nieuws

Fiscus controleert bouwput twee jaar

bouwbreed

‘Kop van Zuid vrij van malafide aannemer’

In razend tempo bouwen de aannemers de rechtbank, het belastingkantoor en de Erasmusbrug op de Kop van Zuid in Rotterdam af. Na de zomer moet alles klaar zijn. Gedurende de gehele bouw zijn de werken door de Belastingdienst, GAK en het SFB nauwlettend in de gaten gehouden. Achterover hangen is er voor de ambtenaren niet bij. “Ons werkveld wordt steeds breder, omdat we nu ook buiten de Kop actief zijn geworden.”

Eduard Voorn

Hoe houd je grote bouwlocaties vrij van louche praktijken? Nog voordat Van Traa kwam met zijn rapport ‘Inzake opsporing’, met een waarschuwend hoofdstuk over de bouwnijverheid, had men in de Maasstad al een antwoord op deze vraag: laat alle betrokken opsporingsinstanties zover als wettelijk mogelijk met elkaar samenwerken. De grootschalige bouwactiviteiten op de Zuidelijke Maasoever, de komende tien jaar gaat hier meer dan f. 10 miljard aan bouwactiviteiten om, was ook voor de gemeente aanleiding om te pleiten voor extra aandacht.

Twee jaar geleden werd dan ook het poteam Kop van Zuid opgericht. Het was de eerste keer in de geschiedenis van de Nederlandse bouw dat een grootschalige bouwpo in de gaten wordt gehouden over een periode van vele jaren. In de stad Amsterdam wordt er wel veel over gepraat en naar Amerika gereisd, vooral nu de aanbesteding van de Noordzuidlijn nadert, om maffiapraktijken te weren, maar is tot nu toe weinig concreets van de grond gekomen. Saillant detail is dat de Belastingdienst niet aan het screeningsbureau van de Noordzuidlijn mag deelnemen. Dit bureau bekijkt de aannemers die mee willen doen aan de bouw van deze metrolijn.

In eerste instantie zou in Rotterdam een breed team ingezet worden, maar gaande de twee jaren bleken eigenlijk alleen de Belastingdienst/FIOD, het SFB en GAK vaste bondgenoten. Door allerlei organisatorische belemmeringen, privacy en juridische regelgevingen en ook het Van Traa-effect konden opsporingsdiensten van verschillende departementen en diensten niet zo maar samenwerken. Zo vindt men het in Rotterdam uiterst vervelend dat nog steeds niet het Wem-team (Wet economische mededinging) van de Economische Controle Dienst kan participeren. Een convenant tussen het Kop van Zuid-team en het betrokken departement van Economische Zaken is nog steeds niet getekend. Controle op aanbestedingen, berucht vanwege de mogelijkheid tot voorvergaderingen, is daardoor een stuk gecompliceerder. Vooral veel gww-werken ontglipten hierdoor aan de aandacht van het team. Klachten van aannemers die actief zijn op de Kop van Zuid waren dat zij wel werden aangepakt, maar dat de leggers van kabels en dergelijke nooit zijn gecontroleerd. “Terwijl bekend is dat juist in dat segment van de bouw regelmatig wordt overlegd.”

Geen misstanden

“Als we nu terugkijken op twee jaar zijn we best tevreden”, zeggen Rob Zwaan en Willem van Riel van de Rotterdamse Belastingdienst gelijktijdig. “We hebben samen met het GAK en SFB de bouw van de Erasmusbrug, Landtong, rechtbank en het belastingkantoor goed gevolgd. Er zijn geen indicaties dat het fout zit op de Kop van Zuid met de afdracht van loonheffingen en sociale premies. Er gaat weleens was mis, maar een beerput nee!”

“In twee jaar tijd is onze kennis van het bouwproces aanzienlijk verbeterd. We weten nu redelijk nauwkeurig wanneer we een waarneming ter plaatse moeten uitvoeren en welke informatie we moeten opvragen. In het begin namen we alles mee, dat leverde ons veel werk en massa’s papier op. We vragen bijvoorbeeld aan de aannemers informatie over de aanneemsom, meerwerk, nummer G-rekening en stortingspercentage. Na twee jaar zijn we in staat betere risicoanalyses te maken, omdat we beter weten wat er zich in de bouw afspeelt. We hebben betere informatiebronnen – SFB, GAK, douane, gemeente en de ondernemers – zodat we niet meer met hagel op een mug hoeven te schieten.”

Om hun werk mogelijk te maken kwam de Wet op de Identificatieplicht als een geschenk uit de hemel vallen. Men was daardoor instaat het middel waarneming ter plaatse (WTP) te hanteren.

Jaarverslag 1995 Belastingdienst: “De meerwaarde van een WTP is vooral gelegen in de preventieve werking. De ondernemer weet dat de Belastingdienst zich op de hoogte heeft gesteld van de activiteiten van de onderneming; hij zal dus eerder geneigd zijn om zijn verplichtingen na te komen. Veel bedrijven waarderen een WTP, mede omdat de hoofdaannemers aansprakelijk gesteld ke worden voor de belastingen die de onderaannemer niet betaalt.”

“De informatie uit een WTP-actie wordt gekruist met het zeer actuele bestand van het SFB. We weten bijna meteen of iets fout zit”, vult Chris Meijer, regio inspecteur van het SFB, aan. Met enige jaloezie kijkt de Belastingdienst naar het zogenaamde VIP-systeem (Vaststelling en Inning Premies). Hierin is alles vastgelegd over de in de bouw actief zijnde bedrijven. Meijer: “We hebben overigens wat dat aan gaat iets meer mogelijkheden. We ke elk moment van de dag een bouwplaats binnenvallen. De Belastingdienst meldt het toch eerst.”

Werkt het opzetten van een dergelijk team preventief?

“Hoe moet je de effectiviteit meten”, vraagt Van Riel zich af. Hij komt met een voorbeeld waardoor hij sneller zijn werk kan doen. “Als gevolg van onze activiteiten komen grote aannemers naar ons toe met vragen over het afsluiten van contracten. Door een dergelijk po sta je dichterbij de aannemers. Je bent zichtbaar voor ze.” Door het effectiever en efficienter werken is men in staat om met twee mensen een WTP te doen. In het verleden ging men met soms wel tien koppels – een SFB-er en een Belastingmedewerker – de bouwplaats op. Hierdoor is men nu in staat een breder gebied op de Kop en daarbuiten te gaan aanpakken. Van Riel: “We hebben een keer een WTP gedaan buiten de Kop van Zuid naar aanleiding van informatie die we hadden vergaard op de Kop. In de loop van het jaar is er wel een centraalpunt gekomen bij de Directie Ondernemingen Zuid (DOZ). Hier vindt afstemming plaats en wordt ervaring uitgewisseld. Landelijke initiatieven voor bouwcontroles zullen hier in de toekomst worden genomen. Duidelijk is dat onze wijze van werken een veel bredere navolging krijgt.”

H.M. van Speyk was het eerste schip dat aanlegde aan de nieuwe kade van de Kop van Zuid. Links op de voorgrond de Erasmusbrug en rechts het nieuwe Belastingkantoor/rechtbank. Foto: Ries van Wendel de Joode

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels