nieuws

Onderzoek in Japan: verregaande robotisering in bouw onvermijdelijk

bouwbreed Premium

In Japan, dat in vergelijking met de Verenigde Staten en Europa over het grootste aantal hooggeautomatiseerde bouwmachines beschikt, zijn twee enquetes over dat onderwerp gehouden. De ene vraagt naar de mening van de fabrikanten van die ‘ijzeren Klazen’ en naar die van de gebruikers. De andere onderzoekt de opvattingen van de architecten over die werktuigen.

Op voorhand moet worden opgemerkt dat de Japanners manipulatoren en robots over een kam scheren. Dit in tegenstelling tot de Amerikanen en Europeanen. Wij noemen op afstand bestuurde werktuigen manipulatoren en door computers gestuurde bouwmachines robots.

In Japan zijn ruim honderd verschillende robots in gebruik: voor materiaaltransport, betonspecietransport, vloervlinderen en -afwerking, laswerk, schilderwerk en voor diverse binnenafwerkingen. Fabrikanten en gebruikers hadden dezelfde oogmerken: gebrek aan vaklieden en de strijd tegen vuil, gevaarlijk en zwaar werk. Gebruikers koesterden voorts hoge verwachtingen van de robots. Fabrikanten hadden bij het ontwerpen te maken met de vragen: capaciteit, kosten, gewicht, afmetingen, energieverbruik en onderhoud.

Daaraan te voldoen bleek niet eenvoudig. Bovendien moesten zij weten welke taken door vaklieden worden uitgeoefend en hoe. En verder of taken verwisseld ke worden. Zij lieten met prototypen door vaklieden experimenteren op drie tot tien bouwplaatsen en in vele gevallen werd tot een tweede of derde prototype overgegaan. Tegelijkertijd moesten de gebruikers geinformeerd worden over de kosten en installatiemogelijkheden. Toen aan de fabrikanten werd gevraagd hoe ze dachten over hun product bleek 62 procent zeer tevreden. Niet zo tevreden bleek 32 procent. Op de vraag hoe ze dachten over de gebruiksmogelijkheden gaf 53 procent als antwoord ‘niet tevreden’ en 26 procent vond het gebruik voldoende voor de specifieke taken.

De gebruikers vonden dat het te veel tijd kost om robots te introduceren, dat het economisch effect onvoldoende was gebleken en dat de prestatie en de capaciteit tegenvielen. De percentages hiervan zijn respectievelijk 15, 27 en 14 procent.

Gebruikers ontevreden

Op grond van deze enquete onder 16 bouwbedrijven en 85 personen en 5 fabrikanten en 11 personen concluderen de onderzoekers dat de gebruikers dikwijls ontevreden zijn over de robots vanwege hun onzekere economische effecten, hun onduidelijke technische mogelijkheden en hun gebrek aan algemene inzetbaarheid.

De fabrikanten zijn in merendeel tevreden met hun complete werktuigen, maar vinden dat het uitvoerend bouwbedrijf werk- en productiemethoden moeten wijzigen. Nog te veel zijn die gebaseerd op handarbeid.

Er zijn grote verschillen tussen dat wat de fabrikanten denken wat geschikt is voor de bouw en hetgeen de gebruikers verlangen.

Dezelfde onderzoekers ondervroegen 60 architecten, werkzaam bij 10 bureaus. De bureaus bleken al jaren te streven naar arbeidsbesparende en geindustrialiseerde constructies en bouwmethoden. Als noodzaak van de robotisering van bouwwerkzaamheden zagen zij: het terugbrengen van gevaarlijke werkzaamheden, het verkorten van de bouwtijd, het verminderen van het tekort aan vaklieden, het verbeteren van de kwaliteit door meer accuraat werk, het elimineren van lichamelijk zwaar werk, het voorkomen van vermoeidheid en het automatiseren van glazenwassen, schoonmaakwerkzaamheden en inspecties.

Zij constateren echter ook ongunstige factoren die robotisering belemmeren. Genoemd zijn: informatie-uitwisseling tussen ontwerp en uitvoering is vaak onvoldoende, standaardisatie van materialen en prefab is niet goed ontwikkeld, te veel verschillende werkzaamheden en te weinig repetitie, robotisering leidt niet noodzakelijkerwijs tot kostenverlaging, er komen te veel nieuwe materialen en producten op de markt en de graad van robottechnologie is nog te laag.

Voor de ontwerper betekent automatisering c.q. robotisering: het beperken van de originaliteit van de gebouwen, tekeningen en bestekken worden ingewikkelder en te gedetailleerd, voor het ontwerpwerk zullen computers veel intensiever worden gebruikt en architecten moeten over expertise inzake robots beschikken.

Van de respondenten was 74 procent positief over de acceptatie van robots; 25 procent zag bij de introductie van robots een beperking van de ontwerpvrijheid.

Op de vraag wat voor soort robots de architecten graag ontwikkeld zouden zien, kwam een scala dat zowat alle bouwbewerking omvatte. Vooral voor die bewerkingen die als gevaarlijk bekend staan.

Slechts een handvol ontwerpers had ervaring met robots en die waren overwegend positief.

De onderzoekers stelden vast dat de architecten overwegend van mening zijn dat vergaande automatisering c.q. robotisering onvermijdelijk is. Maar ook dat de bouwnijverheid, of beter nog de bouwindustrie, zelf de noodzakelijke initiatieven moet nemen. Het tekort aan vaklieden groeit, de afkeer van het vuile en zware werk neemt hand over hand toe en de productiviteit en kwaliteit zijn te laag om aan de eisen van het komende millennium te ke voldoen.

Reageer op dit artikel