nieuws

Spraakverwarring groeit rond steeds verder zakkende toren van Pisa

bouwbreed Premium

Verwordt de toren van Pisa tot een tweede toren van Babylon? De spraakverwarring onder de verantwoordelijke deskundigen groeit met de angst voor instortingsgevaar. Na de meest recente en schrikbarende verzakking, wordt nu zelfs overwogen om het honderden tonnen wegende klokkenspel te demonteren en uit de toren te verwijderen. Op het ogenblik vrezen meerdere deskundigen dat elke nieuwe ingreep in het fundament catastrofaal is voor de toren.

Ondanks de angstige berichten, is gisteren door een woordvoerder van de gemeente Pisa nog eens gesteld dat waar in meerdere media is gesproken over een verzakking van enkele millimeters het ‘slechts’ om 0,25 mm gaat. Voor Pisa bestaat er derhalve geen enkele aanleiding om de toeristen op een grotere afstand van de toren te houden dan tot nu toe de afgelopen twee jaar het geval is geweest. Wel is de verantwoordelijke commissie, onder leiding van prof. Michel Jamiolkowski, zwaar onder druk komen te staan. Vooral nu aan het licht kwam dat op diens aandringen er reeds een evacuatieplan klaar lag voor de bewoners van het Piazza dei Miracoli, omdat de professor niet uitsloot dat de scheve toren van Pisa net zo ineen zou ke storten als destijds met die van Pavia is gebeurd.

Onvoldoende open

Onder supervisie van de commissie, bestaande uit zeventien internationale experts, is in 1993 aan de laatste reddingsoperatie begonnen. Deze bestond in grote lijn uit het aanbrengen van een stalen kelderfundering rond de bestaande basis van de toren en het plaatsen van de veelbesproken contragewichten. Op het ogenblik staat vooral ter discussie of het juist is geweest om op die wijze de toren weer enkele centimeters meer in het lood te stellen. Volgens een groep technische academici uit Pisa was het beter geweest om de verzakking van de toren slechts tot staan te brengen. De ingenieurs van Pisa verwijten de toren-experts onvoldoende openheid te hebben verschaft over de verborgen problemen die tijdens de werkzaamheden aan het licht zijn gekomen. Men trad veel te sporadisch naar buiten met nieuws en vormde een gesloten bolwerk, dat momenteel onder een spervuur is komen te liggen. De plannen om in de fundering elektro-osmose toe te passen en aan de hoge kant de fundering iets te ondergraven, zijn reeds in een vroeg stadium gestaakt.

Bedreiging

Volgens de huidige inzichten is een groot deel van de bedreiging het gevolg van de ‘samengesmolten’ funderingswerkzaamheden die in 1838 en 1933 zijn uitgevoerd. Het betreft hier twee mortellagen van respectievelijk 70 en 30 centimeter dikte, die in het fundament zijn aangebracht. De commissie is ervan overtuigd dat de structuur van de toren door beide oude ingrepen, waarvan weinig oorspronkelijke gegevens zijn teruggevonden, uit zijn evenwicht is gebracht. Met dit alarmerende bericht werd afgelopen maart al de noodklok geluid, waarbij Jamiolkowski een vertraging van enkele maanden voorzag.

Inmiddels is het nog steeds de bedoeling om de oorspronkelijke fundering van architect Bonanno Pisano uit 1173 te herstellen. Om dit mogelijk te maken is allereerst het contragewicht rond de fundering aangebracht, bestaande uit honderd ton wegende blokken lood, aangevuld met beton.

Voorlopig veronderstellen de betrokken deskundigen dat de verzakking van de afgelopen week het gevolg is van het weghalen van een deel van de oude cementlagen. Na het aanbrengen van de laatste voorraad lood, is zover bekend geen verdere verzakking waargenomen.

Na spoedoverleg tussen burgemeester Piero Floriani van Pisa en de commissie, bestudeert de laatste welke stappen op korte termijn noodzakelijk zijn. Daarbij wordt nog steeds gedacht aan een verdere ingreep in de fundering of aan het demonteren van een deel van de toren. Dat zou in het laatste geval onder meer gelden voor het klokkenspel, dat samen met de omloop pas in de twaalfde eeuw door architect Tommaso d’Andrea op de achtste verdieping is gezet.

Toeristen

Voorlopig gaat het toeristenverkeer in Pisa weer gewoon door. De angst voor de toren lijkt minder groot dan verondersteld. Dat geldt eveneens voor de mogelijke bedreiging die de toren bij eventuele instorting zou betekenen voor het aangrenzende museum. De commissie die enkele maanden terug nog aangaf haar werk te willen neerleggen, moet dat moment nog even opschorten.

Ook de voor dit najaar geplande internationale conferentie in Parijs, zal naar het zich laat aanzien niet doorgaan. De enige plaats waar goed overleg op zijn plaats is, heet Pisa. Daar verwachten de burgemeester en de minister van cultuur Antonio Paolucci voor het eind van de week een duidelijk antwoord van de commissie.

Een ding is zeker: van alle ideeen om Pisa zijn scheve toren te laten behouden sneuvelt er een. Het voorstel om een geheel nieuwe toren te bouwen, identiek aan de huidige, die als een spiegelbeeld op het Piazza dei Miracoli (het plein der wonderen) de aandacht zou moeten trekken, is tot het land der fabelen verwezen. De realiteit dwingt om door te gaan met de huidige restauratie. Dat voor het eind van het jaar het publiek weer op de toren over Pisa kan kijken, is met alle tegenslagen een onmogelijk vooruitzicht. De werkzaamheden gaan nog minstens een half jaar duren.

Reageer op dit artikel