nieuws

‘HAM 291’ zit boordevol techniek en automatisering

bouwbreed

HAM, bagger- en waterbouwkundige werken, heeft een nieuwe milieuzuiger in gebruik genomen die ingezet zal worden voor de sanering van het gebied onder het speciedepot in het Ketelmeer. Door toepassen van speciale technieken en vergaande automatisering ke met de HAM 291 zelfs bij geringe laagdikten hoge producties worden gehaald en dat bij een verticale nauwkeurigheid van hooguit centimeters.

De HAM 291 is ontwikkeld op basis van de ervaring die HAM-VOW, de Nederlandse vestiging van HAM, opdeed met andere milieuzuigers bij bodemsaneringspoen in de Rotterdamse Geulhaven, de haven van Delfzijl en bij proeven voor Rijkswaterstaat op het Ketelmeer. Bij de ontwikkeling van het baggerschip is samengewerkt met De Groot Nijkerk, de bouwer van de wormwielzuiger.

De HAM 291 heeft een lengte van ongeveer 61 m en een breedte van 9,5 m. De baggerinstallatie bestaat uit een tweezijdig symmetrisch wormwiel met een stalen afschermkap. Het wormwiel snijdt het materiaal los en transporteert het via het midden van de worm naar de zuigmond. Het opgezogen materiaal heeft een relatief hoge dichtheid. In depot brengen van baggerspecie met hoge dichtheid betekent dat de afmetingen gering gehouden ke worden. Dat is gunstig bij de aanleg van het depot en ook voor de onderhoudskosten van het depot.

Met het nieuwe baggervaartuig denkt HAM milieubaggerwerk te ke uitvoeren voor een prijsniveau dat voor opdrachtgevers acceptabel is. Lage producties zorgden tot nu toe voor een hoog prijsniveau. De productie van de HAM 291 ligt daarentegen hoog mede door de vergaande automatisering van het baggerproces. Bovendien kan zeer nauwkeurig worden gebaggerd. Daarbij moet gedacht worden aan centimeters.

De HAM 291 zal worden ingezet op het werk voor aanleg van een slibdepot in het Ketelmeer. Dat werk wordt uitgevoerd door Combinatie Ketelmeer, bestaande uit: HAM-VOW, Ballast Nedam, en Baggermaatschappij Holland (inmiddels overgenomen door Boskalis). Met de aanleg is een bedrag gemoeid van f. 190 miljoen. Het werk is in uitvoering. De combinatie zal haar aandeel in het project eind ’98 opleveren.

Vuilkist

Bij het verwijderen van de verontreinigde grond van de bodem in de Rotterdamse Geulhaven in 1991-1992 is ook een wormwiel ingezet. De ervaringen met deze techniek waren gunstig. “We dachten toen dat we het wormwielproces onder de knie hadden”, zegt A. Mullie van de HAM en nauw betrokken bij de ontwikkeling van de HAM 291. Het vervolg was dat het werk voor sanering van het Zeehavenkanaal werd aangenomen door HAM. Het wormwiel met de beschermkap werd gemonteerd op de ‘Willem Bever’, een kleine cutterzuiger die bij de Spoortunnel Rotterdam was ingezet.

Het werken met dit baggerwerktuig in het Zeehavenkanaal ging in eerste instantie niet zo goed als verwacht. De grondspecificaties weken sterk af van wat daarvan verwacht mocht worden. Op dat werk is geleerd dat een wormwielzuiger niet op elk milieuwerk in te zetten is. Het werken in grondsoorten met wisselende eigenschappen blijkt niet eenvoudig. De installatie moet daar namelijk wel op zijn uitgelegd. Op de bodem van het Zeehavenkanaal werd veel vuil aangetroffen. Het wormwiel draaide: laselektroden, visnetten, kettingen, hout en beton allemaal zonder probleem naar de zuigmond. Het rooster voor de zuigmond verstopt daardoor.

“Er is een zelflossende vuilkist ontworpen, die ook onder water is te lossen. Dat geeft minder oponthoud van het baggerproces. In plaats van de 20 tot 30 minuten bleef het beperkt tot 3 tot 5 minuten. Op het werk in Delfzijl is wel geleerd dat de karakteristiek van de installatie goed moet zijn uitgelegd”, zegt Mullie.

Proeven Ketelmeer

HAM heeft met een wormwielzuiger proeven uitgevoerd in het Ketelmeer. Dat was een betaalde proef waarbij Rijkswaterstaat inzicht wil krijgen in de mogelijkheden van vier verschillende baggertechnieken. Boskalis deed de proef met een schijfcutter, Dredging International zet een lepelbagger in en De Boer doet de proef met een milieuzuiger. De proeven van HAM en Boskalis zijn afgerond. Dredging International is bezig en De Boer moet de proeven nog doen. De resultaten van de proeven van HAM en Boskalis zijn wel bekend maar er is nog geen definitieve rapportage van Rijkswaterstaat.

De gegevens van de proef op het Ketelmeer zijn door HAM gebruikt voor het opstellen van de specificaties van de HAM 291. Een investeringsplan gaf aan dat een wormwielzuiger voor het milieubaggeren een goede investering zou zijn. In het plan zijn meerdere technieken beoordeeld op aspecten zoals: vertroebeling, dichtheid, nauwkeurigheid en mors. “We hebben onze directie ervan ke overtuigen dat investeren in een nieuwe wormwielzuiger verstandig zou zijn”, aldus Mullie.

Actief regelen

Het baggerproces van de HAM 291 is geautomatiseerd. Bij baggeren zijn vier regelsystemen actief: ladderlier, wormwielrotatie, paalwagen en zandpomp. Dit is een nieuwe ontwikkeling. Er bestaan wel geautomatiseerde systemen voor bijvoorbeeld sleepzuigers, maar dat zijn semi-automaten.

In eerst instantie werd een werkmethode voorzien met een verankering van het ponton op draden. Dat is echter een handicap bij het werken langs kades en dergelijke. Om flexibel te ke werken moet zowel op draden als op spudpalen gewerkt ke worden. Grote oppervlakten zijn op draden het meest economisch te baggeren, kleinere stukken worden dan op palen gedaan. De uitbreiding naar het ke werken op palen betekende een meerinvestering van f. 2 miljoen waardoor met de bouw een bedrag van f. 10 miljoen is gemoeid. Daarvoor is een paalwagen met een slag van 12m aangebracht. Zo’n grote slag heeft zelfs de grootste cutterzuiger niet. Het wormwiel van de HAM 291 is draaibaar gemonteerd. Dan is er bij het baggeren geen loze terugstelslag. Er kan op de heen- en de terugslag gebaggerd worden.

De gehele installatie en de automatisering met de actieve systemen tijdens het baggeren maakt het mogelijk rechte banen te baggeren. Dus geen baggerslag als een bananenschil zoals met gewone cutterzuigers wordt gerealiseerd, maar een rechte snede met een effectieve breedte van zo’n 50m.

Het wormwiel snijdt grond los en transporteert dit naar de zuigmond.

Foto: Ton Borsboom

De Ham 291 kan zowel op spudpalen als op draden werken.

Foto: Ton Borsboom

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels