nieuws

Instorting dreigt voor ruim eenderde woningen Tsjechie Slechts 10% van bouwcapaciteit besteed aan woningbouw

bouwbreed

Het Tsjechisch Bouwtechnisch Instituut (STU) luidt de noodklok voor flatgebouwen die tussen 1959 en 1970 zijn gebouwd. Deze gebouwen vormen ongeveer 30% van de Tsjechische woningvoorraad. De panden kampen met dusdanig ernstige constructieproblemen dat gevaar voor instorting dreigt. Verbeterende maatregelen vergen in elk geval f. 15 miljard oftewel bijna een kwart van het Bruto Nationaal Product over 1994.

Het rapport (*) van het STU over de hoogbouwflats is tot na de verkiezingen van begin juni geheim gehouden om te voorkomen dat er politieke munt uit zou worden geslagen. De toestand van de gebouwen verdraagt echter geen verder uitstel. De meest dringende problemen komen voort uit het ontwerp, de lage kwaliteit van de gebruikte materialen en uit bouwfouten. Daardoor dreigt niet alleen gevaar voor instorting. Door corrosie in de stalen dragers ke de balkons afbreken. Ook is het niet ondenkbaar dat de buitenste lagen van de panelen losraken. De gebruikte materialen bevorderen schimmelgroei die het binnenklimaat bederft en daardoor de gezondheid van de bewoners aantast. Jarenlang vond nauwelijks onderhoud plaats waardoor de toestand van de flatgebouwen steeds verder verminderde. Geen direct gevaar leveren scheuren in wanden en plafonds op. Maar net als de bijzonder slechte geluids- en warmte-isolatie vergen ook deze gebreken een spoedig herstel. Andere mankementen zijn het uniforme aanzien van de woongebouwen en de afwezigheid van voorzieningen. Daarbij bestaat de voorraad uit nogal eenzijdige woningen.

Het STU ontwikkelde voor de aanpak een financieel model dat de reparaties in 15, 20 of 25 jaar mogelijk maakt. Dit plan schrijft een jaarlijkse subsidie van zo’n f. 260 miljoen voor oftewel de helft van de huidige overheidsuitgaven voor de volkshuisvesting. Dit eerste voorstel houdt geen rekening met de dynamiek van de voorraad. Dat leidt tot een verder verval van de woningen die pas later in het programma aan bod komen. Per woning bedragen de gemiddelde herstelkosten ongeveer f. 13.000. De benodigde jaarlijkse kosten voor onderhoud en beheer voor een dergelijke woning zijn daar een tiende van. De huidige huren dekken slechts eenderde van de kosten.

Tsjechie maakt inmiddels werk van een solider beleid voor de volkshuisvesting. Door de fusie van het ministerie van handel en industrie met dat van economische zaken ontstaat er een krachtdadige afdeling voor de volkshuisvesting. Die moet zich met meer kwesties bezighouden dan alleen met de hoogbouwflats uit voorgefabriceerde elementen. De oudbouw is minstens even slecht onderhouden en kampt vooral met functionele problemen. Het hypotheekstelsel bevindt zich nog in ontwikkeling en biedt door de hoge rente huishoudens met een gemiddeld inkomen voorlopig geen mogelijkheden. Verder eisen speculatie, onderhuur en de illegale functieverandering van woningen in bedrijfsruimten hun tol.

Opleveringen

Over het geheel genomen staat de Tsjechische woningbouw er niet erg florissant voor. Euroconstruct rekende in het eerder uitgekomen jaarbericht voor dat het aantal opleveringen in de republiek in 1995 beperkt bleef tot 12.700. Per 1000 inwoners gaat het dan om 1,23 woningen; minder dan in de vroegere Sovjetrepublieken, Bulgarije en Roemenie. Vergeleken met 1990 beloopt de afname 28,5%. De bouw besteedde vorig jaar slechts 9,4% van de capaciteit aan de woningbouw. Cijfers van de Europese bouwfederatie FIEC geven aan dat het aantal opleveringen van cooperatieve flats in 1990 op 19.500 stond tegen 600 in de eerste helft van 1995. De toestand voor eengezinswoningen vertoont een grilliger beeld. In 1991 daalde het aantal opleveringen met 40% om in de twee volgende jaren geleidelijk te stijgen waarna in 1994 een afname van 43% optrad die zich in 1995 doorzette. De FIEC meent dat in de komende jaren met een gematigde verbetering valt te rekenen.

Euroconstruct rekent voor dat in 1995 16.500 woningen in aanbouw kwamen; 5500 meer dan in 1994. Een grotere activiteit deed zich voor in de flatbouw waar het aantal in aanbouw genomen panden in 1995 vergeleken met 1994 verdubbelde. Die trend houdt dit jaar aan. Het aantal in aanbouw genomen gemeentelijke huurflats steeg vorig jaar met 7500 nadat de regering hiervoor een subsidie van zo’n f. 156 miljoen verstrekte. Mede daardoor neemt de activiteit in de woningbouw tot 1997 toe met 34,7% vergeleken met 1995. Dat aantal compenseert echter bij lange na niet de 30.000 flats die gemiddeld jaarlijks uit de voorraad verdwijnen en na renovatie en onderhoud een zakelijke bestemming krijgen.

Rijken

De Tsjechische overheid richtte het huisvestingsbeleid van de afgelopen jaren volgens Euroconstruct teveel op huishoudens met een ruim inkomen. Deze ruim 10% van de bevolking ontving zachte leningen en kredieten. De maandelijkse aflossingen overschrijden het inkomen van de gemiddelde burger met ongeveer een kwart. Het effect van deze financiele steun is volgens de FIEC vrijwel te verwaarlozen. Maximaal 30.000 huishoudens konden van de hypotheeksubsidie profiteren. Daarbij wil de overheid de openbare steun voor de woningbouw afschaffen. Schenkingen voor het bevorderen van de huurbouw leverden vorig jaar 2800 woningen op. Het totale tekort beloopt om en nabij 350.000 woningen. De gemeente Praag stelt eind volgend jaar middelen beschikbaar voor de bouw van 12.000 woningen. De FIEC schat de toename in de woningbouw voor dit jaar op hooguit 12% en merkt daarbij op dat het om een stijging van extreem lage aantallen gaat.

(*)Nadere inlichtingen over deze publicatie en over de kansen voor Nederlandse bedrijven in de verbetering van het Tsjechische woningbestand verstrekt ir. A. Elbers van Bouwcentrum International via telefoon 0172-619344.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels