nieuws

Geen huurder te vinden voor 55.000 m2 kantorencomplex: MBO verkijkt zich met ‘De Centrale’ op markt

bouwbreed

Het ziet er niet naar uit dat ‘De Centrale’, het prestigieuze kantorencomplex van 55.000 m2 naast het ministerie van VROM in Den Haag, binnen afzienbare tijd van de grond komt. Poontwikkelaar MBO is nog immer op zoek naar een huurder. Pas wanneer zestig procent van het complex is verhuurd wil MBO gaan bouwen. De poontwikkelaar zou al f. 90 miljoen aan grond-, ontwerp- en vooral rentekosten zijn kwijtgeraakt. “Het gaat niet zo goed met het po”, beaamt adjunct-directeur Jautze dan ook desgevraagd.

Den Haag Nieuw Centrum, de verzamelnaam waarbinnen tal van grote projecten worden ontwikkeld die het hart van de residentie nieuw elan moeten geven, lijkt z’n eerste tegenvaller te moeten incasseren. Voor het po ‘De Centrale’ dat begin jaren negentig is gepresenteerd als het zakengebouw van het Nieuwe Centrum is vooralsnog geen huurder te vinden. “De markt zit gewoon tegen”, geeft Jautze, adjunct directeur van Maatschappij Bedrijfs Objecten (MBO) als reden. Volgens marktkenners ligt de zaak echter een stukje gecompliceerder. Behalve de mindere kantorenmarkt spelen andere zaken zoals een (te) hoge huurprijs, lange bouwtijd, afwijkende stramienmaten en de naam het project parten.

Torens

‘De Centrale’ bestaat uit twee torens, ontworpen door het Amerikaanse architectenbureau Kohn Perdersen Fox. In totaal beslaat het po 55.000 m2 aan kantorenruimte. De kleinste toren bestaat uit zestien verdiepingen en is 72 meter hoog. Daarnaast is een 27 etage tellende ‘moedertoren’ van in totaal 107 meter hoogte gedacht. Onder de twee torens moet een parkeergarage komen met ruimte voor 370 auto’s. Er komt een glazen entree. Verder is het de bedoeling dat het zakengebouw 24 uur per etmaal en alle dagen van de week open is.

Aanvankelijk zou er op deze locatie aan de Rijnstraat tegenover de nieuwe uitgang van het Centraal Station een toren met een hoogte van 140 meter komen. Het ontwerp waar alweer vorig jaar een bouwvergunning voor is afgegeven, is een compromis van voor- en tegenstanders van grootschalige hoogbouw in de residentie.

Fusie

MBO kocht in 1991 het stuk grond van de verzekeringsmaatschappij De Centrale. Het monumentale pand van deze van oudsher socialistische maatschappij was na de fusie met Concordia Verzekeringen en omvorming tot Reaal Verzekeringen te klein geworden. De verzekeraar week uit naar nieuwbouw in Utrecht.

Voor het zoeken naar huurders voor het nieuwe zakengebouw trok MBO de makelaarskantoren Jacobus Recourt, Jones Lang Wootton en Joseph Elburg Makelaars aan. “Het lukte hen niet om klanten binnen te brengen. We hebben dan ook onze samenwerking voor wat betreft De Centrale beeindigd”, aldus Jautze. De makelaars willen zelf weinig kwijt over De Centrale. Onder het motto “het is een kleine markt en we komen elkaar toch weer steeds tegen” wensen de kantoren ‘hun eigen nest niet’ te bevuilen. Wie echter binnen de markt goed zijn oor te luisteren legt, hoort diverse argumenten waarom het niet goed gaat met het project.

Geluiden

M. van de Kamp van MBO en bestuurslid van de stichting Nieuw Centrum is zelf ruim anderhalf tot twee jaar nauw bij het po betrokken geweest. De stichting is belast met de coordinatie van de nieuwbouwpoen in het Haagse centrum. Van de Kamp zegt dagelijks langs het braakliggende de terrein te rijden en het ook weer dagelijks te betreuren dat het er nog steeds niet staat. Ook zegt Van de Kamp de geluiden rond het tegenvallende po te kennen. “Zo zou de naam De Centrale slecht gekozen zijn omdat het toch een socialistische tint heeft. Dat is juist. Maar dit is alleen ter sprake geweest toen Zurich Verzekeringen interesse toonde. Deze had weinig zin in een pand te gaan zitten dat de naam van een oude concurrent draagt. Maar wij hechten niet aan de naam, want met een pennestreek kan dat gewijzigd worden.”

Het feit dat de torens voor een deel achter elkaar staan zou potentiele huurders van de kleinste toren afschrikken. “Je hoort dan ‘ik wil vooraan zitten bij de Rijnstraat’. Maar in de praktijk is het zo dat er geen echte voor en achterkant is”, aldus Van de Kamp. Verder zou de vierkantemeterprijs zelfs voor deze dubbel A-locatie te hoog zijn en stroken de afwijkende stramienmaten niet met de behoefte van de markt. “Het zijn geen standaard (dus 1.80 bij 3.00 meter) stramienmaten maar ook dat hoeft geen beletsel te zijn.” Wat volgens Van de Kamp wel als beletsel wordt ervaren is de bouwtijd van twee tot drie jaar. “Het is moeilijk om een klant te vinden die weet hoe hij er over een jaar of drie bijzit.

Maar de Raad van Bestuur heeft nu eenmaal bepaald dat een belangrijk deel eerst verhuurd moet zijn voordat met de bouw kan worden begonnen. Veel ondernemingen, dat is waar, zien hierin een groot bezwaar.” Voor eigen risico bouwen ziet echter noch Van de Kamp noch Jautze zitten. In tegenstelling tot het Amsterdamse Atrium-po dat door MBO wel met groot succes op eigen risico is ontwikkeld, is volgens beiden de markt nu een stuk slechter en dit po vele malen groter. “Toen wij die grond in ’91 kochten zag de markt er toch nog iets anders uit.”

Doorn

Het braakliggende terrein is een doorn in het oog van verantwoordelijk wethouder Peter Noordanus. Nieuw Centrum-voorlichter R. Kroon beaamt dat Noordanus MBO regelmatig tot actie maant.

Volgens Jautze doet MBO zijn best maar is het gezien de conjunctuur verstandiger om het po op dit moment “low profile” in te zetten. “We proberen het heel rustig en niet middels een schreeuwerige of anderszins opvallende campagne.”

Projectleider namens de gemeente Den Haag, Michiel van den Berg, over deze aanpak: “Namens MBO hebben de afgelopen periode Economische Accountmanagers diverse ondernemingen bezocht en gepolst. Maar om diverse redenen tevergeefs.” Volgens Van den Berg zal er echter een keer een moment komen dat er “iets” zal moeten worden gedaan. Dat “iets” is volgens de poleider geenszins het verkleinen van het kantorenoppervlak. “Daarvan heeft Den haag er voldoende.” Overigens zal MBO zelf ook aan moeten geven dat het iets anders wil. “Voorlopig is MBO nog vol vertrouwen”, aldus Van den Berg. En inderdaad zien zowel Van de Kamp als Jautze toekomstmogelijkheden voor ‘De Centrale’. “Ik denk wel dat het er eens komt”, aldus Van de Kamp. Geruchten dat MBO al – 90 miljoen in het po heeft zitten wil hij niet bevestigen. “Er doen zoveel wilde verhalen de ronde.” Jautze wil hierover niet meer kwijt dan dat de “renteteller” inderdaad loopt.

De braakliggende bouwkavel aan de Rijnstraat in Den Haag waar MBO blijft aarzelen met de bouw van het 55.000 m2 kantorencomplex De Centrale.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels