nieuws

Opera Cardiff: Britse architectuurtragedie

bouwbreed

De Britse architectenwereld is verbijsterd over de gang van zaken rond de prijsvraaguitslag voor de opera in Cardiff. De winnaar van de eerste prijs, Zaha Hadid, is de opdracht om onduidelijke redenen ontnomen. De Britse collega’s zijn woedend dat het beste ontwerp uit 270 prijsvraaginzendingen door gekonkel van enkele groepjes burgers kan worden getorpedeerd.

Afgelopen najaar werd de uitslag bekend van de internationaal georienteerde prijsvraag voor een opera in Cardiff, de hoofdstad van Wales. De verwachtingen waren hooggestemd omdat vooraanstaande ontwerpers uit Europa en het Verenigd Koninkrijk tot de 268 inzenders behoorden.

In Groot Brittannie heerst opwinding bij het naderen van het jaar 2000. Een milleniumfonds ontleent onder meer aan de nationale loterij een royaal budget. Subsidies worden verdeeld over uiteenlopende poen zoals de reconstruerende herbouw van het Londense Crystal Palace uit 1851 en wellicht in Cardiff opera.

Drie prijswinnaars

Cardiff zette hoog in met de prijsvraag en een terzake kundige jury. De wereldberoemde in Londen gevestigde architecte Zaha Hadid kreeg de eerste prijs. De tweede prijs ging naar Sir Norman Foster en de derde prijs naar de Italiaan Manfredi Nicoletti. Het ontwerp van Hadid werd in de Britse vakwereld enthousiast ontvangen, temeer omdat zij in Weil am Rhein en Berlijn recentelijk twee heel interessante gebouwen heeft opgeleverd, die inmiddels wereldberoemd zijn.

Voor Cardiff ontwierp Hadid in een stedelijk vernieuwingsgebied op het onregelmatig gevormde bouwblok een randbebouwing met in het centrum de zaal voor 2000 bezoekers.

In persberichten die Britse rijksvoorlichtingsdienst verspreidde werd het ontwerp stoutmoedig, gedurfd, verbluffend mooi en van wereldklasse genoemd. Maar Lord Davies, chairman van de Wels National Opera, werd ook geciteerd toen hij meldde ‘dat de opera niet zonder steun van de te raadplegen bevolking’ gerealiseerd kan worden. Het lijkt de inleiding op wat de Fankfurter Allgemeine Zeitung als een ‘organische chaos’ karakteriseerde. De jury deed haar uitspraak na een tweede ronde, waarin het aantal parkeerplaatsen tot de helft werd teruggebracht en ook andere wijzigingen in het pve werden doorgevoerd.

Nauwelijks waren de herziene plannen eind december binnen, of de winnaars van de tweede en derde prijs kregen het verzoek hun ontwerpen nog weer verder bij te werken. Alle drie de bekroonde ontwerpen worden inmiddels als te duur gekenmerkt. Min of meer betrokken insprekers toonden zich weinig ingenomen met het bekroonde ontwerp. Het leidde tot een weinig gemotiveerde afschrijving van Zaha Hadid.

Woedende protesten

De president van de Britse architectenbond RIBA vroeg zich af “Hoe ke leken budgetten beoordelen van drie te dure ontwerpen? Hoe logisch is dat?” De Guardian beschuldigde ‘klieken van politici, zakenmensen en ambtenaren’ die intriges tegen Hadids ontwerp inzetten. In The architects’ journal, het dit jaar een eeuw bestaand vooraanstaande vakblad, is de vraag opgeworpen of Sir Norman Foster en Manfredi Nicoletti hun nieuwe opdracht voor herziening moeten aanvaarden. Vanuit organisaties en door vooraanstaande collega’s wordt druk uitgeoefend op Sir Norman, die een aantal spectaculaire prijsvragen won en die ontwerpen ook realiseerde. Of hij zijn tweedeprijsontwerp aanpast lijkt nog onzeker. Als een zo prominent Brits architect dat zou weigeren, dan Cardiff zich wellicht op de gang van zaken bezinnen.

Zo verwaterde de hoog ingezette prijsvraag tot een onderonsje van weinig terzake kundige groepjes toevallige insprekers.

De uiterst onverkwikkelijke gang van zaken heeft veel gemeen met de merkwaardige procedure rond de uitbreiding van het Stedelijk Museum in Amsterdam. De winnaar van de besloten prijsvraag werd – evenals de overige deelnemende architecten – van een te duur ontwerp beschuldigd en de museumdirecteur en zijn pobegeleider kenden opeens een ‘betere’ ontwerper. Dat was de grond waarom Robert Venturi zonder deugdelijke reden werd afgeschreven. Hadid overkwam dat met veel overeenkomsten in Cardiff. Het illustreert het internationale verval van het opdrachtgeverschap.

Begin februari hoopt men in Cardiff alsnog een opdracht te verlenen voor de uitwerking van het bouwplan, dat 1 mei 2000 geopend moet worden.

Maquette van de opera in Cardiff naar het ontwerp van Zaha Hadid uit Londen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels