nieuws

Constructeur Charles H. Thornton van Petronas Twin Towers in Kuala Lumpur: ‘Maak constructies hoge gebouwen niet ingewikkeld’

bouwbreed Premium

“Met simpele constructies kun je de hoogste gebouwen neerzetten. Door een makkelijk concept te nemen en gewoon goed ons huiswerk te doen, zijn we erin geslaagd om in Kuala Lumpur het hoogste gebouw ter wereld neer te zetten. Er is veel energie gestoken in de ontwikkeling van hogesterktebeton. Want het gebouw is tot ieders verassing in beton uitgevoerd.”

Terwijl de mussen uit de dakgoot dwarrelden, dreef Charles H. Thornton met zijn vurige betoog over hoogbouw de temperatuur in de collegezaal van de faculteit Bouwkunde aan de TU Delft nog verder op. En niet zonder reden. De Amerikaanse constructeur en directeur/eigenaar van Thornton-Tomasetti Engineers verhaalde met trots over zijn werk aan de Petronas Twin Towers, een ontwerp van Cezar Pelli, in Kuala Lumpur. Sinds kort reikt de ‘tweeling’ tot 452 meter en is daarmee hoger dan de Sears Tower in Chicago.

“Wij, dus Pelli en mijn bureau, hebben deze opdracht binnengehaald door het project niet te onderschatten. Er is schamper gelachen toen dit Derde Wereldland met dit bouwplan kwam. We zijn uiterst serieus aan de slag gegaan en hebben het mede daarmee binnengehaald. Daarnaast was het het enige ontwerp dat de vorm had van de Islamitische ster,” aldus Thornton, die bijna achteloos over het oplossen van grote bouwproblemen praatte.

Om dit hoogste gebouw ter wereld neer te zetten moest ook de diepste fundering ter wereld worden gebouwd. De Japans/Koreaanse bouwteams – Hazama/Mitsubishi en Samsung – moesten tot 110 meter diep gaan – zie tekening – om kalksteenformaties te bereiken. “Aan het geotechnische onderzoek is heel lang gewerkt en het heeft miljoenen dollars gekost. Ach, geld was niet zo’n probleem. Petronas, het staatsoliebedrijf van Kuala Lumpur, is erg rijk.” De totale bouwsom benadert de half miljard gulden.

Betontechnologie

Een andere probleem is hoe de beweging van de twee enorme torens onder controle gehouden kon worden. “Door de constructie heel simpel te houden en veel windtesten te doen”, zegt de Amerikaan. “De kern is 25 x 25 meter en daarom heen staan zestien kolommen met een diameter van 3 meter. De vloer is van staal. Door werkelijk de laatste hogesterkebetontechnologie toe te passen konden we kern en kolommen in beton uitvoeren.”

Vriend en vijand zijn het er over eens dat een gebouw in staal uitgevoerd in slankheid niet had ke wedijveren met dit ontwerp. Om te kiezen voor beton speelde mee dat Kuala Lumpur een Derde Wereldland is dat veel moet invoeren. “Beton kon gewoon op de bouwplaats worden gemaakt en de grondstoffen waren voorhanden. Staal hadden we allemaal moet invoeren. We hebben veel energie gestoken in het betononderzoek. Er is samen met Amerikaanse betonproducenten en leveranciers van bouwmaterialen hieraan gewerkt. Onze kracht is dat we zelfs tijdens het bouwen zijn doorgaan met betononderzoeken. Want ons grootste probleem was namelijk het behouden van het contract. Er zijn betonmengsels toegepast van 14.000 pounds per square inch (140 Newton per vierkante millimeter/evo) geringe hydratatiewarmte en 18.000 PSI hoge hydratatiewarmte.”

Doden tijdens bouw

Als rode draad in zijn betoog, in de inmiddels smoorhete collegezaal, hamert de constructeur op het simpel houden van de verbindingen. Om de enorme krachten te absorberen is een outrigger-systeem – een starre verbinding tussen kern en gevelkolommen – onontbeerlijk. “Maar weer niet te veel van die verbindingen, dat is nergens voor nodig”, zegt Charles Thornton nonchalant. “Want daardoor waren we in staat om met een cyclus van vier dagen een verdieping te bouwen.”

De brug tussen de twee torens op de 42ste verdieping vereiste weer een andere aanpak. “De immense krachten worden weggeleid door uit de olie-industrie afkomstige pijpen met een diameter van 1,2 meter die samen komen in gigantische roestvaststalen bollen. In de pijpen zitten ook nog eens dempers. De brug, een grapje van Pelli, hangt eigenlijk in een interactieve structuur.”

Wat Thornton niet heeft ke voorkomen was dat er doden zijn gevallen tijdens de bouw. “Zes bij de Koreanen en een bij de Japanners. Door gehaast bouwen bij de Koreanen, men was eerder klaar dan de Japanners, vielen onnodig doden. Door het po te verdelen kan je de bouw vergelijken met Nederland/Belgie.”

Jahn’s torentje

Voorafgaande overigens aan het vlammende betoog van Thornton probeerde het constructiebureau D3BN de Nederlandse hoogbouw toe te lichten. Een medewerker van dit bureau, ir. R.H. Wiltjer, nam de toren van Jahn in Rotterdam als voorbeeld, dat qua hoogte van even over de 100 meter niet in de schaduw kan staan van de Petronas Twin Towers.

Het is uitgerekend het hoogbouwpo dat door veel problemen is geplaagd en daardoor veel te laat wordt opgeleverd. De D3BN-medewerker zei dat het gebrek aan een hoofdaannemer en een slechte supervisie debet waren aan de opeenstapeling van problemen. “De bouwtraditie in Nederland is vreemd. Coteba heeft dat onvoldoende onderkent.”

Vanwege de smalle kern van de Jahn-toren is gebruik gemaakt van de uit Amerika afkomstige kennis op vlak van outrigger-technologie. Wiltjer: “Over totaal vier verdiepingen zijn twee outrigger-verbindingen gemaakt. Het was de enige manier om een dergelijk hoog gebouw om zo’n smalle kern van zes meter te bouwen.”

Doorsnede van de toren en de fundering.

Kunstimpressie van het gehele complex. Het winkelcentrum op de voorgrond wordt deels gefinancierd door Rodamco

Reageer op dit artikel