nieuws

Onder water boven water

bouwbreed Premium

Kerstnacht 1593. De 36 meter lange koopvaarder, geladen met graan, ligt net buiten Texel voor anker. Het ligt klaar voor vertrek, maar een zware storm steekt op en de koopvaarder slaat van zijn ankers en zinkt.

Bijna vierhonderd jaar later vindt een duiker het scheepswrak terug op de bodem van de Waddenzee. Vanaf 1987 wordt het wrak in de zomermaanden onder water opgegraven. Het schip wordt SO1 genoemd, naar de plek waar het ligt. De tentoonstelling ‘Onder water boven water’ in het museum van Scheepsarcheologie te Dronten laat de opgraving zien. Aan de hand van voorwerpen, foto’s, een videofilm en een maquette, krijgt de bezoeker een beeld van de problemen in de scheeparcheologie in z’n algemeenheid en de vondsten van dit schip in het bijzonder.

Sterke stromingen en slijpgeulen vormen een groot gevaar voor het wrak dat hierdoor in de golven dreigt te verdwijnen. Een blik in de kijker geeft een idee van hoe veel een duiker ziet tijdens een van zijn afdalingen naar het wrak. Bijzonder weinig dus. Ook dat maakt de scheepsarcheologie extra moeilijk.

In de vaste collectie van het museum zijn nog veel meer scheepswrakken en vondsten te zien. Zo zijn er enkele Romeinse boomstamkano’s te zien die te tevoorschijn kwamen bij de opgraving naar het Romeinse castellum ‘Nigrum Pullum’ in Zwammerdam.

Verder is er bijvoorbeeld de ‘keuken’ van een ‘uytlegger’. Toen dit schip verging in 1673, stond er erwtensoep op het menu. Een groot deel van het keukengerei is te zien; een pan, een schuimspaan, een houten pollepel en een grote koperen pan met resten van verbrande erwten.

Het midden van het museum wordt gedomineerd door het wrak van een middelgrote koopvaarder. Dit spiegelschip heet een lengte van 26,5 meter, een breedte van 7,3 meter en een holte van 3 meter. Het schip is omstreeks 1650 vergaan en is het enige wrak van dit model dat in zo’n goede staat bewaard is gebleven. Langs het schip wordt stilgestaan bij de dagelijkse gang van zaken op een schip. Daarbij is aandacht voor de (gebrekkige) navigatie, gereedschappen en het leven aan boord.

Het museum ligt op een leuke locatie vlakbij de haven aan het Ketelmeer. Maar daar gaat verandering in komen. Het ligt in de bedoeling dat het museum in 1997 naar Lelystad verhuist. In samenwerking met de Batavia is daar dan een overzicht te vinden van allerlei vormen van scheepsarcheologie.

De tentoonstelling ‘Onder water boven water’ is tot en met 8 oktober te zien in het Rijksmuseum voor Scheepsarcheologie, Vossemeerdijk 21 te Dronten. Dagelijks geopend van 9.00 tot 17.00 uur. Entree f. 3,50.

Het schip ‘Scheurrak SO1’ moet er ongeveer zo hebben uitgezien als deze koopvaarder op een gravure van Pieter Breughel uit 1565.

Reageer op dit artikel