nieuws

Zeventig eeuwenoude kerken in Groningen

bouwbreed

In het vlakke Groningen heeft elk dorp zijn eigen, vaak eeuwenoude kerk. Er is ook een aparte stichting Oude Groninger Kerken met 5500 donateurs. Het zal duidelijk zijn dat ook in Groningen de voortschrijdende ontkerkelijking een bedreiging is voor het behoud van het kerkenbestand. Veel neo-gotische katholieke kerken zijn sinds de jaren zestig verdwenen; interieurstukken werden geveild, glas-in-loodramen kapot geslagen. Het recente Samen-op-Weg proces bij de protestanten zal ook weer leiden tot het afstoten van een reeks gebouwen.

Deze stichting Oude Groninger Kerken heeft ervoor gezorgd dat er een opvolger is gekomen voor het 25 jaar oude boekje van R. Steensma ‘Langs de oude Groninger kerken’ waarin voornamelijk middeleeuwse kerken werden besproken. In het nieuwe boekje dat Ada van Deijk heeft samengesteld, komen ook latere kerken aan de orde, tot en met de neo-gotiek die op tal van plaatsen verrees na het herstel van de bisschoppelijke hierarchie in 1853. Bij de selectie speelde niet alleen de architectuur van de kerken een rol, maar ook het belang van het interieur. Het persbericht bij het verschijnen van het boekje maakt gewag van een ‘standaardwerk’, maar dat is al te enthousiast. Het is een beknopt overzicht dat gemakkelijk in de jaszak kan worden meegenomen en summier is geillustreerd.

De inleiding van zes pagina’s schetst in grote lijnen de ontwikkeling van de middeleeuwse romaanse, romano-gotische en gotische kerkenbouw, de vervolgens veel bescheidener reformatorische kerkenbouw (waarbij veelal de interieurs interessanter zijn dan de eenvoudige zaalkerken) en de in de vorige eeuw hoog opstrevende nieuwe katholieke kerken. Bij de in de vorige eeuw afgescheiden Gereformeerde Kerken in Nederland is minder sprake van een eenduidige stijl, al had hun voorman Kuyper een voorkeur voor de Hollandse Renaissance-stijl.

De zeventig kerken staan in alfabetische volgorde van plaatsnaam in het boekje. Gemiddeld krijgt elke kerk ruim een pagina tekst met een illustratie, veelal een detailfoto. Met een cijfer is aangegeven in welk deel van Groningen deze plaats te vinden is. Wat echter ontbreekt is een gedetailleerde provinciekaart en, erger, een index waarin de nodige dwarsverbanden worden gelegd. Er is tot slot wel een bescheiden verklarende woordenlijst en een verwijzing naar verdere literatuur van wisselende importantie.

A. van Deijk: ‘Kerken in Groningen’. Uitg.: Walburg Pers, Zutphen 1995; 20×10 cm, 144 pag.; – 29,50. ISBN 906011 881 2

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels