nieuws

Ontwerper zoekt harmonie tussen probleem en oplossing

bouwbreed Premium

De opdrachtgever zit algemeen gesproken met het probleem dat hij eigenlijk niet precies weet wat hij wil hebben, maar daarvoor wel een goede aannemer wil vinden. De aannemer die het uiteindelijk moet gaan doen, wil altijd op tijd beginnen. Daartussen zit de ontwerper, die moet zorgen dat harmonie ontstaat tussen het probleem en de oplossing. Dat valt niet mee.

De traditionele praktijk in de bouw kent een scheiding van ontwerp en uitvoering van bouwwerken. Met eerst laten uitwerken van het ontwerp is de opdrachtgever in staat de pokosten te beheersen. Een extra ontwerpinspanning met versobering van het programma van eisen kost op zich niet veel en kan veel geld ke uitsparen. Bij de feitelijke uitvoering kan een zo tot stand gekomen ontwerp echter tot tegenvallers leiden die de kosten voor zowel aannemer als opdrachtgever alsnog doen stijgen.

Ontwerp en uitvoering zijn echter nauwelijks van elkaar te scheiden. Dat werd onder meer duidelijk op het symposium ‘Integratie in de bouw, aanzet tot een beter produkt?’ van de studievereniging ConcepT van Civiele Technologie en Management van de Universiteit Twente.

Ontwerpen is het vinden van harmonie tussen probleem en oplossing. Het moet gezien worden als het vinden van die effectieve oplossing die ook efficient kan worden gerealiseerd. Dit heeft er vanaf de jaren zestig toe geleid beide onderdelen bij voorkeur door een partij te laten doen. De contractvorm ‘Design and Construct’ (D en C) bleek daarvoor geschikt.

Niet prettig

Toch zijn de ervaringen van een aantal grote aannemers in de afgelopen tien jaar met D en C-contracten niet altijd even positief. De resultaten van aanleg van het betonnen produktieplatform voor olie en gas (NAM F3) zijn wel gekenschetst als “niet prettig”. Ook het werk voor de Stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg heeft tegenslagen gekend.

De tegenslagen met D en C-contracten voor een vaste prijs komen voor een groot gedeelte voort uit het onderschatten van het ontwerpgedeelte van het contract. In veel gevallen wordt door degene die het contract afsluiten gedacht dat het bij ‘Design and Construct’ gaat om een uitvoeringscontract waarbij eerst nog even wat ontwerpwerk moet worden gedaan.

Risico’s

De keuze voor deze contractvorm door de opdrachtgever is niet altijd uit rationele overwegingen. Het maatschappelijk aspect bij grote infrastructurele werken is groot. De politiek zal dan ook een contractvorm voorstaan waarin grote risico’s naar de aannemer zijn geschoven. D en C voor een vaste prijs is zo een contractvorm. Voor de Willemsspoortunnel in Rotterdam is het de politiek geweest die koos voor D en C. Ook bij het po voor de Stormvloedkering Nieuwe Waterweg is de contractvorm politiek bepaald.

Desalniettemin zijn het de aannemers zelf die deze contracten hebben willen afsluiten vanwege de voordelen die ermee gemoeid zouden moeten zijn voor zowel aannemer als opdrachtgever. Dat daarbij door de aannemer risico’s gebagatelliseerd zijn, wordt wel geweten aan een te grote technische interesse bij de beslissers. Er wordt te weinig tijd ingeruimd voor het ontwerpproces, en dat terwijl daar voor het overgrote deel de kosten bepaald worden.

Beheersen

Een D en C-contract voor een vaste prijs waarin alle risico’s bij de aannemer liggen blijkt niet goed te beheersen. Er is een speciale vorm van Design and Construct contracten die echter wel goed te beheersen zijn.

De contractvorm is ontwikkeld door prof.ir. H.A.J. de Ridder en is gebaseerd op het beginsel dat de risico’s in het contract daar gelegd worden waar ze te beheersen zijn.

Er wordt door opdrachtgever en aannemer vastgesteld wat moet worden gemaakt. Daartoe wordt een probleemstelling gemaakt met een voorlopig concept, randvoorwaarden, programma van eisen en uitgangspunten. Beide partijen weten dat deze probleemstelling nog niet goed is. Voor het ontwikkelen van het kale concept stelt de opdrachtgever tijd en geld beschikbaar. Hierin zijn echte onzekerheden zoals feitelijke grondslag niet begrepen. De prestatie die voor afronden van het concept nodig is wordt gekwantificeerd. Door een veranderde prestatie verrekenbaar te stellen zou het mogelijk moeten zijn D en C optimaal te beheersen. Nu is het zo dat bij tegenvallers de aannemer moet slikken.

De Stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg komt te bestaan uit twee sectordeuren die in drijvende situatie de Nieuwe Waterweg ingedraaid ke worden en na afzinken op een speciale drempel in de bodem van de rivier de Nieuwe Waterweg zullen afsluiten.

Reageer op dit artikel