nieuws

Kunnen kinderen erfdeel opeisen?

bouwbreed

Mijn man is op 54 jarige leeftijd plotseling overleden. Hij was directeur in een BV met een waarde van circa f. 1 miljoen. Onze woning heeft een waarde van f. 500.000. Wij waren in gemeenschap van goederen gehuwd. Er is geen testament. Kunnen onze drie kinderen hun erfdeel opeisen?

Het bijzondere van erfrecht is dat de wet pas wordt toegepast als er individueel via een testament niets is geregeld. Al in het oude erfrecht van 1923 is vastgelegd dat de langstlevende echtgenoot en ieder van de kinderen samen recht hebben op een evenredig deel van de erfenis. In uw situatie heeft u als zijn wettige echtgenote, gehuwd in gemeenschap van goederen via uw huwelijk recht op de helft van het hele vermogen ( f. 750.000), plus een zogenaamd kindsdeel van de andere helft ( f. 750.000:4) = f. 187.500. Als er geen testament is, ke de kinderen hun erfdeel opeisen. Kan de langstlevende huwelijkspartner die vordering niet betalen, dan heeft dat soms een gedwongen verkoop tot gevolg.

Al in 1945 besliste de Hoge Raad dat ‘geen testament’, dus als wettelijk het erfrecht moet worden toegepast, de wettekst niet voldoet aan de ‘normen van moraal en fatsoen’. Ook een overleden echtgenoot heeft nog steeds de plicht zijn weduwe goed te verzorgen. Met dat arrest uit ’45 werd in feite het wettelijk erfrecht buiten werking gesteld. Om te voorkomen dat steeds gerechtelijke procedures moesten worden gevoerd, waarbij de erfgenamen via de rechter hun vordering moesten opeisen, ontwikkelde zich een systeem van langstlevenden testamenten. Er zijn twee soorten langstlevenden testamenten: ouderlijke boedelverdeling en het testament van vruchtgebruik.

Bij een vruchtgebruiktestament worden de bestanddelen van de totale nalatenschap toebedeeld aan de erven (blote eigenaars, terwijl gelijktijdig de vruchten van die bestanddelen toevallen aan een erfgenaam (vruchtgebruiker). De vruchtgebruikster mag in principe met de vermogensbestanddelen doen wat zij wil. Zij mag o.a. aan het vruchtgebruik onderworpen zaken verhuren of verpachten, mits bij de vestiging van het vruchtgebruik niet anders is bepaald. Bij het testament van de ‘ouderlijke boedelverdeling’ wordt de hele nalatenschap aan de langstlevende echtgenote toebedeeld, eveneens onder schuldig-erkenning aan de andere erfgenamen. Deze schulden van de erfdelen zijn rentedragend tegen een enkelvoudige rente (een jaarlijkse rente die in een keer opeisbaar wordt na het overlijden van de langstlevende).

Als er bij een overlijden geen testament was, hanteerde het ministerie jarenlang het vruchtgebruik-principe voor de langstlevende echtgenote. Als vruchtgebruikster kunt u met het vermogen van uw overleden man doen wat u wilt en zelfs eventueel helemaal opmaken. Onlangs heeft minister Sorgdrager een notitie naar de Tweede Kamer gestuurd die de erfrechten van de kinderen toch enigszins moeten beschermen. Dat worden zogenaamde ‘wilsrechten’ genoemd die kinderen ke uitoefenen als u opnieuw trouwt of als de kinderen samen met een langstlevende stiefouder erven. In die situaties ke kinderen in de toekomst bijvoorbeeld eisen dat naar de omvang van hun kindsdeel overgang van goederen plaats vindt. (Waarde van erfdeel wordt veilig gesteld).

De langstlevende echtgenote

zou ook weer – als vruchtgebruikster – een nieuw testament ke maken waardoor de erfdelen van kinderen verdwijnen. Ook daar wordt een stokje voor gestoken. Binnenkort ke kinderen uit een eerder huwelijk bij overlijden van de langstlevende echtgenote afdwingen dat op dat moment eerst overgang van goederen plaats vindt tot de waarde van hun vordering. Het notariaat heeft verheugd op deze verwachte wetswijziging gereageerd.

Voor ouders die absoluut willen dat alles naar de langstlevende echtgenote gaat, wordt de vraag actueel of ze straks misschien weer naar de notaris moeten om testamentair de wilsrechten van kinderen uit te schakelen.

Voor vragen over accountancy en belastingzaken kunt u bellen met Paul Schol, Moret Ernst en Young Accountants Arnhem. Tel. 026 – 32 09 561.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels