nieuws

Nederland wijst Ethiopie weg in goed waterbeheer

bouwbreed

Het Nederlandse adviesbureau voor ingenieurswerken NEDECO uit Den Haag heeft van de Ethiopische overgangsregering opdracht gekregen een totaalplan te maken voor de integrale ontwikkeling van het stroomgebied van de rivier Tekeze in het noordwesten van het land. NEDECO-groepslid DHV uit Amersfoort voert met plaatselijke deskundigen en het Internationale Instituut voor Lucht- en Ruimtekartering en Aardkunde (ITC) uit Enschede de opdracht uit. Ethiopie betaalt uit eigen middelen de contractsom van – 6 miljoen.

Het totaalplan inventariseert volgens podirecteur drs. J. Schuchmann van DHV de gang van zaken voor de komende 30 tot 50 jaar. Uit de resultaten van het onderzoek moeten plannen voor onder meer de verdeling en het gebruik van water volgen. De gegevens zullen tevens een belangrijke rol spelen in het overleg over de waterverdeling met de oeverstaten van de Nijl. Het stroomgebied van de Tekeze omvat namelijk de rivieren Angereb en Goang en vormt de bovenloop van de Nijl. Over de grenslijn passeert per seconde zo’n 240 kubieke meter water. Ingrepen in de bovenloop ke gevolgen veroorzaken in de benedenloop. Mede om die reden liet Egypte inmiddels weten uitermate veel prijs te stellen op overleg met Cairo en met het landsbestuur van Soedan. Naar verluidt zal Ethiopie voor deze gesprekken een apart overlegorgaan in het leven roepen. De Egyptische mededeling geeft aan dat de buurlanden de gang van zaken kritisch volgen.

Erosie

Het pogebied ligt in het noordwesten van Ethiopie en beslaat twee keer het oppervlak van Nederland. Deze regio telt volgens Schuchmann enkele miljoenen inwoners. Die houden zich vooral in leven met landbouw en veeteelt. De studie zal ingaan op het sociaal-economische aspect en aanbevelingen doen voor een betere gang van zaken. Dat is temeer nodig omdat door overbegrazing en door het gebruik van verkeerde landbouwmethodes de stabiliteit van de bodem vermindert. Door ontbossing doet zich een sterke erosie voor. In het verlengde daarvan verandert het klimaat in het gebied. Meer dan voorheen is het droger wat zich weer uit in een veranderd neerslagpatroon. Het betekent dat zich kortere periodes met een grotere regenval voordoen. Jaarlijks valt in het pogebied ruim 800 millimeter.

De gevolgen van de erosie zijn volgens Schuchmann temeer ernstig omdat het plaats vindt in een heuvelachtig gebied met steile hellingen dat tot op zo’n 2000 meter boven de zeespiegel ligt. Aanleg en beplanting van terrassen in de hoger gelegen gebieden kan de omvang van de erosie verminderen. Deze werken ke worden gecombineerd met bijvoorbeeld het invoeren van betere landbouwtechnieken. Ook wordt studie gedaan naar de marktkansen voor agrarische produkten. Dat laatste vertegenwoordigt een meer dan gemiddeld belang omdat Ethiopie in niet onaanzienlijke mate afhankelijk is van de landbouwexport. Op de plateaus kan ook herbebossing plaats vinden waarna het gebied een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van de toeristische industrie. Ook deze optie komt in een studie aan de orde.

Milieu

Welke oplossing uiteindelijk in uitvoering komt, het moet volgens Schuchmann leiden tot een duurzame ontwikkeling. Het milieu is een onderwerp dat in de afgelopen twintig jaar een toenemende belangstelling kreeg in het werk van ingenieursbureaus. Te denken valt aan het zoeken naar een samenhang tussen (op te zetten) economische activiteiten en de weerslag daarvan op de leefomgeving. Dat onderzoek maakt steeds meer gebruik van speciale computerprogramma’s. DHV beschikt over programma’s die de draagkracht van het milieu voor economisch activiteiten ke inventariseren, die een energiemodel ke samenstellen en die inzicht ke geven in het beheer van water. Een combinatie van deze programma’s levert een bruikbaar model op. Met het vergroten van de technische mogelijkheden voor onderzoek neemt evenwel ook de moeilijkheidsgraad van de vraagstelling toe.

DHV overlegt volgens Schuchmann doorlopend met de overheid over de voortgang van het onderzoek en hoopt op die manier tot een gezamenlijk resultaat te komen. Ethiopie is er alles aan gelegen een totaalplan voor het gebied te krijgen. In de jaren zeventig voerden een Italiaans en een Indiaas bureau soortgelijk onderzoek in dezelfde regio uit maar deze studies misten de benodigde diepgang. Meer dan voorheen vraagt dergelijk onderzoek tegenwoordig ook satellietonderzoek. De beelden vanuit de ruimte vullen veldonderzoek aan en helpen bijvoorbeeld landschap, bodem, landgebruik en bewoning te classificeren voor een betere regionale ordening. Deze beelden worden onder meer gebruikt voor een nadere bestudering van de bestaande geologische gegevens en moeten inzicht geven in het voorkomen van winbare hoeveelheden delfstoffen. In het verlengde van de NEDECO-studie onderzoekt een Frans bureau de gang van zaken in een andere regio van Ethiopie. Het land betaalt de kosten zelf. Eerder vond overleg met de Afrikaanse Ontwikkelingsbank plaats die aanvankelijk een deel van de investering zou bijdragen. De gesprekken leidden niet snel genoeg tot resultaat. Ethiopie wendt nu eigen fondsen aan wat aangeeft dat het landsbestuur hoge prioriteit geeft aan het plan.

Stuwen

Die vergrote aandacht moet bovenal leiden tot een voldoende ontwikkeling van de watervoorraad. Een mogelijkheid om deze voorraad te vergroten ligt volgens Schuchmann in het bouwen van stuwen. Vooralsnog ontbreken dergelijke voorzieningen in het te onderzoeken stroomgebied. Aanleg van stuwdammen biedt ook kansen waterkrachtcentrales te bouwen die het beschikbare elektrische vermogen vergroten. Voorstudies geven de mogelijkheid van dergelijke werken aan. De studie zal het eventuele politieke risico ook meewegen. Een dergelijk risico hangt steeds vaker rond waterbeheer.

Chili en Bolivia

Eerder speelde een soortgelijke kwestie in het grensgebied tussen Chili en Bolivia waarbij Chili water onttrekt uit de rivier Lauca die uitstroomt naar Bolivia. Dit leidde in de jaren zestig tot spanningen die werden opgelost door het sluiten van een overeenkomst. Het onderwerp blijft desondanks een gevoelig punt. Iets dergelijks speelt ook rond het beheer van het water in de Mekong-rivier waarbij verschillende landen in Zuid-Oost Azie zijn betrokken. Ook elders op de wereld leidt het beheer van water waarvan verschillende landen afhankelijk zijn tot politieke zorg en wantrouwen. Te denken valt hier ook aan de gang van zaken omtrent de Rijn en de Maas.

In het geval van Ethiopie zal NEDECO voor onder meer het internationale waterbeheer de betrokken instanties de weg wijzen in de opzet van overlegstructuren en bestaande instellingen activeren. Het landsbestuur van Ethiopie wil de documenten die uit de studie volgen gebruiken voor het internationale overleg.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels