nieuws

Gedachtnis-Kirche als Berlijns symbool

bouwbreed

Weinig naoorlogse kerkgebouwen spreken zo tot de verbeelding als de Gedachtnis-Kirche in Berlijn. Aanvankelijk zou de zwaar beschadigde toren naast de kerkruine ook worden gesloopt om plaats voor nieuwbouw te maken. Na twee prijsvraagrondes kreeg de winnende architect Egon Eiermann opdracht om een derde ontwerp te maken met behoud van de gehavende toren en het toegangsportaal van de kerk. Met de dagelijks luidende zware klok is een levendig monument voor vrede ontstaan dat ook herinnert aan de oorlogsperiode.

De oorspronkelijke Kaiser Wilhelm Gedachtnis-Kirche herinnerde aan Wilhelm I en is door Wilhelm II gerealiseerd. Frans Schwechter was de architect van de kerk in neo-stijl die ook andere – vernietigde – gebouwen in Berlijn ontwierp. De kerk werd in 1891 al in gebruik genomen, hoewel veel onderdelen van de rijke inrichting pas in het begin van deze eeuw gereed kwamen.

Architect Eiermann kenschetste de kerk als een hoogtepunt in zijn werk. Het ontwerp riep aanvankelijk veel kritiek op in de vakpers en onder Berlijners. De combinatie van oud en nieuw werd evenmin begrepen als bij de raadzaal bij Piet Zanstra naast het monumentje in Den Haag. De regelmatige veelzijdige plattegronden van kerk en toren zijn afgeleid van de plattegrond van de oude torenkroon. De toren is niet gereconstrueerd, maar geconsolideerd, zodat geen verdere afbrokkeling plaatsvindt.

De kerk zelf heeft een dubbele gevel van prefab-elementen met glas in beton, die afkomstig zijn uit glas-ateliers in Chartres. De tussenruimte werkt als geluidisolerende spouw en heeft een breedte van 2,75 meter met daarin verlichting.

De betrekkelijk eenvoudige kerk werd een symbool voor vrede en wederopbouw, aanvankelijk in het nieuwe hart van West-Berlijn. Nu het oude ‘Mitte’ die rol deels overneemt, krijgt de kerk een ander karakter. Maar ze staat nog steeds volop in de belangstelling en was reden tot het uitgeven van een perfecte monografie. Het zorgvuldig samengestelde boek met geschiedenis van de eerste kerk en de beschrijving van de naoorlogse prijsvraag is voortreffelijk geillustreerd met foto’s en verschillende bouwtekeningen, waaronder details van de gevel. W. Pehnt en P. Haupt leverden korte bijdragen aan de tekst. ‘Egon Eiermann Die Kaiser Wilhelm Gedachtnis-Kirche’ onder redactie van Kristin Feireiss. Uitgave: Ernst en Sohn, Berlijn 1994. Formaat: 24 x 25 cm, 72 blz. Tekst Duits en Engels. ISBN: 3 433 02877 X. Prijs: (gebonden in linnen band) DM 29,80.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels