nieuws

Fel omstreden ontzanding ‘Maasbommel’ lijkt uit het zicht

bouwbreed

De fel omstreden winningslocatie voor de landelijke industriezandvoorziening F3B bij Maasbommel lijkt uit zicht te raken. Dit valt minder aan de Maas en Waalse tegenstanders van de winning te danken/wijten dan aan de aanwijzing van andere locaties. Met name voor het KAN-gebied in de oost Betuwe zijn grote ontgrondingen in studie die, met enkele andere poen, F3B in ieder geval voorlopig overbodig ke maken.

De landelijke voorziening met beton- en metselzand blijft een heet hangijzer in vooral Gelderland. Officieel hebben de vorig Gelderse Staten locatie F3B aangewezen tot winningsgebied. Dit binnendijkse gebied van goed 300 ha, waarvan 200 ha als waterplas zal achterblijven, kan in een jaar of tien goed 36 miljoen ton industriezand leveren. Het plan wordt echter in de regio fel bestreden waarbij het vooral gaat om het binnendijkse karakter ervan. “Te gevaarlijk” oordelen de bewoners en geen middel wordt geschuwd om het po tegen te werken.

Onder die druk willen de ontzanders best van de winning afzien mits zij elders schadeloos worden gesteld. Overigens vormen zij op dit punt geen hechte eenheid. Industriezand BV – voluit Maatschappij tot Verwerving van Industriezand BV – te Nijmegen botst hier weer eens op de oude tegenstelling met Smals BV uit het Limburgse Herten. De laatste heeft F3B min of meer ontwikkeld en vindt dan ook dat het moet doorgaan. De Nijmeegse belangengroep van twaalf samenwerkende ontzandingsbedrijven en -handelaren neemt een wat laconieker standpunt in maar houdt zich natuurlijk wel aan haar rechten. Een intrekking van de door de Staten genomen beslissing door het huidige college, dat nogal wat nieuwe gezichten bevat, zal dan ook best ke uitlopen op een procedure bij de Raad van State. In dat geval zal de provincie onbehoorlijk bestuur verweten ke worden met een schadeclaim van tientallen miljoen guldens als prijs. Dit wordt dan wel wat duur.

Overigens liggen Industriezand BV, zij het onder de oudere naam Centrale Industriezand Voorziening CIV, toch al met Gelderland in de clinch voor de Raad van State. In dit geval gaat het om de winning Lobberdense Waard onder Pannerden. In strijd met eerdere afspraken willen GS deze winning nu toch niet laten doorgaan, terwijl de CIV in de loop van de afgelopen ruim 25 jaar, waarin het po ter sprake is, de goed 75 ha grond al heeft aangekocht. De winning is trouwens noodzakelijk om het dreigende gat in de landelijke voorziening van bouwzand te dichten.

Alternatieven

Goed, er zullen dus nog vele stevige robbertjes onderhandelen nodig zijn voor F3B echt aan de kant geschoven wordt. Grote inzet erbij zijn de eventuele alternatieven voor andere winningen. Deze dienen zich momenteel aan. In het KAN-gebied tussen Arnhem en Nijmegen moeten voor de zo geheten Waalsprong van Nijmegen in de eerste plaats de Lentse plassen worden gebaggerd. Deze worden 75 tot 90 ha groot en leveren 7,5 tot 10 miljoen ton zand op. Gelderland bestempelt deze winning tot een regionale hetgeen dus afvoer per as inhoudt. Bij landelijke voorziening gaat het om afvoer per schip. Deze grove scheiding lijkt echter meer en meer achterhaald. Speciale zandsoorten uit een ‘landelijke’ winning worden tegenwoordig rustig over pakweg honderd kilometer per auto vervoerd terwijl even gewoon zand voor een regionale voorziening per schip bij de handelaar aan wal wordt gebracht. De tegenstelling regionaal versus landelijk raakt daarmee uit de tijd. De provincie Limburg zou dit onderscheid al willen schrappen.

Geen tijd

Maar goed, terug naar de Lentse Plassen. Een eventuele winning uitsluitend voor de regionale voorziening met industriezand vergt jaren. Zoveel tijd heeft Nijmegen met zijn ontwikkeling van de Waalsprong niet. In het ‘Land over de Waal’, zoals het po inmiddels is herdoopt, moeten de komende tien jaren tenminste 6500 woningen worden gebouwd naast allerlei andere voorzieningen en nog eens 6000 erna en daarvoor is veel ophoog- en bouwzand nodig. Bij een ontgronding voor uitsluitend regionaal gebruik komt dit doodeenvoudig niet snel genoeg ter beschikking. Vandaar dat de landelijke winners best een oogje op deze relatief kleine plassen willen laten vallen, mits ook andere gebieden worden aangewezen. Een alternatief is het project over de Maas Plus, een winning in de Maasuiterwaarden dat door Maasbommel is aangedragen als vervanger voor F3B. Dit plan wordt door Industriezand BV als alternatief gesteund zonder dat het vanzelfsprekend F3B loslaat.

In de Betuwe dient zich nog een tweede, aanzienlijk grotere mogelijkheid aan. Al op de eerste plannen voor het Knooppunt Arnhem-Nijmegen KAN was een plas van goed 300 ha tot 500 ha ingetekend tussen Elst en Arnhem. Dit Lingemeer moet worden ontwikkeld in samenhang met een kanaal voor de pleziervaart van Lent naar Huissen. Het plan leek wat uit zicht te zijn geraakt maar in stilte wordt er nog steeds hevig op gestudeerd. Uitvoering van dit po is samenhang met de Lentse Plassen, de Lobberdense Waard en, eventueel, Over de Maas Plus maakt F3B in een slag overbodig, althans voor de eerste twintig tot dertig jaren. Het Lingemeer heeft ongeveer dezelfde omvang als F3B en levert evenveel industriezand op. Dus…

In alle gevallen zijn snelle beslissingen noodzakelijk. De lopende concessies zijn zo goed als uitgeput of raken dit op korte termijn. Daarmee lijkt de industriezandvoorziening, zeker als de bouw verder aantrekt, in gevaar te komen – een gevaar waarop door de winbedrijven overigens al ruim tien jaren wordt gewezen. De nieuwe Gelderse Staten, die anders dan de ‘oude’ minder positief over F3B schijnen te denken, zullen dan ook snel met de alternatieven op de proppen moeten komen. Het wordt een spannend jaartje in het Gelderse.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels