nieuws

Madurodam sprint mee in race van dagattracties

bouwbreed Premium

Vanaf de vuurtoren moet het goed waar te nemen zijn: een golf die de zomerdijk overspoelt en tegen de winterdijk slaat. Midden in Den Haag. De zomerdijk biedt plaats aan de administratie, terwijl in de winterdijk de stafdiensten, de werkplaatsen, een restaurant en een winkel zijn gehuisvest. De golf is de overkapping van de entreehal. Madurodam breidt uit en werkt aan een nieuw, typisch Nederlands gezicht: de miniatuurstad achter de dijken. Vorige week werd het hoogste punt bereikt en op 1 april 1996 gaan de poorten weer open voor het publiek.

– de 43 jaar van zijn bestaan kent Madurodam een vrijwel constant bezoekersaantal. Soms iets meer, soms iets minder, maar ieder jaar bezoeken circa een miljoen mensen de Haagse miniatuurstad. De concurrentie van andere dagattracties in Nederland wordt echter steeds groter. Om mee te blijven doen in de race om de gunst van het publiek viel enkele jaren geleden het besluit om Madurodam fors uit te breiden en te moderniseren. Het doel: het bezoekersaantal stabiliseren en de verblijfstijd verlengen.

Het resultaat van de investering van f. 36 miljoen wordt langzaam zichtbaar, al overheerst op de meeste plaatsen in het park nog de chaos. Maar bedrijfsleider ing. J.A.P. Steijn is ervan overtuigd dat de werkzaamheden eind maart ke worden afgerond, zodat net nieuwe Madurodam op 1 april de eerste bezoekers kan ontvangen. Voorlopig is Madurodam echter nog een grote bouwplaats, verscholen achter een hoge schutting die is voorzien van een ‘Gezicht op Madurodam’ van kunstenaar Cornel Bierens, die zich daarbij liet inspireren door het ‘Gezicht op Delft’ van Johannes Vermeer.

Drie fasen

De modernisering bestaat uit drie fasen. De eerste, de aanleg van een nieuw parkeerterrein is sinds vorige zomer gereed. De tweede fase bestaat uit een nieuw gebouw voor onder andere de entree, een restaurant, een winkel, kantoren en werkplaatsen. De derde fase is de uitbreiding van de eigenlijke miniatuurstad van 13.000 naar 21.000 vierkante meter.

Zowel de tweede als de derde fase is momenteel volop in uitvoering. Het lijkt erop dat werkelijk alles tegelijk overhoop wordt gehaald. De oude kantoren en voorzieningen voor het publiek zijn gesloopt, nieuwe zijn in aanbouw, een deel van de bestaande maquettes wordt afgebroken en elders opnieuw geplaatst, nieuwe maquettes worden gebouwd, er wordt een haven gegraven, de bestaande spoorlijn wordt verlengd met 1200 meter en achterin het park wordt gebouw aan een 1000 vierkante meter grote hal die onder meer plaats gaat bieden aan een tentoonstelling van zandsculpturen. Om nog maar niet te spreken van de bossen kabels die overal uit de grond komen.

“Het is met Madurodam net als met andere steden”, zegt Steijn. “We hadden ruimtegebrek en daardoor werd steeds meer van het bestaande groen volgebouwd. En sommige gebouwen stonden niet op een logische plaats. Eigenlijk blijft alleen de oude stadskern bij het oude.”

Havens

Voorlopig heeft Steijn door de uitbreiding met 8000 vierkante meter niet te klagen. In feite is die ruimte zelfs te groot voor de nieuwe maquettes die zijn gepland. Een groot deel van de nieuwe ruimte zal dan ook worden ingenomen door de binnenhaven en de buitenhaven. Als dat in de toekomst wenselijk zou zijn, kan een deel daarvan weer worden drooggelegd om plaats te bieden aan nieuwe maquettes.

De lijst met nieuwe maquettes die voor 1 april klaar moet zijn, is overigens ook niet gering. Zo worden in de looppaden voor het publiek drie markante bruggen over de havens opgenomen: de Van Brienenoordbrug, de Erasmusbrug en de oude Moerdijkbrug. Allemaal op schaal 1:25, zodat de pyloon van de Erasmusbrug zo’n 7,5 meter hoog wordt.

Andere opmerkelijke nieuwe aanwinsten waaraan in de werkplaats van Madurodam wordt gewerkt: het moderne polderlandschap, een replica van de hefbrug in Dordrecht, Station Blaak, het Huis van de Toekomst, het Nederlands Architectuur Instituut, moderne woningbouw in de Amersfoortse wijk Kattenbroek en de Filmwijk in Almere.

De werkplaats hangt momenteel vol met foto’s en bouwtekeningen van een voorbeeld van de Amsterdamse School: de woningbouw van architect Michel de Klerk voor woningbouwvereniging Eigen Haard in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt. Tot in de kleinste details wordt het po op schaal nagebouwd, zodat volgend jaar ook dit wereldberoemde voorbeeld van Nederlandse architectuur in de miniatuurstad is vertegenwoordigd.

Typisch Nederlands

‘Het moet typisch Nederlands worden’ was drie jaar geleden de belangrijkste voorwaarde bij de opdracht aan vier architectenbureaus om een nieuwe entree voor Madurodam te ontwerpen. Uiteindelijk is het ontwerp van Kuiper Compagnons uit Rotterdam gekozen. Het gebouw bestaat uit drie gedeelten: de zomer- en de winterdijk die zijn verbonden door de entreehal. De golf die over de zomerdijk tegen de winterdijk slaat, vormt het dak van de entree.

Beide dijkvormige gebouwen zullen worden voorzien van grasdaken en daarmee heeft Madurodam een primeur. Nooit eerder is namelijk een grasdak gemaakt onder een zo grote helling (48 gr. ). Het enige voorbeeld dat volgens Steijn in de buurt komt is het Bercy-stadion in Parijs waar het grasdak een helling van 44 gr. heeft. Op de pvc dakbedekking wordt een vijf centimeter dikke laag polystyreen gelegd met daarop een houten raamwerk dat wordt gevuld met substraat. Daaroverheen wordt een soort deken met graszaad gelegd, waarna binnen zes weken een egaal groene grasmat ontstaat. Het houten raamwerk moet voorkomen dat de grasmat naar beneden glijdt, voordat het gras zich heeft verankerd in het polystyreen. Op het dijklichaam is een sproei-installatie aangebracht om de grasmat van water te ke voorzien. Het maaien van het gras zal geschieden met een soort hovercraft-maaiers die ook in het Parijse stadion worden gebruikt. De aanleg van het dak wordt uitgevoerd door Repon in samenwerking met Floradak.

Complex

De 130 meter lange en 9,5 meter hoge winterdijk was voor de bouwers het meest complexe gebouw. Dat komt niet alleen door de helling van 48 gr. van alle wanden, de dijkflanken aan de zijde van de miniatuurstad worden ook nog eens op twee plaatsen boogvormig uitgesneden voor de daglichttoetreding en voor de aansluiting op de entreehal.

Die factoren vormden volgens ing. H.J.M. den Hartog van HBM Regio West meteen de grootste uitdaging voor constructeurs en bouwers, omdat er helemaal geen ervaring met een dergelijke constructie bestond. “Hoe krijg je het geheel constructief in evenwicht, hoe stort je het beton voor de schuine wanden, welke betonkwaliteit is geschikt?”

Het grootste deel van de betonconstructie is uiteindelijk in het werk gestort, waarbij voor de schuine wanden een tegenbekisting is gebruikt van Hunnebeck.

Ter hoogte van de bogen bestaat de andere zijde van de constructie uit geprefabriceerde kanaalplaten, om het evenwicht in de constructie niet te verstoren. Bij de bogen is in de vloer voorspanning aangebracht om de trekkrachten te ke opvangen.

Groot nadeel tijdens de bouw was dat pas met het verwijderen van de binnenbekisting kon worden gestart nadat alle beton was gestort en de voorspanning was aangebracht. Toen was immers pas de nodige stabiliteit bereikt. Om het ontkistingstijdstip te vervroegen en eerder met de afbouwfase te ke beginnen is gekozen voor een betonsamenstelling met 25 procent snel verhardende cement. Om de verwerkbaarheid te vergroten is een superplastificeerder toegevoegd. Intussen alle beton gestort en is met het ontkisten begonnen.

De vuurtoren op de winterdijk bestaat uit een betonconstructie die wordt bekleed met Isoned-stucwerk. De top van de vuurtoren is een staalconstructie die over enkele maanden met behulp van een kraan in een keer op de betonconstructie wordt geplaatst.

De zomerdijk heeft een hoogte van maximaal 5,2 meter. De totale lengte is 75 meter, waarvan de eerste 30 meter bestaat uit een aarden wal. De resterende 45 meter is een met de winterdijk vergelijkbare betonconstructie, met dien verstande dat de grote, boogvormige uitsparingen ontbreken.

De centrale entreehal is geheel in staal uitgevoerd waarbij de golf van het dak fabrieksmatig is aangebracht door de leverancier Dijkstaal BV. Beide puien worden glaswanden die worden geleverd door Smit Beers BV. Daardoor ke bezoekers al voordat ze de entree zijn gepasseerd een blik werpen op de ‘truth behind the dikes’, het motto van het vernieuwde Madurodam.

TEKST: BERT BOSKER

FOTO’S: PETER VAN MULKEN

De nieuwe entree,

ontworpen door Kuiper Compagnons en

gebouwd door HBM

regio West en Intervam, in aanbouw. Het golvende dak verbindt de

zomerdijk (links)

met de winterdijk.

Een artist’s impression van de nieuwe entree.

Achter de entree is het graafwerk verricht voor de nieuwe binnen- en buitenhaven van de miniatuurstad.

Alles wordt overhoop gehaald om Madurodam een nieuw gezicht te geven. Op de achtergrond de winterdijk met de boogvormige uitsparingen.

In de werkplaats wordt gewerkt aan een van de nieuwe maquettes: een kantoorgebouw en een tunnel in aanbouw.

Foto’s: Peter van Mulken

Reageer op dit artikel