nieuws

Kopers ontevreden over voortgang bouw en kwaliteit woningen: Het Eiland in Zaandam krijgt moeizaam vorm

bouwbreed Premium

‘Het Eiland’ midden in de Voorzaan bij Zaandam krijgt langzaam vorm. In niets doet het eiland nog denken aan de tijd dat het door houthandel William Pont in gebruik was. De metamorfose tot het unieke woningbouwpo gaat de kopers en de eerste bewoners echter te langzaam. Zij klagen over de slechte kwaliteit van de woningen en het gebrek aan communicatie met de ontwikkelingscombinatie Peterswerf VOF bestaande uit Volker Stevin Ontwikkelingsmaatschappij en Bouwfonds Woningbouw BV. Pomanager A. Roozendaal wijst vooralsnog alle kritiek van de hand. Hij betreurt de negatieve publiciteit rond ‘het Eiland’ en brengt liever de in zijn ogen bijzondere architectuur onder de aandacht. “Er ontstaat hier zo iets moois”, aldus Roozendaal.

Het Eiland in de Voorzaan meet ongeveer 12 hectare. Aan de realisering van het omvangrijke woningbouwpo wordt al sinds 1991 gewerkt. Nadat, na een slepende besluitvormingsprocedure door de gemeente, was vast komen te staan dat het voormalige houteiland een woonbestemming moest krijgen is Koninklijke Wegenbouw Stevin met de bodemsanering en grondwerk begonnen. Onder leiding van Ir. Alle Hosper die het stedebouwkundig plan heeft gemaakt, is een waar keurkorps van architecten aan het werk gezet om Hospers ideeen uit te voeren.

De ruim 527 woningen die het Eiland moest gaan tellen zijn ontworpen door de architectengroepen prof.ir. Rudy Uytenhaak (Amsterdam) Macreanor + Lavington (Londen), Groosman Partners (Rotterdam) en Roelf Steenhuis (Delft). Van de 527 te bouwen woningen komen er 154 in de sociale huursector, 46 eengezinswoningen en 108 appartementen en 373 in de koopsfeer; hierbij gaat het om 53 vrije sector appartementen en 320 eengezinswoningen. Voor de woningen moet tussen de – 200.000 en ruim – 500.000 worden neergeteld. Op een paar appartementen na zijn alle woningen volgens Bouwfonds Woningbouw als de spreekwoordelijke warme broodjes over de toonbank gegaan.

Organisatie

Voor de ontwikkeling van het Eiland richtte Volker Stevin Ontwikkelingsmaatschappij en Bouwfonds Woningbouw BV de VOF Peterswerf op. Deze organisatie kocht vervolgens het eiland van de gemeente Zaanstad. Peterswerf bouwt dus het hele eiland compleet met openbare ruimte, verlichting en infrastructuur. De gemeente draagt zorg voor de toegangsbruggen tot het eiland en de randen van het ‘vasteland’ waar woonschepen een nieuwe behuizing hebben gekregen.

Wanneer alles volgens plan verloopt, dan zal een belangrijk deel van het eiland eind van dit jaar aan de gemeente worden opgeleverd. Een typisch voorbeeld dus van het begrip locatie engineering waarmee het Bouwfonds de laatste tijd flink aan de weg timmert. In de loop van 1997 moet het hele Eiland klaar zijn.

Fantastisch

“Een fantastisch po”, zo bestempelt pomanager A. Roozendaal van Bouwfonds Woningbouw ‘het Eiland’. In de verkoopcabine van het Bouwfonds wijst hij enthousiast naar de maquette die het grootste deel van de ruimte in beslag neemt. “In stedebouwkundig opzicht zit het perfect in elkaar. De woningen zijn veelal naar buiten, dus op het water, gericht. Daarnaast wordt er veel aandacht en ook geld besteed aan de inrichting van de openbare ruimte. Daaruit blijkt ook dat Alle Hosper naast stedebouwkundige ook een landschapsarchitect is. Het bedrag dat wij voor het Eiland hebben betaald is in een kwaliteitsfonds gestort. Hieruit wordt de inrichting van de openbare ruimte bekostigd.”

Klachten

Begin 1994 is met de bouw van de woningen begonnen. De Nijs Warmenhuizen en Boele en Van Eesteren realiseren de koopwoningen. Bam Woningbouw is als bouwer van de huurwoningen bij het Eiland betrokken.

De eerste woningen zijn inmiddels opgeleverd. Hierbij gaat het om de zogenoemde Parkwoningen, het appartementengebouw Gibraltar en een deel van de Promenadewoningen. De nieuwe ‘eilandbewoners’ zijn niet onverdeeld positief over hun stek. Met name de voorgeschiedenis zit veel kopers dwars. Onduidelijkheden over de opleveringsdatum, het schimmige gebied over de vraag wat is een onwerkbare dag en hoeveel van dat soort dagen er in een jaar zitten, hebben voor velen het plezier van hun nieuwe aankoop duidelijk vergald. “Ik had toen ik in 1994 een woning kocht, het gevoel ik koop een mooi huis en ben nauw betrokken bij de bouw. Nou, niet dus”, aldus een van de bewoners. Hij klaagt over het gebrek aan contact tussen de consument en Peterswerf (lees Bouwfonds). De gebreken die door kopers tijdens de bouw worden geconstateerd, worden door kopersbegeleiding van Bouwfonds niet opgepikt. “Op een gegeven moment ben ik die afdeling kopersafschrikking gaan noemen.”

Ruim achttien maanden zit er bij een bewoner tussen het slaan van de eerste paal en de oplevering van de woning. “Er zit geen logica in de werkwijze. Ze proberen het Eiland in een keer op te bouwen, maar daardoor komen ze qua bouwstromen in de problemen. Ik heb geloof ik drie keer een nieuwe datum van oplevering gekregen.” Een andere koper concludeert: “Ze ke gewoon niet plannen.” Het gebrek aan communicatie wordt misschien nog het best geillustreerd met het voorbeeld dat een koper plotseling de opleveringsdatum van zijn huis doorkrijgt. Ruim tweeeneenhalve maand eerder dan gepland. “Zomaar, hartstikke plotseling. Ga dan maar proberen je keuken eerder te krijgen…”

Appartementengebouw

Ook bewoners van het appartementengebouw Gibraltar zijn niet echt enthousiast. Bestuurslid van de vereniging van eigenaren mevrouw Kopper: “Tijdens de bouw hebben we gesteggeld over het begrip werkbare dagen. Toen uiteindelijk bleek dat wij gelijk hadden en De Nijs bijna over het in de koop/aannemingsovereenkomst vastgestelde aantal dagen dreigde te gaan, is er werkelijk met man en macht gewerkt. De eerste oplevering hebben wij toen geweigerd omdat er 145 gebreken waren. Het was gewoon niet veilig.”

En dan is er nog de infrastructuur. Slechts een weg over het eiland is voor autoverkeer toegankelijk. “Alleen die weg”, vertelt Kopper, “die liep onder een soort poortje door. Een vrachtwagen kon er niet door. Iedereen moest dus met hele kleine bestelauto’s verhuizen. Echt het was een ramp. Om maar niet te spreken van de leveranciers van keukens en andere spullen. Zelfs een ambulance had moeite om ons gebouw te bereiken. En het was wel in een spoedsituatie, want iemand had een hartaanval gekregen.”

Roozendaal kijkt verbaasd wanneer hij dit te horen krijgt. “Dit is voor het eerst dat ik dit hoor. Want we hebben voor het Eiland een heel veiligheidsplan opgesteld waar ook de hulpdiensten als ambulance en brandweer zich over hebben gebogen. Omdat de begaanbaarheid van het Eiland afhankelijk is van de bouw worden de wegen steeds verlegd. Alle bewoners krijgen hier van te voren bericht over. Maar ik kan mij voorstellen dat het geen lolletje is. En ik kan mij ook voorstellen dat, ook al heb je je er nog zo op ingesteld, de overlast tegenvalt. Volgend jaar is iedereen daarvan af.”

Over de kritiekpunten voor wat betreft de oplevering is Roozendaal kort. “We hebben tegenslag gehad. De bouwstaking, nu weer de vorst die toch vroeg in het seizoen zijn intrede al deed. Tsja, zaken die het proces nu eenmaal vertragen.”

Toch is Roozendaal ervan overtuigd dat de communicatie tussen Bouwfonds enerzijds en de kopers anderzijds goed is. “We blijven communiceren. We geven met enige regelmaat infobulletins uit. Daarin staan ook prognoses van de oplevering. Ja, en die moeten wel eens worden bijgesteld. Daar zijn het ook prognoses voor.” Ook de kritiek op de planning en de bouwstromen wijst de pomanager rigoureus van tafel. “Er is een strakke en logische planning. We leveren vanaf de kop van het Eiland op. We zitten alleen nu bij de promenadewoningen aan de zijkant met het probleem dat daar de kabels de grond nog in moeten. Voor de rest zijn ze klaar.”

Ook de zogenoemde watervilla’s van architect Rudy Uytenhaak lopen vertragingen op. De bijzondere woningen die een lust voor het oog zijn, bleken moeilijker te realiseren dan aanvankelijk was gedacht. “Het is een vrij moeilijke constructie, wellicht dat we ons daarop hebben verkeken.” Ook vereiste het ontwerp de nodige aanpassingen omdat gebruikte materialen niet goed bleken. Over de door Uytenhaak ontworpen split-levelwoningen is een discussie ontstaan wat nu de begane grondvloer is. Dit is bepalend voor het ingaan van de bouwtijd. “In onze visie en dat staat ook in de contractstukken is dat het moment dat de garagevloer en de iets hoger gelegen woonkamervloer gerealiseerd is. Vanaf dat moment gaat de teller van de werkbare dagen lopen. Kopers bestreden dit en vonden dat de begane vloer de garagevloer is. Ze waren overigens tegenstrijdig in hun argumentatie want voor het betalen van de eerste termijn stelden ze wel dat beide vloeren gereed dienden te zijn. Dan weet ik het ook niet meer.”

Slordig

Vertraging in de bouw is weliswaar voor kopers vervelend, het kost uiteindelijk ook meer bouwrente, maar slechte en slordige afwerking aan de woningen is zo mogelijk nog vervelender. Roozendaal: “Gebreken die er zijn, en die zijn er in de bouw altijd, worden allemaal normaal opgelost. Ik heb geen signalen dat dat hier anders is. Ook heb ik niet het gevoel dat er hier slordig zou wordt gewerkt.”

Een mening die, dat mag duidelijk zijn, niet door alle kopers wordt gedeeld. Slecht verfwerk, binnentrappen die niet voldoen aan het bouwbesluit, scheef ingehangen buitendeuren, maten die niet kloppen met de tekeningen en scheidingswanden die uit het lood geplaatst zijn. Het is slechts een topje van wellicht een veel langere lijst die zelfs voor leken waarneembaar is. Roozendaal: “Wat moet ik ervan zeggen? Bouwen blijft natuurlijk mensenwerk. Ik praat het niet goed, verre van dat zelfs. De koper heeft er recht op dat hij een goed produkt krijgt voor zijn geld.”

Jammer

Roozendaal betreurt de negatieve publiciteit rond het po. “En dat terwijl er zulke mooie dingen verrijzen. Zaandam staat als vestigingsplaats toch laag aangeschreven, maar als je ziet wat een aantrekkingskracht dit po alleen al heeft.”

Ook ir. Hans Staller, van de gemeente Zaanstad en poleider van het Zaanoeverpo en als zodanig betrokken bij het Eiland zegt ook liever andere geluiden te horen. “Maar ik heb toch het idee dat het Bouwfonds er alles aan doet om de mensen goed en adequaat te informeren. In het bouwteamoverleg komt het wel eens ter sprake. Feit is dat de ontwikkeling een paar ongelukkige momenten heeft gehad. Ik denk dan aan de bouwstaking en de lange periode van vorst.”

Tevreden

Staller zegt vooralsnog tevreden te zijn over de ontwikkeling van het Eiland. “Pas als alles klaar is krijgen wij als gemeente het Eiland terug. Ik moet zeggen dat wat er wordt gerealiseerd van hoge kwaliteit is. We zijn zeer tevreden. Geluiden dat het anders is heb ik nog niet ontvangen. Maar, en dat is niet uit lafheid dat ik dit zeg, daar zouden wij als gemeente in dit stadium ook niets aan ke doen.”

Tekst HANS OUWERKERK

foto: DICK VADER

Waar eens hout tot spaanders werd verwerkt, verrijst nu langzaam maar zeker een wooneiland.

Zo moet het er dus volgend jaar uit zien. “Het is een fantastisch project”, aldus Bouwfonds-manager Roozendaal.

Reageer op dit artikel