nieuws

Waterverzorging in de oudheid en middeleeuwen

bouwbreed

Het Duitse Frontius-Gesellschaft, vernoemd naar degene die rond 100 v.Chr. in Rome verantwoordelijk was voor de watervoorziening, stelt zich ten doel de kennis van leidingen, water- en energie-techniek te bevorderen. Dat bereikt zij ondermeer met een reeks interessante boeken waarvan de drie eerste delen op de oudheid zijn toegespitst en deel 4 op de middeleeuwse watervoorziening.

Het inmiddels uitverkochte eerste deel had betrekking op het oude Rome. Deel 2 werd eerder in Cobouw/Weekuit besproken en is toegespitst op Pergamon. Het derde deel met dezelfde titel ‘Die Wasserversorgung antiker Stadte’ heeft een bredere geografische opzet. Hierin staan mens en water centraal in Midden-Europa, worden thermen (Romeinse badhuizen) uitvoerig besproken in samenhang met ontwerp en bouwtechniek, toegepaste materialen en hygiene. Een team van auteurs verzorgde de verschillende onderwerpen.

Allereerst wordt inzicht gegeven in de vroege ontwikkelingen van de waterhuishouding voor onze jaartelling. De Romeinen hebben veel aan de ontwikkeling van de waterhuishouding bijgedragen met ondermeer spectaculaire aquaducten. Daarnaast is een hoofdstuk gewijd aan de Romeinse waterwerken ten noorden van de Alpen, inclusief de problematiek van kampementen van zo’n 6000 man, zoals die in verschillende landschappelijke situaties uitgevoerd moesten worden.

Moeilijker dan de bouw van aquaducten waren de tunnels die voor de aanvoer van water nodig waren. De bouw van thermen was een andere prestatie die hoge eisen aan de ontwerpers stelden.

Een hoofdstuk over de bouwtechniek in de oudheid is aangevuld met een reeks interessante beschrijvingen van vondsten en reconstructie rond steden als Lyon, Nimes, maar ook Bologna en Mainz.

Het vierde deel over de veel latere middeleeuwen geeft een boeiend beeld van de kennis en ontwikkelingen die deels voortborduurden op de verworvenheden in de oudheid. Naast stedelijke ontwikkelingen waren vooral kloosters en burchten gebouwen die specifieke eisen stelden. Met grote niveauverschillen moest het water vaak inventief omhoog worden gebracht.

In deze tijd ontstonden zowel waterbouwkundige kunstwerken als vroege vormen van fonteinen, die specifieke problemen gaven. De verschillende auteurs belichten dat vanuit uiteenlopende regio’s zoals Midden-Europa, Groot Brittannie en Frankrijk. In tegenstelling tot de ontwikkelingen in de oudheid, is van de middeleeuwen ook veel bekend uit schriftelijke bronnen.

Ook dit boek is afgesloten met royaal geillustreerde beschrijvingen van waterwerken, varierend van een klooster in Canterbury tot stedelijke voorzieningen in Spandau en Zurich. Het boek vormt daarmee een interessante aanvulling op vorige delen en doet een verlangen uitgaan naar volgende delen met bijvoorbeeld de spectaculaire waterwerken die nodig waren voor Versailles paleis en tuinen.

‘Die Wasserversorgung antiker Stadte’ Band 3. 224 blz. ISBN: 3 8053 0984 8. Prijs: DM 68. ‘Die Wasserversorgung im Mittelalter’ Band 4. 298 blz. ISBN: 3 8053 1157 5. Prijs: DM 89. Uitgeverij: Philipp von Zabern, Mainz; importeur Nillson en Lamm. De gebonden boeken hebben het formaat 23,5 x 22 cm.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels