nieuws

‘Zorgzaam kapitalisme’ brengt armen onder dak

bouwbreed Premium

Het Nederlandse bedrijfsleven toont meer sociale betrokkenheid en maatschappelijke verantwoording. Voor een niet onbelangrijk deel ligt de oorzaak van die trend in een stroming die ‘zorgzaam kapitalisme’ heet. Onder andere de Nederlandse Organisatie voor Internationale Ontwikkelingssamenwerking (Novib) uit Den Haag probeert volgens diens projectleider educatie A. van Zundert de bedrijven die verder kijken dan de eigen portemonnee te interesseren voor zaken als huisvesting in de ontwikkelingslanden.

De Novib beschouwt het ‘zorgzame kapitalisme’ niet als een modieuze gedachte. Bedrijven verbreden volgens Van Zundert weloverdacht hun doelstelling en zorgen er met donaties en sponsorgelden voor dat initiatieven behouden blijven of dat nieuwe ke ontstaan.

De organisatie wil in die ontwikkeling meer structuur brengen die aansluit op het tot nu toe gevolgde beleid. Wanneer bijvoorbeeld nutsbedrijven, afvalverwerkers of woningstichtingen daaraan meedoen ontstaat de gewenste directe betrokkenheid bij poen. Een woningstichting kan een plaatselijke cooperatie de benodigde kennis van zaken bieden om op afdoende wijze in huisvesting te ke voorzien of een groep mensen de weg te wijzen die naar de vorming van een dergelijke belangenorganisatie leidt.

Daarmee raken niet alle moeilijkheden de wereld uit. De overheid van ontwikkelingslanden geeft industriele poen die de export dienen niet zelden voorrang boven bijvoorbeeld huisvesting. Met als gevolg dat wijken die al dan niet met westerse hulp bewoonbaar zijn gemaakt plaats moeten maken voor fabriekshallen.

Habitat

De Novib houdt zich sinds het eerste Habitat-jaar bezig met volkshuisvesting en komt daarvoor de verantwoordelijke organisaties in de desbetreffende landen te hulp. De meest effectieve weg om inzake huisvesting verbeteringen teweeg te brengen biedt volgens Van Zundert de zogeheten pokoppeling. Zo ke scholen hier met scholen daar samenwerken. Ook gemeenten en woningstichtingen ke ervoor zorgen dat de andere partij beter onderdak kan bieden. De koppeling voorziet in al dan niet terug te betalen financiele middelen en technische assistentie. Het ligt in de bedoeling dat de afdeling poen van de Novib samenwerkt met Habitat. De Habitat-organisatie zet in het Zuidafrikaanse East London en het Ethiopische Addis Abeba huisvestingspoen op. De Novib steunt inmiddels een organisatie in East London zodat de twee activiteiten samen ke gaan. In 1997 stelt de Novib met onder meer een campagne de wederopbouw van Ethiopie centraal en kan dan ook daar aansluiten op het po van Habitat.

Steden

‘De Stad’ vormt een apart thema in het beleid van de Novib. Temeer omdat nog voor het einde van de eeuw om en nabij de helft van de wereldbevolking in steden leeft. Uitermate snel verloopt volgens Van Zundert bijvoorbeeld de verstedelijking in Afrika waar het platteland steeds verder ontvolkt raakt. Met als onvermijdelijk gevolg dat daardoor op sommige plaatsen te weinig mensen overblijven om eerdere met ontwikkelingshulp begonnen poen voort te zetten. De steden raken door deze migratie meer dan overbevolkt wat zich uit in niet zelden grootschalige wijken met provisorische behuizingen.

Het zijn deze krottenwijken die het dringendst hulp van buiten vergen. Sinds de conferentie die de UNO in 1992 in Rio de Janeiro over het milieu belegde probeert ook de Novib meer duurzaamheid te brengen in de huisvestingsactiviteiten. Daaraan kan bijvoorbeeld het Nederlandse bedrijfsleven een bijdrage leveren. Te denken valt hier aan het leveren van technische ondersteuning bij de produktie van bouwmaterialen.

Duurzaamheid

Een grotere duurzaamheid kan ook op andere manieren tot stand komen. Een voorbeeld daarvan biedt de actie Hart voor Hout die gebruikers in Nederland ertoe moet bewegen alleen tropisch hardhout toe te passen dat uit duurzaam beheerde bossen en plantages komt. Het begrip ‘duurzaam beheerd’ laat zich volgens Van Zundert evenwel moeilijk in woorden vatten. Daar komt bij dat bomen niet alleen voor de houtexport worden gekapt. Bomen verdwijnen om grond bouwrijp te maken, gaan op aan brandhout of veranderen in bouwmateriaal. Een certificaat moet het duurzame karakter aantonen van het geexporteerde hout. Het blijft vooralsnog een vraag hoe dat op een afdoende manier kan worden aangetoond en wie voor de vaststelling de verantwoording moet dragen. Enigszins in het verlengde van ‘Rio’ liggen de vele ‘groene beleggingsfondsen’ die sindsdien het licht zagen. Die bieden onder meer de mogelijkheid te investeren in teakplantages.

Of deze opties werkelijk duurzaam zijn staat nog te bezien. Weinig of niets is bijvoorbeeld bekend welke invloed grootschalig aangeplante teakbomen op het grondwater uitoefenen. Daarbij blijft het ook een vraag of dergelijke fondsen het voorgerekende rendement daadwerkelijk opleveren. Immers: te groter het aanbod van teakhout, te kleiner de economische waarde.

Budget

De Novib is een van de vier Nederlandse organisaties die deelnemen aan het Gemeenschappelijk Overleg Medefinanciering die tezamen om en nabij 7 procent ontvangen van het budget dat het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking jaarlijks kan besteden. Mede door de resultaten die de particuliere aanpak boekt steeg deze bijdrage met een kwart procent. Op zich mag dat weinig lijken; in klinkende munt komt deze verhoging overeen met een fors bedrag. Zelf haalde de Novib vorig jaar ruim f. 26 miljoen op.

Beschikken over eigen fondsen maakt de Novib volgens Van Zundert eigen baas over het beleid met dien verstande dat aan de gevers wel verantwoording moet worden afgelegd. Ontwikkelingshulp echter staat niet gelijk aan investeringen met een te becijferen resultaat. Verbetering komt in deze slechts stap voor stap tot stand en valt of staat met de betrokkenheid van de mensen ter plaatse. Eenmaal goed aangepakt komen daar veranderingen tot stand wat tevens de indruk verbetert van het beeld dat ontwikkelingshulp hier achterlaat. De organisaties daar doen tegenwoordig liever zaken met een hulporganisatie die kredieten verstrekt inplaats van schenkingen. Het opnemen van een krediet verplicht tot terugbetaling. Samenwerking gebeurt op die manier op basis van gelijkwaardigheid. Temeer omdat het om cooperatie tussen particuliere organisaties gaat die los staat van eventuele regeringsprogramma’s.

Reageer op dit artikel