nieuws

Mensen staan centraal in film over stadsvernieuwing

bouwbreed Premium

De Amsterdamse filmer en journalist Henk Raaff maakt in opdracht van stichting De Schilderswijker een film over het stadsvernieuwingsproces in Den Haag. Hij filmt wijkbewoners, politici en andere betrokkenen. Architecten komen niet aan het woord. “Een architect spreekt via zijn ontwerp”, aldus Raaff. In januari wordt de film uitgezonden.

Tsjonge, wat weegt zo’n fiets toch zwaar. Het schoolmeisje dat meedoet aan het fietsexamen voor scholieren hijst het gevaarte met moeite de trap op die bij het vertrektpunt aan de Oranjerivierstraat ligt. Het lijkt alsof niemand haar ziet worstelen. Politiemensen en docenten zijn te druk bezig met het begeleiden van de andere examenkandidaten. Ouders kijken gespannen toe hoe hun kroost het er van afbrengt en de ogen van Henk Raaff zoeken naar het beste plekje om een opname te maken. Het kind laat zich echter niet uit het veld slaan.

Raaff neemt plaats op een muurtje naast het sportveld. “Al met al heb ik zo’n dertig filmdagen en maak ik zo’n tien uur film. Daarvan blijft ongeveer een uurtje over”, legt hij uit. Zijn blik glijdt naar het meisje dat er inmiddels in is geslaagd de fiets de trap op te sjorren en wegrijdt. “Die fietsende kinderen leveren misschien een minuutje film op.”

’s Middag gaat hij de kinderen nogmaals filmen als ze over de Hoefkade fietsen. “Ik probeer de wijk vast te leggen zoals de bewoners die zien. Dat bereik ik in dit geval door een cameraman achterop de motor achter die kinderen aan te laten rijden en tegelijkertijd opnamen te maken.”

Raaff heeft grote affiniteit met volksbuurten. Hij groeide op in het Amsterdamse Betondorp en woont nu in Oud West. Hij maakte films over onder meer de Amsterdamse jodenbuurt, de westelijke tuinsteden en over de wijk waar hij opgroeide. Daarnaast schreef hij voor Vrij Nederland over de architectuur in stadsvernieuwingswijken. “Ik ben een journalist die een verhaal vertelt door filmbeelden te gebruiken. In mijn films laat ik de gebouwen zien zoals ik ze aanvoel”, aldus Raaff.

Terwijl de fietsexamens nog in volle gang zijn, gaan Raaff en zijn mannen naar sportcentrum de Houtzagerij. Er moeten opnamen van dit nieuwe gebouw worden gemaakt, maar het vinden van de juiste invalshoek levert problemen op. Filmen vanaf de toren van het nabij gelegen Volksbuurtmuseum, lijkt de oplossing. Een van de cameramannen schudt zijn hoofd. “Dan krijgen we de zijkant van het gebouw te markant in beeld.” Ze besluiten aan te bellen bij een van de flatwoningen tegenover het sportcentrum om vanaf het balkon te filmen. Een bewoner opent de deur en laat de mannen binnen.

Geen architecten

“Er wordt veel te negatief gedacht over het leven in dit soort wijken”, zegt Raaff. “Als er een rel gefilmd moet worden stuurt de NOS een filmploeg naar de Schilderswijk omdat het idee bestaat dat daar altijd wel wat gebeurt. Ze vergeten dat ook daar 99 procent van het leven niet uit rellen bestaat.” Hij bestrijdt het idee dat dure architectuur niet besteed is aan de bewoners van de Schilderswijk. Raaff: “Mensen verdedigen wel degelijk hun huis als het leuk is. Ga maar eens kijken naar de huizen van Charles Vandenhove aan de Stationsweg. Graffiti zul je daar niet tegen komen.”

De filmer bereidde zijn werk terdege voor. Weken voordat de opnamen begonnen bezocht hij de wijk en sprak met de wijkbewoners die hij wilde filmen. “Die mensen hebben al genoeg aan hun hoofd en als je hen dan ongevraagd en onaangekondigd komt filmen zijn ze daar niet blij mee en dat kan ik me voorstellen”, zegt hij.

Zijn werkwijze had succes. De mensen die hij benaderde besloten zonder uitzondering mee te werken en een deel van de opnamen ligt inmiddels in zijn studio. Zo filmde hij trieste rijen dicht getimmerde huizen, het heien van palen voor nieuwbouw in de Hobbemastraat en zwemlessen aan scholieren. Raaff: “Architectuur is voor de bewoners een gebruiksartikel. Dat laat ik in mijn film heel sterk tot uiting komen. Ik laat zien hoe de wijkbewoners met de gebouwen omgaan.” Grote afwezigen in de film zijn de architecten die de woningen ontwierpen. “Het heeft geen zin om ook architecten te interviewen. Een architect spreekt via zijn ontwerp. Als je zo iemand aan het woord laat, krijg je een hoop esoterische kletspraat. Zeg maar gelul.”

Reageer op dit artikel