nieuws

Wandelen langs acht kastelen

bouwbreed

Sinds 1981 organiseert de vereniging ‘Twentse Natuurtochten’ onder de bezielende leiding van Hans van Paridon groepswandeltochten. Ook voor dit jaar is een aantrekkelijk programma samengesteld. Opvallend is de tweedaagse Vordense Kastelentocht langs tien kastelen in de omgeving van Vorden en Lochem. Er is een toenemende belangstelling voor historische huizen en voor unieke landschappen. Naarmate Nederland meer wordt volgebouwd, is het zaak te vechten voor het behoud van dat wat de glorie van onze voorvaders uitmaakte. In de glorietijd van de Nederlandse adel bezat Nederland 2300 kastelen en deftige buitenplaatsen. Er zijn er slechts 300 van over, 137 daarvan zijn nog in gebruik voor het doel waarvoor ze werden gebouwd.

Maar de eigenaars missen meestal het geld of de moed het bezit in goede staat te houden. Het gevolg is dat het een andere functie krijgt bijvoorbeeld als klooster of school, als ziekenhuis of raadhuis, als hotel of kantoor. Voor al deze bezittingen geldt dat door een goede restauratie nog veel te redden valt.

Gelukkig zijn er instanties die op de bres staan voor het behoud van onze kastelen. We denken hierbij aan de Kastelen Stichting (opgericht in 1945), het Rijksbureau voor Monumentenzorg en Bond Heemschut. Soms ook wordt er een stichting in het leven geroepen die zich het lot van de ‘Hoge Huizen’ aantrekt. Dat doet bijvoorbeeld de Stichting Vrienden der Geldersche Kastelen (Arnhem) en het Genootschap ‘Oversticht’ (Zwolle), die waakt over de kastelen in Overijssel.

Als deel van de Kleine Monumentenreeks verscheen ‘De acht kastelen van Vorden’, een initiatief van de Staatsuitgeverijen Uitgeverij Waanders en De Walburg Pers. Eerder verschenen onder andere ‘Kastelen rond Zutphen’. In het alleraardigste boekje geschreven door Annet Tengbergen met medewerking van E.J. Tengbergen worden acht kastelen besproken waarvan de meeste, indien mogelijk, ook tijdens de wandeltochten worden bezocht. Van de meeste kastelen worden de bezitters vermeld. Bij sommige, zoals bij Hackfort en Vorden is ook een molen beschreven en worden we uitvoerig ingelicht over het voortbestaan van deze acht kastelen. Het oudste kasteel (landhuis) De Wierse bij Vorden werd reeds in 1288 vermeld, terwijl het kasteel Hackfort ten westen van Vorden uit 1322 dateert. De Wierse is een landhuis met prachtige tuinen en een park dat enkele malen per jaar voor het publiek wordt opengesteld. Hackfort, dat tussen 1983 en 1986 werd gerestaureerd, bezit nog een zogenaamde onderslagmolen die kort na 1700 werd gebouwd.

Vele kastelen hadden vroeger molens die of voor de bevloeiing van de landerijen of voor het malen van meel (korenmolens) werden benut. Het kasteel Vorden, een voormalige havezate, had een voorganger uit 1315, die werd bewoond door Steven van Vorden. In de 19de eeuw raakte deze bezitting in verval en werd tussen 1873 en 1874 verbouwd. Sinds 1978 is het kasteel het middelpunt van de gemeente Vorden. Het is het enige van de acht kastelen van Vorden dat door zijn uiterlijk herinneringen oproept aan een Middeleeuws versterkt huis. Reeds in 1315 werden een aantal molens, behorende bij het kasteel genoemd: (een waterrad-, wind- en rosmolen). Pas na de eerste Wereldoorlog sneuvelde de laatste molen. Het landhuis Den Bramel, ten noorden van Vorden, kreeg al in 1396 een vermelding in de Gelderse leenregisters en in 1410 wordt het aangeduid als ‘Den hoff te Bramel met sijnen toebehoren’. Er zijn mensen die voor geen goud ter wereld een nacht op Den Bramel willen doorbrengen, want er huist een spook… Ook was er vroeger een heks, die zich in een haas kon veranderen! Het meest bekend van alle acht kastelen is De Wildenborch, ten zuiden van Vorden. De geschiedenissen van de andere kastelen: Het Medler, Havezate in 1483 ten oosten van Vorden, Het Onstein, ten zuidoosten van Vorden, dat al in 1613 wordt vermeld en in 1983 werd gerestaureerd en De Kieftskamp in de buurtschap Delden, in 1975 gekocht door de Stichting Het Geldersch Landschap, worden alle uitvoerig in dit interessante boek besproken.

De tachtig illustraties maken dat het boek prettig leest en vooral de hoofdstukken over de oudste bezitters roepen nostalgische herinneringen op. Een verklarende woordenlijst en de aanbevolen literatuur maken ‘De Acht Kastelen van Vorden’ (dat – 24,50 kost) tot een kostelijk bezit. De eerste Vordense Kastelentocht is op 6 en 7 mei. Informatie: Twentse Natuurtochten, Drilscholtenstraat 12, 7556 NP Hengelo, 074-431804.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels