nieuws

Verwerken zandsteen en zandstralen moeten in Arbowet blijven Meer silicoseslachtoffers bij loslaten verboden

bouwbreed

Het opheffen van het verbod tot het be- en verwerken van zandsteen en het zandstralen heeft tot gevolg dat er jaarlijks twintig werknemers extra zullen overlijden aan silicose of longkanker. Naast het aantal sterfgevallen zal een veel grotere groep mensen aan een van beide ziekten gaan lijden. Dat concludeert de Chemiewinkel van de Universiteit van Amsterdam na onderzoek in opdracht van de bouwbond-FNV.

Onder meer deze bond liep te hoop tegen het besluit van staatssecretaris Linschoten om in het nieuwe Arbobesluit niet langer het in voorraad hebben, be- en verwerken van zandsteen te verbieden en het verbod op zandstralen op te heffen.

In zijn ijver om de ruim 1200 bepalingen, verspreid over 38 besluiten, gebaseerd op de Arbowet te vereenvoudigen en in een nieuw Arbobesluit onder te brengen, heeft Linschoten volgens de bouwbond ten onrechte de genoemde verboden opgeheven.

Volgens de staatssecretaris “is ook zonder verbod een adequate arbeidsbescherming te realiseren door goede werkprocedures en beschermingsmiddelen”. Niet alleen de bouwbonden van FNV en CNV vonden dit een onjuiste opstelling, bijna de hele Tweede Kamer is het niet met hem eens.

Een door de PvdA-er Vreeman ingediende motie om deze verboden opnieuw in het Arbobesluit te krijgen, kreeg de steun van een grote meerderheid, waaronder alle drie de regeringsfracties. Maar Linschoten legde de aangenomen motie naast zich neer.

Kankerverwekkend

Woensdag doet Vreeman een laatste poging de bewindsman op andere gedachten te brengen. De bouwbond FNV heeft ter ondersteuning de Chemiewinkel van de Universiteit van Amsterdam een onderzoek laten verrichten naar de gevolgen van het loslaten van het verbod.

Beide verbodsbesluiten zijn ingesteld vanwege de gezondheidsrisico’s van het mineraal kwarts. Bij het bewerken van zandsteen en het zandstralen kan kwartsstof worden ingeademd. Die kwartsdeeltjes zijn zo klein dat ze in de longen terecht ke komen.

Dat kan leiden tot silicose, beter bekend onder de naam stoflongen en longkanker. Die silicakristallen worden in het besluit ‘Kankerverwekkende stoffen en processen’ ook als kankerverwekkend aangemerkt.

Boven MAC-waarde

Medisch onderzoek heeft aangetoond dat het risico voor het ontstaan van longkanker wordt verhoogd bij personen, die bloot zijn gesteld aan kwarts. In Nederland gaat per 1 mei a.s. een MAC-waarde voor kwartsstof gelden van 0,075 mg per kubieke meter. Dat wil zeggen dat bij het werken met zandsteen en het zandstralen niet meer respirabel stof (stof dat de longblaasjes kan bereiken) dan deze grens mag vrijkomen.

De Chemiewinkel stelt dat bij alle bewerkingen in ons land het blootstellingsniveau die grens overschrijdt. Dat is vooral bij het stralen met zand en grit het geval.

Genegeerd

Het aantal mensen dat op dit moment bij dit soort bewerkingen betrokken is, is moeilijk te schatten. Voor zandsteenbewerkingen wordt per jaar 10 tot 15 keer een ontheffing verleend, wat de Chemiewinkel doet veronderstellen dat de huidige risicopopulatie 50 tot 75 mensen betreft.

Voor zandstraalbewerkingen is de schatting nog veel moeilijker. Een aanvraag voor een ontheffing komt sporadisch voor. Maar het ministerie van Sociale Zaken constateert zelf dat het huidige besluit op grote schaal wordt genegeerd.

De chemiewinkel schat het aantal werknemers dat daarmee werkt in de metaal- en elektrotechniek op 500, bij gieterijen op nog eens 120 en voor gritstralen op eveneens 500 werknemers.

Toepassingen

Het werken met zandsteen vindt nog voornamelijk toepassing in de restauratieve bouw en natuursteenbewerking. Het zandstralen kent een veel groter toepassingsgebied. Bij ijzergieterijen wordt het toegepast voor het verwijderen van vormzand van gietvormen. Maar ook voor verfverwijdering en reiniging van metalen voorwerpen en constructies wordt zandstralen toegepast. Dat geldt ook voor het reinigen van gevels.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels