nieuws

De Waag blijft een waagstuk

bouwbreed

Binnenkort wordt het eindrapport verwacht van de adviescommissie voor de bestemming van de Waag op de Nieuwmarkt in Amsterdam. De commissie heeft elf voorstellen binnen gekregen. Het plan van de Stichting Restauratie Monumenten voor een natuur- en milieumuseum is alweer van de baan, omdat Greenpeace niet meedoet. Ook het centrum voor het kinderboek, door velen aanbevolen, ging vanwege de hoge huurkosten niet door.

Nu denkt de stichting aan een spaarpottenmuseum met een toeristisch videoprogramma over Amsterdam. Daarnaast zijn er onder andere diverse restauratieplannen en voorstellen om er een popmuziekarchief en een Instituut Europa, Latijns-Amerika onder te brengen.

De recente restauratie van het oudste wereldlijke gebouw van de stad, was voor de Stadsuitgeverij Amsterdam aanleiding om aan de reeks ‘Historisch Amsterdam’ een uitgave toe de voegen getiteld ‘De Waag op de Nieuwmarkt’. Hierin wordt uitgebreid ingegaan op de bouwgeschiedenis van De Waag.

Deze begint rond 1500 met de bouw van de Sint-Antoniuspoort, die rond 1600 haar functie verloor toen de oude stadsmuren ten prooi vielen aan de slopershamer. In 1617 kreeg de stadspoort een nieuwe bestemming en werd zij verbouwd tot De Waag. Hier werden alle koopmansgoederen gewogen, die per gewicht werden aangeboden.

Op de bovenverdieping van de Waag werden schutters en gilden gehuisvest. Aan een van die gilden, het chirurgijnsgilde, wordt in hoofdstuk 2 uitgebreid aandacht besteed. Het was immers dit gilde, dat de Waag in de loop der tijd tot een unieke bezienswaardigheid heeft gemaakt. Zowel door de indrukwekkende verzameling kunst en medische rariteiten als door de openbare ontledingen die in het Theatrum Anatonicum plaatsvonden.

Het derde hoofdstuk beschrijft de geschiedenis van de Waag na de Franse tijd, toen de bovenverdieping leeg kwam te staan, nadat gilden en schutterijen waren afgeschaft. Omdat exploitatie toen niet meer rendabel was, verloor het gebouw spoedig zijn functie als waag, waarna de raad in 1929 besloot tot afbraak van de voormalige stadspoort.

Gelukkig is het zover niet gekomen en bleef de Waag voor het nageslacht bewaard. In de 19de eeuw was de Waag, met name door zijn schilderijencollectie, een belangrijke toeristische attractie. De plaatsing van een schavot en een guillotine voor het gebouw zorgden tussen 1808-1849 eveneens voor veel toeloop. In dit hoofdstuk ook aandacht voor de meest uiteenlopende huurders. Het gebouw deed bijvoorbeeld dienst als nachtverblijf voor de brandweer, als meubelfabriek, archiefdepot, vergaderzaal en museum. In 1987 kwam het gebouw echter weer leeg te staan.

In ‘De Waag op de Nieuwmarkt’ wordt ingegaan op ideeen over een nieuwe bestemming van het gebouw en op de recente restauratie onder leiding van architect Walter Kramer. ‘De Waag op de Nieuwmarkt’ van de hand van Ernest Kurpershoek (ISBN 90 5366 058 5, omvang 96 pagina’s formaat 14,8 x 21cm) is voor – 28,50 verkrijgbaar bij de erkende boekhandel.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels