nieuws

Museum van deze eeuw is eenmanszaak

bouwbreed Premium

De vaste collectie bestaat uit een bakbeest van een computer, een klaslokaal uit de jaren dertig en de eerste cd-speler. Dit moet wel het Museum van de Twintigste Eeuw zijn. Officieel geopend is het museum in Hoorn nog niet, dat zal in maart gebeuren.

Maar enige maanden geleden al liet directeur Hans Stuijfbergen hoogstpersoonlijk zijn eerste gasten binnen. Het museum opende met de Barbie-tentoonstelling, met 25.000 bezoekers een groot succes.

Barbie is een bij uitstek eigentijds fenomeen en een tentoonstelling over haar past prima in dit museum. Het massale karakter van het verjaardagfeestje van Barbie (35) overdonderde Stuijfbergen enigszins. “Omdat het museum geen geschiedenis heeft, stonden we onmiddellijk te boek als het Barbie-museum.” Met twee andere exposities wil Stuijfbergen zijn naam vestigen.

In december werd van spaarpot tot geldautomaat geopend. Die tentoonstelling van een eeuw geldzaken, waarvoor uit de archieven van spaarbanken is geplukt, loopt tot 28 februari. Dan eindigt ook Nieuwer en Schoner, over een eeuw zeepreclame.

Het aantal personeelsleden van het museum is beperkt tot een, de directeur. Druk, druk, druk, is Stuijfbergen dus. De 33-jarige man uit Hoorn kan een beroep doen op vrijwilligers. Geld voor meer mensen in vaste dienst is er (nog) niet. Ruimte heeft hij zat, maar voorlopig zit het museum uiterst krap in zijn personeel.

Het museum is gehuisvest in twee vroegere kaaspakhuizen aan de Bierkade 4 in Hoorn. “Dat is ruim 1500 vierkante meter”, meldt de directeur trots. Aanvankelijk wilde Stuijfbergen zijn museum vestigen in het Westergascomplex in Amsterdam. Hij heeft er geen spijt van dat dat niet is doorggegaan.

Overheidssubsidie heeft het museum niet. Het wordt gefinancierd met geld uit sponsoring, het VSB-fonds gaf het beslissende zetje. Volgens Stuijfbergen draait het lekker. “Het wordt dus echt tijd het museum te openen.” Voor die gelegenheid heeft hij op het oog staatssecretaris Van Dok (Economische Zaken), niet geheel toevallig ex-wethouder van Hoorn. Vanzelfsprekend stond de VSB aan de basis van de expositie over een eeuw bankzaken. Thema’s die aan de orde komen zijn schoolsparen, de Jeugdspaarbank, het rijdende bankfiliaal en de automatisering bij de bank. Talloze boeken, foto’s, historische posters en geldtelmachines tonen de veranderingen bij de spaarbanken. “Spaart in de ochtend van uw leven, dan lijdt ge in den avond geen gebrek.” Reclameteksten, zo blijkt in het museum, geven het denken en de sfeer van deze eeuw goed weer. “Vrouwen en meisjes schuwden van mij”, adverteerde Castella Scheerzeep destijds half-spottend.

“Thans ben ik de man van een filmster.” Een goed geschoren man heeft een streepje voor in het leven, was de strekking van de advertentie die in Nieuwer en Schoner is te zien.

Stuijfbergen erkent dat de expositie over honderd jaar zeepreclame niet geheel origineel is. Dobbelman (tegenwoordig Kortman Nederland BV geheten) liet twee jaar geleden in Nijmegen zijn eigen verleden zien.

Nieuwer en Schoner geeft een overzicht van de ontwikkelingen van onverpakte groene zeep, zoals die vroeger door de kruidenier op een stuk grauw papier werd gewogen tot gestandaardiseerde verpakkingen voor uiteenlopende merken. De recente wasmiddelenoorlog wordt echter niet in beeld gebracht. In 1910 werden afbeeldingen uit de opera Lohengrin gebruikt om produkten van de firma gebroeders Dobbelmann, toen nog met dubbel n, aan de huisvrouw te brengen. In het museum tentoongestelde prentbriefkaarten uit dit werk van Richard Wagner bewijzen dat.

Beroemde zeepmerken als Castella, Coco Roso en Matador met hun ontwerpen in Art Nouveau stijl geven een beeld van meer dan honderd jaar zeepreclame. Zeepoorlogen zijn niet van vandaag of gisteren. De wasmiddelenindustrie is altijd al in felle concurrentiestrijd verwikkeld geweest. Toen bij voorbeeld Dobbelman in 1966 bij wijze van proef met een grote plastic zak goedkoop gezinswasmiddel op de markt kwam, leidde dit tot een felle prijzenslag. Natuurlijk is die plastic zak in Hoorn te zien.

Reageer op dit artikel