nieuws

Lichtvoetige ‘Toren van Oud’ voor eigenzinnige bewoners

bouwbreed

Slapen in het bos, ontbijten aan zee en wonen in de stad. Dat ke binnenkort de bewoners van de bovenste acht verdiepingen van de driehoekige ‘Toren van Oud’ bij het Haagse Congresgebouw. De Woningstichting ‘s-Gravenhage heeft in dit beeldbepalende werk van architect Oud appartementen gemaakt die huurders een adembenemend uitzicht bieden over parken, kustlijn en binnenstad.

Toen architect J.J.P. Oud eind jaren vijftig het Congresgebouw in Den Haag onderbracht in twee enorme blauw betegelde blokken op een plint van gele baksteen, ontbrak aan de compositie naar zijn smaak nog een verticaal accent. Dus verzon hij een slanke, driehoekige toren. Van top tot teen een juweeltje van transparantie en lichtvoetigheid. Een echte toren, al is die maar 65 meter hoog.

In de toren waren hotelkamers bedacht voor artiesten en gasten van het Congresgebouw. Zo heeft hij echter nooit gefunctioneerd. Toen rondom hotels verrezen zag het Congresgebouw weinig in de exploitatie van een eigen hoteltoren. Daarbij kwam dat de bruikbare ruimte minimaal was. Midden in de driehoekige plattegrond staat een forse kern met twee liften en een wenteltrap. En midden in elk punt van de driehoek staat nog eens een forse kolom. Slechts in twee hoekpunten waren kleine kamers gemaakt, omdat de brandweer in de derde punt een extra vluchttrap eiste.

Kortom, als dit beeldbepalende gebouw ouder dan vijftig jaar was dan was het een monument geweest, zo mooi is het, maar tot op grote hoogte even nutteloos. De toren werd gebruikt als (steeds gebrekkiger) kantoorruimte. En er huisde een bewoner in, die overigens hardnekkig tot het laatste moment voor de renovatie weigerde te verkassen.

Voorbereiding nooit af

Voor renovatie van dit curieuze bouwwerk benaderde het Congresgebouw in 1992 de Woningstichting ‘s-Gravenhage. Voor puur commerciele ontwikkelaars, zo was de verwachting, zou het toch niet interessant zijn. Als architect werd Wytze Patijn gevraagd, de huidige Rijksbouwmeester, omdat deze in het verleden ander monumentaal werk van Oud (woningbouw in de Kiefhoek) onder handen heeft gehad.

Omdat een po als dit niet van tevoren geheel en al is uit te tekenen, is het niet aanbesteed. Als mede-risicodrager is Wilma Bouw bij de verdere ontwikkeling in het bouwteam betrokken geweest.

Zoals een van de betrokken het uitdrukt: “In juni 1994 is de voorbereiding begonnen, een jaar later de uitvoering en komende maand worden de eerste bewoners verwacht, maar de voorbereiding is nog niet afgerond.”

Groots uitzicht

Patijns belangrijkste ingreep is het weghalen van de vluchttrap. Om toch te voldoen aan het bouwbesluit, heeft Patijn uit een klein deel van de gevel het glas weggehaald en daarachter een loggia gemaakt. De wenteltrap in de kern is nu via deze loggia (dus via de buitenlucht) bereikbaar, zoals het bouwbesluit van vluchttrappen eist.

Naast deze loggia, in de hoek waar vroeger de vluchttrap zat, heeft Patijn een miniem keukentje gemaakt, met om de kolom heen een vast, driehoekig keukentafeltje. Zo klein als het is, zo groots is het uitzicht over de kust.

In de hoek die uitkijkt over het Catshuis en de omringende parken is de slaapkamer met badkamer. Deze (minieme) badkamer is een uitbouw aan de kern die zorgt voor een ruimtelijke afscheiding van de woonkamer in de derde hoekpunt. Van daaruit kijkt de bewoner over de stad.

De flats op de acht bovenste lagen zijn bepaald klein (60 vierkante meter) maar hebben rondom een adembenemend uitzicht. In de negen kantoorlagen daaronder is het keukentje kleiner, ontbreekt de badkamer en is een verlaagd plafond aangebracht; verder zijn ze identiek.

De oppervlakte van de glazen gevels is groter dan het vloeroppervlak. Daarom is in de originele, aluminium puien HR-glas aangebracht, terwille van de transparantie in een niet spiegelende variant. Koeling en jaloezieen behoren tot de standaard uitrusting. Het koelsysteem is onderdeel van een omvangrijke vernieuwing van de installaties.

Eigenzinnige huurders

Afgezien van de subtiel opgeloste problemen in de gevel (het onderbrengen van het dikkere, dubbele glas en het aanbrengen van de loggia’s) zijn de nieuwe onderdelen nogal simpeltjes. Dat keuken en badkamer miniem zijn, is niet erg, maar hadden ze niet wat inventiever een eigen vorm ke krijgen, beter aansluitend bij de driehoekige plattegrond dan de nu aangebrachte standaard kastjes en wastafels? De huurprijzen zijn exclusief genoeg: f. 1575 tot f. 1750 (excl. servicekosten) voor de flats, en f. 1450,- voor de kantoren (excl. btw en servicekosten). Daarvoor krijg je de mooiste locatie van Den Haag, uittorenend boven het even dure als gewilde Statenkwartier.

De helft van de woningen is al verhuurd, dus de Woningstichting heeft goede hoop dat de exploitatie rond komt. In de berekeningen is vooraf het risico al beperkt door onder andere een kortere afschrijftermijn te hanteren.

Wat voor huurders verwacht de Woningstichting? Een haarscherp profiel is niet getekend. Het ke regeerders zijn die een pied a terre bij het Catshuis willen, of ambassademedewerkers die gedurende hun beperkte termijn willen uitkijken over de residentie. De Woningstichting twijfelt er niet aan dat in een stad als Den Haag er minstens acht eigenzinnige types te vinden zijn die een bijzondere woning willen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels