nieuws

Archimetrie: de sleutel tot duurzaam bouwen

bouwbreed

Op het CIB-symposium Building Economics in Canada in 1984 werd de bijdrage van de Nederlander Willem Meijer gepresenteerd onder de titel ‘The Nature of Form and Price’. Deze paste uitstekend in de overige rapporten die vielen onder het hoofdstuk ‘Cost modelling’.

Sindsdien is er een groeiende belangstelling voor de eigenschappen van archetypes, van bouwmassa’s die een duidelijk signalement hebben en wiskundig ke worden beschreven in termen die de bouwwereld gebruikt. Studenten van de TH Delft zijn zeer geinteresseerd in de wiskundige relaties die er bestaan tussen milieucomponenten (materiaalgebruik en energie), de mogelijkheid van varianten van gebouwen en het doorrekenen van de daarmee samenhangende kosten.

Die wiskundige beschrijving en de bewerking daarvan opent een bijzonder interessant gebied dat in de standaard wiskundeboeken geen aandacht krijgt, maar waaraan Meijer van af 1984 veel onderzoek wijdde en nog wijdt.

Analoog aan de econometrie, een deelwetenschap van de economie, waarin wiskunde en statistiek een grote rol spelen – en die de onlangs overleden prof. Tinbergen vele jaren doceerde – zouden de verdere uitwerkingen van Meijer de archimetrie genoemd ke worden.

Onlangs zijn namelijk gepubliceerde studies over ‘Archetypen in de gebouwde omgeving in het licht van duurzaam bouwen’ gepubliceerd, die zijn gebaseerd op wiskundige beschrijvingen en de bewerkingen daarvan. Het gaat daarbij over die relaties die een minimale inzet vragen tegen een vooraf vastgestelde kwaliteit of ingenomen standpunt.

Nu is het volgens Meijer de moeilijkheid dat het inzicht in die relaties pas begint als de reguliere wiskunde bij het differentieren ophoudt. Zo komt hij tot wat archimetrie genoemd kan worden.

Want daarmee blijken de relaties tussen bijvoorbeeld omtrek en oppervlak, omsluiting en volume, ruimte-indeling en oppervlak uiterst simpel.

Een diepgaand inzicht in die relaties is onontbeerlijk om te ke beoordelen in hoeverre een bepaald ontwerp bijvoorbeeld minimaal materiaalgebruik koppelt aan het beoogde doel.

Inzicht

Bovendien is aan de vooravond van de doorbraak van werken met presentatie-specificaties een veel dieper inzicht nodig in de marges die in ontwerpen ke zitten, alleen al door de wijze waarop die zijn vorm gegeven.

Meijer laat in hoofdstuk 1 aan de hand van illustraties, tabellen en grafieken zien dat niet alleen bouwwerken van de Egyptenaren en Azteken, maar ook latere en zelfs de kathedraal van Liverpool gebaseerd zijn op de geometrie, dus op wiskundige principes.

Hij betreurt het ook dat in alle boeken die gaan over bouwkunst of architectuur stelselmatig documentatie ontbreekt betreffende het concept: hoe groot is de ruimte, over terzake doende oppervlakken, bebouwing, gevels, daken, etc, en over toegepaste materialen. “Uiterlijkheden genoeg”, merkt hij op, “Hoe breed, lang en hoog, foto’s van buien en binnen, details van de ‘kunst’, dat wel, en uitermate interessant.”

Hij geeft daarom zelf kengetallen van de St. Pieter in Rome en de Basiliek in Oudenbosch, maar ook van prijzen.

In de hoofdstukken ‘Gebouwen met het vormaspect ‘schijf’ en ‘Gestapelde functies in een schijf’ laat hij met tientallen illustraties, tabellen en grafieken duidelijk zien dat mogelijk is inzicht te geven in een gebied dat bestaat uit het verwezenlijken van maximale kwaliteit tegen een minimum inzet. En dat gaat veel verder dan optimaliseren! Beide hoofdstukken sluiten af met een rekenvoorbeeld dat zowel het ontwerpen als het meten beslaat met als aangever het opstellen van een criterium, duurzaam bouwen.

En er hoeft niet meer gerekend te worden: de computer geeft de uitkomst. Er kan dan ook reeds in het allerprilste ontwerpstadium met handzaam keuzemateriaal worden gekomen. Publicaties in Bouwkosten hebben dat al vele malen laten zien.

Conclusie

Meijer voert uiteindelijk naar het normeren van duurzaamheid, naar het duurzaam ontwerpproces via het bouwen van modellen die voorzien in trendberekeningen en ‘in no time’ beschikbaar zijn. Hiertoe is archimetrie de sleutel. Ontwikkelingen in het buitenland en gesignaleerd door het CIB onderstrepen dit.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels