nieuws

Gehry zet ING in Praag op de kaart

bouwbreed

Met veel tamtam is deze maand in Praag de ‘Nationale Nederlanden Building’ in gebruik genomen. In de volksmond beter bekend als ‘Ginger en Fred’, naar Hollywoods beroemdste danspaar, Rogers en Astaire. De Amerikaanse architect Frank Gehry heeft een gebouw gemaakt dat in zijn verschijning volslagen nieuw is, maar evenzeer aangepast aan de negentiende eeuwse omgeving.

Vanuit alle omliggende landen was de pers naar de officiele opening van ‘Ginger en Fred’ gekomen. De nieuwsgierigheid naar het meest opvallende nieuwe gebouw van Praag was groot, net als de bewondering voor de Amerikaanse architect Frank Gehry. Een Italiaanse verslaggeefster prees ING voor zijn ‘generosity’ om als poontwikkelaar zoiets moois tot stand te brengen. “Nee”, zei directeur ir. J. Doets van ING Vastgoed, “het is geen edelmoedigheid maar strategie. Wij zijn alleen geinteresseerd in de beste locaties. Dan ben je verplicht om kwaliteit te bouwen. Je zult naar de stad moeten ‘luisteren’ om geen ‘Fremdkorper’ neer te zetten. En daar kun je uiteindelijk meer geld mee verdienen.”

Het is geen groot gebouw: ruim 4000 vierkante meter kantoor, winkelruimte en horeca. Van de zes kantoorverdiepingen zijn er nu vijf verhuurd voor 600 DM/m2; bovenin komt een Frans sterrenrestaurant, beneden wordt de etalage gevuld met Amerikaanse auto’s. Extreem veel geld levert zo’n betrekkelijk klein po allicht niet op. Maar de publiciteit die het po oplevert en de uitstraling ervan, zijn van onschatbare waarde.

Omstreden hoektorens

Architect Frank Gehry heeft hiermee ING nadrukkelijk op de kaart van Praag en Oost-Europa gezet. Wat dat betreft had de ontwikkelaar geen betere architectenkeuze ke maken.

Gehry is erin geslaagd om niet alleen een efficient gebouw te maken (met zo’n 95% netto nuttige ruimte), tegelijk voegt het zich heel goed naar de negentiende eeuwse omgeving aan de Moldau en onderscheidt het zich spectaculair.

De Tsjechische architect Vlado Milunicis had al een plan voor deze locatie getekend, toen ING deze strategische hoek met uitzicht op de Praagse burcht aan de overkant van de Moldau kocht en Frank Gehry inbracht; Milunicis werd Gehry’s rechterhand ter plaatse. Zij hebben stormen van protest moeten weerstaan voor het in mei 1994 tot bouwen kon komen.

Meest omstreden waren de twee torens op de hoek omdat die het zicht vanuit de zijstraat op de Moldau belemmeren. De eerdere bebouwing had niet zo’n uitbouw. Gehry verdedigt deze toevoeging door erop te wijzen dat bijna alle negentiende eeuwse gebouwen in de omgeving torens op de hoeken hebben. Aan de kant van de boulevard is de toren van steen, om de hoek is die van glas. Deze toren is ingesnoerd om de buren het zicht op de burcht niet te benemen.

Om op de textuur van de omliggende bebouwing aan te sluiten koos Gehry voor cementkleurig pleisterwerk. Om de afwijkende schaal te verdoezelen – de verdiepingshoogte is lager dan bij de buren – zijn de ramen om en om tegen het plafond en op de vloer geplaatst. Daaroverheen is een afwijkend patroon van golven aangebracht, waar de verzinkt stalen kozijnen doorheen buiten het gevelvlak uitsteken. Zo is een levendige, plastische gevel ontstaan die qua ‘sfeer’ uitstekend aansluit bij de weelderige neo-stijlen van de omgeving maar ook absoluut nieuw van vorm en materiaalgebruik is.

Een organisch danspaar

Het interieur is sierlijk en strak. De installatiekanalen zijn ondergebracht in houten koven langs de gevel en de kern. De wanden van de kern zijn eveneens met hout bekleed. De plafonds zijn gestuct. De kabelgoten zijn in de vloer weggewerkt. In de lobby staat een eenvoudige balie van zandkleurige natuursteen.

Als het gebouw zo geent is op zijn negentiende eeuwse buren als Gehry benadrukt, hoe modern is het ontwerp dan eigenlijk? Gehry: “Het is geen negentiende eeuwse kopie, al heb ik geprobeerd er met de textuur bij in de buurt te komen. Het is wat de techniek betreft absoluut modern. Het gebouw is op de computer ontworpen en vrijwel geheel opgebouwd uit geprefabriceerde betonnen delen.”

“Al wordt mijn werk wordt vanwege de gefragmenteerde vormen wel deconstructivistisch genoemd, dat is het niet. Want het is ontworpen vanuit een idee, een ‘Gestalt’. Je zou het wel meer en meer organisch ke noemen.”

De Tsjechen hebben het gebouw de bijnaam ‘dansend gebouw’ gegeven; het staat ook bekend als Ginger en Fred – als verwijzing naar het beroemdste dansende filmpaar uit Hollywood, Ginger Rogers en Fred Astaire. Is dat de achterliggende ‘Gestalt’?

Gehry: “Nee, dat is nooit zo bedoeld! Het is nooit bedoeld als een soort Hollywood in Praag, zoals wel is beweerd. Milunicis en ik noemden het gebouw zo omdat de glazen toren leek op een vrouwenfiguur met uitwaaierende rok. Maar die gelijkenis is toeval en geen gezochte verbeelding. Als je het als metafoor serieus zou nemen, zou het betekenen dat je onder de rok van de vrouw het gebouw binnen zou komen!”

Visitekaartje

Over de Tsjechische bouwers laat Gehry zich diplomatiek uit. “Het is een land in overgang”, aldus vat Gehry zijn ervaringen samen, “maar ze komen er wel. Het gebouw is, op enkele onderdelen na, door plaatselijke bedrijven tot stand gebracht. De staalconstructie van de glazen toren komt uit Italie. Daar konden ze de moeilijke, gekromde vormen gemakkelijker, dus goedkoper, maken”.

Ontwikkelaar Jan Doets van ING Vastgoed is uitgesproken positief over de kansen in Praag en Tsjechie. “De economische ontwikkeling in Tsjechie is veelbelovend en Praag staat er nog beter voor”, aldus Doets.

Nieuwe bouwplannen staan al op stapel. Met hulp van Gehry heeft de ING een visitekaartje afgegeven dat de aandacht trekt en naar meer doet verlangen. Wat kan een ontwikkelaar zich nog meer wensen?

De twee ‘dansende’ hoektorens

– eigentijdse variant op tal van even exuberante negentiende eeuwse voorbeelden in Praag.

Gezien vanaf de Moldau past Gehry’s ontwerp uitstekend in de levendige gevelwand van de omringende negentiende eeuwse gebouwen.

Twee details: foto rechtsboven de zwierige dubbele kolommen onder de glazen toren en foto rechts; de buiten het gevelvlak uitstekende kozijnen van de stenen toren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels