nieuws

Een museum verhuist naar Bethlehem

bouwbreed Premium

Op 1 maart sloot het bekende Gorcumse museum ‘Dit is in Bethlehem’ tijdelijk zijn deuren. Men maakt zich op voor een verhuizing naar een nieuwe aantrekkelijke locatie: het voormalige stadhuis op de Grote Markt. Men is druk bezig een nieuw stadhuis te bouwen en na tachtig jaar krijgt het karakteristieke pand ‘Dit is in Bethlehem’ in de Gasthuisstraat eindelijk de nodige ruimte.

Het was wel een sfeervol onderkomen voor de collectie van de vereniging ‘Oud Gorcum’. In de afgelopen jaren kreeg het museum door talrijke exposities bekendheid tot ver buiten Gorcum. In de expositieruimte van dit museum werd onder andere de collectie van de heer Clemens Menkelbach van Enkhuizen, beeldend kunstenaar uit Amsterdam tentoongesteld. Dit deel bestond uit voorwerpen van kunst en kunstnijverheid, elk betrekking hebbend op de geboorte van Christus. Het Kerstverhaal is in de loop der eeuwen op talloze manieren uitgebeeld. Schilders, tekenaars, smeden en beeldhouwers trachten ieder op eigen wijze de geboorte, het bezoek van de herders, de Wijzen uit het Oosten en de vlucht naar Egypte in hun werk gestalte te geven.

Ook op de gevelstenen en uithangborden zien we het verhaal van Lucas 2 uitgebeeld. We noemen slechts enkele voorbeelden. Boven de ramen van de bijgebouwtjes van de Oude Kerk in Amsterdam is een fraaie gevelsteen uit 1517 te zien, waarop de boodschap aan Maria wordt uitgebeeld.

Niet minder dan dertien reliefs aan de buitenzijde van de St. Janskerk in ’s Hertogenbosch zijn gewijd aan de komst van Christus. Deze Kerstcyclus is aangebracht in de frontons boven de ramen van de zijkapellen, die als een stralenkrans om het hoogkoor werd gebouwd. Tussen de balkons van het huis aan de Plateelstraat 10 in Maastricht zit een gevelsteen, waarop eveneens de Aanbidding der Wijzen uit het Oosten is afgebeeld. De voorstelling heeft het onderschrift in Latijnse letters waarvan de vergulde Romeinse cijfers het jaartal 1714 vormen.

In Kampen heeft tot 1975 de zogenaamde ‘Bethlehem vergadering’ bestaan waar aandacht werd besteed aan hen die de sociale lasten niet konden dragen. Door de veranderingen in de sociale voorzieningen werd deze instelling overbodig. Het huisje waarin het bestuur van de Bethlehem-vergadering bijeen kwam (Buiten Nieuwstraat 62) werd in 1924 gerestaureerd, en aan de voorzijde zit nog een jaartalsteen ‘In Bethlehem, 1631’. Daarboven zit een gevelsteen waarop de Aanbidding der herders in de Kerstnacht is weergegeven.

Boven de ingang van het kasteel Twickel in Delden zit hoog tegen de muur een steen waarop de aanbidding der Koningen is voorgesteld. Het relief wordt bekroond door een stralen schietende ster. In de kerk Maria Geboorte in Blitterswijk bij het Limburgse Meerlo zijn merkwaardige gevelstenen, daterend uit 1514 ten dele bewaard gebleven. Boven de scheibogen zaten op de boogtrommels in de hoofdbeuk drie stenen op elk waarvan een der drie Koningen was voorgesteld.

Door oorlogshandelingen werd de kerk grotendeels verwoest en slechts een der Wijzen bleef over. De meest tot de verbeelding sprekende gevelsteen vinden we in Gorinchem, in de Gasthuisstraat 25. Deze steen draagt het opschrift: ‘Dit is in Bethlehem’ en in de fries daarboven lezen we: ‘Vreest den Heer, Doet Hem eer, want den dach van sterven haest hem seer’. De gevelsteen is afkomstig uit het ‘Minderbroederklooster O.L. te Bethlehem’ waar Nicolaas Pieck, een der Gorcumse martelaren, gardiaan (overste) was.

Het uit 1566 daterende pand kent nogal wat beperkingen. Daarom wordt met spanning uitgezien naar het betrekken van de riante nieuwe behuizing. Het oude stadhuis, gebouwd in 1860, ondergaat momenteel inwendig een ware metamorfose. Na de verbouwing zal het onderdak bieden aan zowel het Museum als de Gorcumse Artoteek en de VVV.

Het nieuwe museum biedt aanzienlijk meer mogelijkheden voor de presentatie van de historische collecties en de organisatie van tijdelijke tentoonstellingen. Daarnaast wordt een grote ruimte gereserveerd voor hedendaagse kunst. Tevens beschikt het nieuwe Gorcums Museum straks over een auditorium en een museumcafe. De opening vindt juni aanstaande plaats.

‘Dit is in Bethlehem’, Gasthuisstaat 25 verhuist.

Reageer op dit artikel