nieuws

NEVRIP: Beeindiging leidt tot f. 1,2 miljard kapitaalverlies Meer begrip bepleit voor noodzaak zandwinning

bouwbreed

Beeindiging van de binnenlandse industriezandwinning en -produktie leidt tot een jaarlijks kapitaalverlies van ruim f. 1,2 miljard. Ook gaan 5250 arbeidsplaatsen verloren waarvan 2000 bij de winbedrijven en 3250 in de van de zandwinning afhankelijke bouwindustrie. Aldus becijfert de Nederlandse Vereniging van Regionale Industriezand- en grindproducenten in een notitie ‘Plaats en betekenis van de regionale industriezandwinning’ die in brede kring wordt verbreid.

Ons land telt vijftien landelijke en 25 regionale zandwinbedrijven. Veertien van die laatsten zijn direct verenigd in de te Arnhem zetelende NEVRIP, een aantal andere via de Vereniging van Noord-Nederlandse Grind- en Zandproducenten. Het jaarlijks verbruik aan beton- en metselzand beloopt nu 26 miljoen ton maar zal naar verwachting oplopen tot 28 a 32 miljoen ton rond het jaar 2000. De binnenlandse winplaatsen leveren rond 22 miljoen ton industriezand terwijl daarbij ook nog eens 1,5 miljoen ton grind en 8 miljoen ton ophoogzand vrijkomen.

Verschillen tussen de landelijke en regionale winning zitten voornamelijk in de omvang en het transport. De landelijke winningen zijn grootschalig, winning en bewerking van het zand vindt plaats in drijvende installaties en de afvoer geschiedt per schip. Regionale zandwinners werken doorgaans in relatief kleinschalige landlocaties, de veelal geavanceerde klasseerinstallaties staan ook op het land en afvoer geschiedt in de regel per as. Dit onderscheid zal naar verwachting van NEVRIP op den duur vervagen door het streven van de overheid naar grote binnendijkse winlocaties voor de landelijke voorziening. Dit maakt het voor de “landelijke” winners aantrekkelijker geavanceerde verwerkingsinstallaties op het land te plaatsen. “Het is daarom zaak om met alle betrokken partijen tot heldere en bevredigende afspraken te komen over de wijze waarop met de uit dit beleid voortvloeiende consequenties het meest conscientieus kan worden omgegaan”, aldus de notitie.

Betekenis

Na een toelichting op de verschillende zandsoorten en hun bewerking na de winning gaat de notitie in op de maatschappelijke betekenis van de industriezandwinning. Ze levert de bouw onmisbare bouwgrondstoffen, helpt de Nederlandse economie gezond te houden en voorziet in werkgelegenheid. Ook levert de winning een – vaak onontbeerlijke – bijdrage aan de totstandkoming van ruimtelijke ontwikkelingspoen en aan de realisatie van overige, gewenste maatschappelijke voorzieningen.

De economische betekenis is groot. Stopzetten van de winningen leidt tot een jaarlijks kapitaalverlies van ruim f. 1,2 miljard en van 5250 arbeidsplaatsen, zo rekent NEVRIP voor. Ook zou het benodigde zand moeten worden geimporteerd; waar vandaan is een raadsel. De overheid heeft dit d door de verantwoordelijkheid op zich te nemen voor het in de toekomst voldoende beschikbaar komen van oppervlaktedelfstoffen (Nota ‘Gegronde ontgronden’ en Structuurschema Oppervlaktedelfstoffen). Desondanks blijken in de praktijk jaren gemoeid met het in bezit komen van de vele benodigde vergunningen en het doorlopen van beroepsprocedures. Dit leidt tot frustraties. “Veel onnodige frustraties zou ke worden voorkomen door in een vroegtijdig stadium te komen tot een afstemming van kennis, koers en belangen”, aldus de notitie. “Een stroomlijning van de communicatie op alle niveaus zou ertoe moeten ke leiden dat niet anders dan op grond van een gefundeerde argumentatie, met volledige onderkenning van de gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid en van de mogelijke consequenties van een dergelijke handelswijze stagnatie wordt toegestaan”.

Zandwinning is ook van belang voor de ruimtelijke ontwikkeling. Ze helpt natuurgebieden te ontwikkelen en de aantrekkelijkheid van woongebieden te verhogen door de mogelijkheid van wonen aan het water. Ook ke de achterblijvende plassen worden ingericht voor dagrecreatie. Zo zijn meer functies aan te wijzen.

Zand

In de Nederlandse bodem zit voldoende zand om nog eeuwen aan de behoefte te ke voldoen. Desondanks is het zaak er zuinig mee om te gaan. Daarom is het zinnig winningen te situeren op plaatsen met een optimaal rendement en diep winnen te stimuleren. Verder onderzoek naar mogelijkheden tot hergebruik lijkt eveneens aantrekkelijk. Ook wordt toepassing van alternatieve stoffen ter vervanging van beton- en metselzand bepleit. Onderzoek ernaar heeft echter tot nu toe geen bevredigend resultaat opgeleverd, constateert de notitie. Verhoging met de import lijkt, zeker op langere termijn, een nauwelijks haalbare kaart. Elk ons omringend land heeft het stimuleren van het zuinig omgaan met oppervlaktedelfstoffen hoog in het vaandel staan. Dus zullen we wel moeten doorgaan met winningen in eigen land.

Zo’n winning kan evenwel meer doelen dienen. De notitie bepleit dergelijke combinaties nader te beschouwen en daarbij te denken in termen van gemeenschappelijke doelstellingen. Denk in dit kader bij voorbeeld aan een koppeling van natuurbeleid en zandvoorziening. In de komende twintig jaren moet ongeveer 200.000 ha nieuw natuurgebied worden gerealiseerd. Voor de winning van industriezand is in die tijd hooguit 5000 ha nodig. Het lijkt zeker het overwegen waard voor een deel van de plannen een aanpassing van de inrichtingseisen bij de mogelijkheden van de industriezandwinners te overwegen, zo stelt NEVRIP die haar pleidooi besluit met “Het lijkt me dan ook voor alle partijen van groot belang om op een lijn te gaan zitten, namelijk op de lijn van het gezamenlijk, vanuit een positieve benadering streven naar een strategie die, op grond van een door ieder – als zodanig erkende – gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid uiteindelijk op de meest evenwichtige wijze rendement oplevert.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels