ik wil de RUL opnieuw aanspreken op basis van de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de universiteit voor het po. Maar om sterk te staan in zo’n procedure moeten de verdachten wel eerst veroordeeld worden’.

Peter Stuvel

Aannemer Jan Denier en echtgenote Coyce hopen dat de verdachten worden veroordeeld. Als dat gebeurt willen ze de Leidse universiteit opnieuw aanpakken.

Voor de bouw van ‘De Annex’ werd gebruik gemaakt van elementen, die gemaakt werden door het Oostenrijkse bedrijf Eurospan. Dat sommeerde Van Meijeren om in de naam van zijn bedrijf ABS de link met Eurospan weg te nemen.

‘De Annex’ zoals het gebouw had moeten worden.

Reageer op dit artikel