nieuws

‘Wiken’ schoolvoorbeeld aanpak na-oorlogse wijk

bouwbreed

Om de verloedering in de na-oorlogse wijk De Wiken in Drachten vroegtijdig een halt toe te roepen hebben woningcorporaties en gemeenten de handen ineen geslagen. De woningen worden her- of verbouwd, de winkelcentra veranderen van samenstelling en infrastructuur en voorzieningen worden aangepast. “Een integrale benadering om getto-vorming tegen te gaan.”

Het initiatief om de na-oorlogse woonwijk, met zo’n 4000 woningen, grondig aan te pakken is afkomstig van de woningbouwverenigingen Talma en Smallingerland. Doel is, aldus directeur D. van der Zee van Talma, een sociaal evenwichtig leefklimaat te creeren in een wijk die vlak na de oorlog als het ware uit de grond is gestampt om iedereen onderdak te bieden. Het leefklimaat is momenteel nog acceptabel, maar zal snel achteruitgaan wanneer de wijk, die voor een groot deel bestaat uit zogenaamde simplexwoningen (twee bouwlagen met plat dak), niet grondig wordt aangepakt.

De corporaties benaderen de verandering van de wijk vanuit stedebouwkundig opzicht en houden de sociologische samenstelling bij de keuze van woningen sterk in de gaten. Van der Zee: het heeft geen zin om blok voor blok te gaan renoveren of te slopen en opnieuw op te bouwen, zonder integrale visie. In deze wijk zijn bij de bouw in de jaren vijftig structurele fouten gemaakt die forse ingrepen vergen willen we weer een acceptabel woonklimaat krijgen. Zo zijn veel simplex woningblokken stomweg verkeerd neergezet. Ik bedoel daarmee dat de voorkamers van sommige blokken uitkijken op de achtertuin van het blok er tegenover. We hebben er in veel gevallen voor gekozen om bij het groot onderhoud van deze woningen de voorkamer en voordeur naar de achterkant te verplaatsen en omgekeerd.”

Een en ander vergt overigens de nodige flexibiliteit van zowel de bewoners als de aannemer. De bewoners moeten immers tijdelijk hun huis verlaten en komen terug in een ‘omgekeerd’ woonsituatie. De aannemer zal zijn steiger moeten opzetten en grote bouwkundige ingrepen moeten doen aan een huis waarvan de voortuin intact moet blijven.

Sociale tijdbom

Een kostbare ingreep, maar volgens Van der Zee, belangrijk voor de leefbaarheid. “De woningen zijn met name bestemd voor mensen met een wat lager inkomen. Die willen we een acceptabele woning bieden. Dat ligt in de doelstelling van onze corporatie besloten. Het geeft duidelijk het verschil met de ‘echte’ markt aan die de enorme vraag naar woningen waarschijnlijk sterker zou uitbuiten. Die zou dit bezit voor misschien – 75.000 per woning aan particulieren verkopen terwijl de boekwaarde – 25.000 bedraagt. Tel uit je winst. Het structurele stedebouwkundige probleem wordt dan echter niet verholpen maar doorgegeven. Dan krijg je een sociale tijdbom. Als corporaties kiezen we ervoor te investeren in deze woningen en ze zo bij te laten dragen aan het evenwicht in de wijk. Uiteraard hebben ook wij een exploitatie-doelstelling. We ke die echter over een langere periode uitstrijken.”

Dat evenwicht moet verder worden bereikt door het vergroten van de voorraad woningen voor senioren. Van der Zee: “Deze wijk kent een overkill aan eengezinswoningen gezien onze landelijk demografische opbouw, waarin het aantal ouderen fors toeneemt. Toch heeft De Wiken als een van de eerste wijken in Nederland geintegreerde seniorenwoningen. Dat moeten er meer worden. Vandaar dat we besloten hebben een aantal blokken met flats te gaan ‘optoppen’, dat wil zeggen het bouwen van een extra verdieping op de doorgaans een verdieping tellende flats. Bijkomend voordeel is dat de optopping het tevens rendabel maakt om een lift te installeren, waardoor we van twee gewone woonlagen ineens drie lagen seniorenwoningen tot onze beschikking hebben.”

Infrastructuur

Een integrale benadering van een naoorlogse wijk die op het randje van de leefbaarheid balanceert vraagt echter meer. Van der Zee: “het veranderen van de voorkant van een woning in de achterkant brengt bijvoorbeeld met zich mee dat de infrastructuur moet worden aangepast. Ook het winkelaanbod in de winkelcentra vraagt om herbezinning. De toename van het aantal ouderen in de wijk betekent immers dat er een ander kooppatroon ontstaat. Ook de vraag naar voorzieningen verandert. Om die reden hebben we de gemeente gevraagd medewerking te verlenen. Pleinen, straten, voorzieningen en de sociale onveiligheid worden door haar aangepakt.”

De beide corporaties investeren in totaal – 58 miljoen in De Wiken. Naast de aanpak van zo’n 220 woningen zullen er nieuwe huur- en koopwoningen verrijzen. Van der Zee. “Ook hier kijken we naar de sociale opbouw van de wijk. We gaan om die reden uitsluitend met architecten in zee die een sociaal-stedebouwkundige kijk op ontwerpen hebben.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels