nieuws

Poundbury: Prins Charles brengt ideeen over architectuur in praktijk

bouwbreed

Wie Poundbury wil bezoeken wordt gewaarschuwd voor de modder op het bouwterrein. Onder de stralende zomerzon hebben de bouwvakkers echter meer last van stof dan van slijk. Met blote borst werken ze aan een droom van Charles, de kroonprins van Groot- Brittannie.

Over 25 jaar moet Poundbury in de Zuid-Engelse provinciestad Dorchester een modelwijk zijn met 2000 tot 3000 woningen. De eerste huizen zijn bijna klaar. Charles maakt geen geheim van zijn uitgesproken ideeen over architectuur. Veel moderne gebouwen zijn hem een doorn in het oog. De Prince of Wales heeft echter vooral een gruwelijke hekel aan de anonieme, saaie buitenwijken die onze steden de laatste decennia hebben omarmd. Charles wil nu laten zien hoe het anders kan. Aan de rand van Dorchester stelt een trust van de prins 160 hectaren land beschikbaar voor een woningbouwpo. Inmiddels is aangevangen met een eerste fase van 61 woningen, over een klein jaar volgen er weer 80 tot 90. Het bestek ademt de visie van Charles. De huizen moeten aansluiten bij de lokale bouwstijl in en rond Dorchester. De aannemer moet traditionele materialen gebruiken. Alle huizen worden voorzien van milieuvriendelijke, energiebesparende extraatjes. In het ‘masterplan’ voor Poundbury klinken ook andere zorgen van Charles door. De kroonprins is bang, dat de saamhorigheid in de Britse samenleving steeds verder afkalft. “Ik wil geen koning worden over een gesplitste natie”, zo liet hij zich eens ontvallen.

Geen scheiding

Hij wil geen scheiding van arm en rijk. In Poundbury worden sociale huurwoningen daarom kriskras tussen de koopwoningen voor de particuliere sector gebouwd en met dezelfde kwaliteit. Getto’s zijn taboe. Ontwikkelaar van het masterplan is Leon Krier, een van Engelands kampioenen op het gebied van traditionele stedebouw.

Krier heeft de 160 hectaren polycentrisch ingedeeld, met vijf autonome eenheden. Iedere eenheid kent een duidelijke kern en traditionele hoofdstraat en plein. Het bestemmingsplan sluit aan bij de dorpstraditie. De straten kennen veel hoeken en bochten, om de wijk meer karakter te geven en om het autoverkeer te dwingen tot matige snelheid. Voortuintjes zijn uit den boze, de huizen grenzen pal aan het trottoir. De dichtheid van de bebouwing wordt minder naarmate de huizen verder van de kern verwijderd zijn. Hoogbouw ontbreekt uiteraard.

Coordinerend architect Peterjohn Smyth vult de ideeen van Leon Krier verder in. “Ik ben het in grondlijnen eens met de standpunten van de prins over architectuur”, aldus Smyth, “het is belangrijk om van tradities te leren. Anders zijn we net holenmensen, die nog beginnen en niets geleerd hebben.” Smyth en de overige architecten sluiten aan bij de lokale bouwtradities, maar proberen niet om een bepaald tijdvak na te bootsen: “Onze stijl is tijdloos.” De architecten streven naar een duide- lijke scheiding van particulier en openbaar terrein, ondermeer door veelvuldig gebruik van natuurstenen muren. Via details in schoorstenen, ramen en goten wordt varieteit in de eenheid ge- bracht.

De hoofdstraat van iedere kern kent net als in een dorp meer formaliteit en meer decoratie dan de informele, simpele zij-en achterstraatjes. In de wijk is ook plaats ingeruimd voor winkels, werkplaatsen, kantoren en horeca, zij het allemaal op bescheiden schaal. Geen slaapsteden maar zoveel mogelijk integratie van wonen en werken.

Trust

De ideeen voor Poundbury kregen eind jaren tachtig vorm. Toen Dorchester wilde uitbreiden viel het oog van de lokale autoriteiten op Poundbury, een stuk grond binnen de nieuwe ringweg. De grond was eigendom van het Hertogdom Cornwall. Dit hertogdom werd in de veertiende eeuw gecreeerd door koning Edward III en voorziet sinds die tijd als een soort trust in het levensonderhoud van de Britse kroonprins, nu dus prins Charles.

Momenteel beheert de trust meer dan 50000 hectaren grond in 23 Britse counties, een stevige aandelenportefeuille en een hoop vastgoed. “Op initiatief van Charles kwamen hertogdom en lokale autoriteiten overeen om van Poundbury iets speciaals te maken”, stelt Andrew Hamilton, die namens het hertogdom de ontwikkeling van de wijk volgt. Krier begon zijn werk in 1988 en in mei 1993 kwam de eerste bouwvergunning voor 61 woningen af.

Projectontwikkelaar en aannemer voor deze eerste fase is lokale bouwer Eddy Fry, wiens familie al tweehonderd jaar in de bouw zit. “De kosten van de huizen zijn vanwege energiebesparing en de gebruikte materialen ongeveer 10% hoger dan die van vergelijkbare gewone huizen”, aldus Fry. Om de huizen toch aan de man te ke brengen tegen een prijs die hem winst oplevert, heeft Fry van het hertogdom een schappelijke grondprijs gekregen. Van de eerste 61 huizen bouwt Fry er 35 voor de Guinness Trust Housing Association, een van de grootste woningbouwverenigingen van Groot-Brittannie op non-profitbasis. De Guinness Trust bouwt met name voor lage inkomensgroepen. De huren die Guinness in rekening zal brengen varieren van 230 pond (f. 640) per maand voor een twee persoonsflat met een slaapkamer tot 325 pond (f. 900) voor een huis met vier slaapkamers. De overige 26 huizen zijn voor de vrije markt. De koopprijzen varieren van 80000 pond (f. 220000) voor een cottage-achtig huisje met drie kleine slaapkamers tot 150000 pond (f. 420000) voor een ruim vrijstaand huis met vier slaapkamers. “Zes van de 26 huizen zijn al verkocht voor ze klaar zijn. Dat kom je in deze tijden niet veel meer tegen. Je zult mij niet horen klagen”, aldus Fry.

Gebruik van ‘natuurlijk materialen’ in Poundbury.

Britse bouwvakarbeiders werken aan de droom van prins Charles.

Pundbury, gebouwd naar ideeen van prins Charles.

Het team van Poundbury. Poontwikkelaar en aannemer Eddy Fry (links), architect Peterjohn Smyth (rechts) en Andrew Hamilton van het Hertogdom Cornwall (midden).

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels