nieuws

PAN Amsterdam presenteert Nederlandse ‘winterschilder’

bouwbreed

Een architectuurstuk van Hans Vredeman de Vries en een stoel van Gerrit Rietveld vervaardigd door zijn vaste uitvoerder Gerard van de Groenekan. Het zijn slechts twee meesterwerken die te bewonderen en te koop zijn op PAN-Amsterdam. De jaarlijkse nationale kunst- en antiekbeurs is vanaf volgend weekend tot en met 15 oktober te vinden in de RAI en heeft ook dit jaar weer voor ieder wat wils.

De uit Leeuwarden afkomstige 16eeuwse kunstenaar Hans Vredeman de Vries (1527-1606) geniet weliswaar minder naamsbekendheid dan Rietveld, maar zijn werk bleef niet onbesproken. Vredeman de Vries geldt als Nederlandse eerste architectuurschilder en maakte ondermeer naam als architect en vestigbouwkundige in Duitsland en Vlaanderen. Zijn theorieen over perspectief vonden bij velen gehoor, waaronder de kerkinterieurschilder Saenredam die zich inspireren door zijn boek ‘Perspectieve dat is de hoogh-geroemde Conste’. Ook voor zijn (tekeningen van) tuinontwerpen bestond destijds veel belangstelling.

Op PAN is ‘Kasteel met Lazarus en de honden’ (Lucas 16, 19-31) te vinden, een van zijn vroegste werken, waarin een paleistuin een prominente plaats inneemt. Charles Roelofsz uit Amsterdam, een van de honderdelf overwegend Nederlandse kunsthandelaren en antiquairs die dit jaar de Rai-Parkhal bevolken, wist beslag te leggen op het paneel, dat als een van de vroegst bekende architectuurstukken uit de Noordelijk Nederlanden te boek staat. Een ander schilderij met een vergelijkbare voorstelling van de hand van Vredeman de Vries is in bezit van het Rijksmuseum Amsterdam.

Een blik in het architectonische verleden van onze hoofdstad wordt ons gegund door Jacobus Storck. Hij schilderde in de 17de eeuw twee Amsterdamse stadsgezichten: de inmiddels gesloopte Haringpakkerstoren en een gezicht op het Singel met de destijds net gebouwde Ronde Lutherse kerk en de Haarlemmersluis. Maar wie een ronde langs de stands maakt kan in de 10.000 m2 grote ruimte ook een (verouderd) zicht op Leiden of de Oude Scheveningseweg in Den Haag krijgen, om maar wat te noemen.

Deze laatste twee doeken zijn van de hand van de Nederlandse Andreas Schelfhout (1787-1870), de ‘koning van het ijsgezicht’. Op PAN Amsterdam worden van deze 19de eeuwse ‘winterschilder bij uitstek’ een veertigtal werken uit overwegend particulier bezit tentoongesteld; een monografie van Andreas Schelfhout door Willem Laanstra zal op de beurs worden gepresenteerd.

Deze solo-expositie past in het streven van PAN om het Nederlandse produkt te benadrukken. De beurs geeft dan ook een goed beeld van de Nederlandse kunstgeschiedenis, waarin de sporen van twee eeuwen VOC duidelijk zijn terug te vinden. Dat ons cultuurbezit behouden blijft, is mede de verdienste van de kunsthandelaren. PAN levert hieraan een bijdrage in de vorm van het restauratiepo Georgie, dat tot stand kwam in samenwerking met de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en Buitenlandse Zaken. Het schilderij van Jan Steen ‘So de ouden songen’, dat ook op de beurs is te bezichtigen, zal na voltooiing van de restauratie in ons land ‘herboren’ terugkeren naar waar het vandaan komt, het Georgisch Staats Kunstmuseum in Tblisi.

Naast oude en moderne kunst biedt PAN een breed scala aan antiquiteiten waaronder ikonen, navigatie-instrumenten, zilver, glas, vazen, aardewerk, uurwerken, prenten, klokken, juwelen en niet alledaagse meubelstukken als een VOC-documentenkist, een Lodewijk XV topbureau of een hemelbed.

De Amsterdamse kunsthandel Frans Leidelmeijer bemachtigde een geesteskind van Rietveld. Het lage model zigzag-stoel (met armleuningen) werd door zijn vaste meubelmaker Gerard van de Groenekan uitgevoerd. Rietveld zelf had het over een zitmeubel dat “als het ware een schotje in de ruimte is en de ruimte ongeschonden laat. Het is geen stoel maar een constructief grapje. Ik noemde het altijd het zigzagje.” Het ‘constructief grapje’ bestaat uit vlakken: een rug, zitting, poot en grondvlak.

In het Stedelijk Museum bevinden zich twee prototypen, een gemaakt van fiber aan een ijzeren band; het andere is van vier stukken multiplex bevestigd op een ijzeren frame. Dat de belangstelling voor Rietveld’s meubelen tot over onze de grenzen reikt, ondervond de kunsthandelaar aan den lijve. Hij wist een van de twee identieke stoelen die bij Sotheby’s onder de hamer gingen in bezit te krijgen. De andere stoel en een tafel werden telefonische aangekocht door het Centre Pompidou in Parijs. Aan de Zigzag hangt een prijskaartje van f. 40.000.

Veel geld is overigens geen vereiste voor een bezoek aan de beurs, volgens PAN-directeur Paul Hustinx. “De bezoeker kan ook met een paar honderd gulden een leuke aankoop doen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels