nieuws

Tel Aviv onderscheidt zich als ‘stad van het Nieuwe Bouwen’

bouwbreed

Een symposium heeft de bekendheid van Tel Aviv als stad van het Nieuwe Bouwen in de geschiedenis van de recente bouwkunst geplaatst. Het waren vooral uit Duitsland afkomstige architecten die op de vlucht voor Hitler hun aan het Bauhaus verwante werk praktiseerden in een snel groeiende stad.

Het belang van Tel Aviv als belangrijk ensemble van het Nieuwe Bouwen werd onderstreept door de activiteiten met de Unesco, de gemeente en Tel Aviv Foundation gedurende een internationale conferentie. Afhankelijk van de afkomst van deelnemers sprak men over The International Style-city, Bauhaus-architectuur of voorbeelden van het Nieuwe Bouwen. Uit ons land spraken onder anderen Wessel de Jonge, Meindert Booy en Wytze Patijn, architecten die nauw betrokken zijn bij de restauratie van monumenten van het Nieuwe Bouwen in ons land.

Bauhaus-festival

Dat er vooral nogal eens sprake was van het ‘Bauhaus-festival’ is terug te voeren op de afkomst van veel Nieuwe Bouwers uit Duitsland. In het Nazi-Duitsland was de moderne architectuur niet populair, tenzij het om rationale opdrachten als industriegebouwen voor de oorlogsindustrie ging. Joodse architecten werd werken en leven onmogelijk gemaakt, zodat veel modernisten naar onder meer Tel Aviv uitweken. Het was een ontwikkeling die in 1932 inzette.

Een belangrijke in Duitsland werkende architect als Erich Mendelsohn bereikte via een omweg langs Amsterdam, waar hij Wijdeveld goed kende, Tel Aviv. Hij was van 1934 tot zijn vertrek naar de Verenigde Staten in 1941 in de stad gevestigd. Hij legde er zeg maar de fundamenten voor een ongekende populariteit van het Nieuwe Bouwen.

In Tel Aviv vonden de emigranten een stad in opbouw die zich weinig verplicht voelde aan klassieke en neo-klassieke tradities. Wel had men het grootste belang bij een snelle uitbouw waarbij het moderne bouwen de beste kaarten had.

Vrijwel geen stad is dan ook zo consequent volgens de stedebouwkundige en architectonische opvattingen van het Nieuwe Bouwen ontworpen. Een recente inventarisatie leidde tot het classificeren van 14000 gebouwen in deze architectuur. De Tel Aviv Foundation heeft inmiddels tweeduizend gebouwen geselecteerd die op de lijst van beschermde monumenten zijn geplaatst. Daarvan zijn er nu 250 gerestaureerd.

Noodzaak restauratie

Daaruit blijkt de noodzaak van restauratie die bij deze monumenten van het Nieuwe Bouwen opmerkelijk hoog is. De circa vijftig jaar oude gebouwen kennen veelal een langdurig achtergebleven groot onderhoud, en het gebruik van nieuwe materialen leidde tot de gebruikelijke problemen bij deze vooruitstrevende gebouwen.

Verminkt

Tot voor kort realiseerden de bewoners zich nauwelijks de status van de architectuur en werden verbouwingen zonder veel gevoel voor het oorspronkelijke ontwerp zo uitgevoerd, dat ze de authentieke ontwerpen verminkten.

Nog in 1970 werd het stedebouwkundig unieke Dizingoff-plein door de gemeente Tel Aviv gereconstrueerd met een viaduct en een ‘moderne’ fontein. Op het symposium gingen stemmen op, de gemeente er toe te bewegen het plein weer in de oorspronkelijke vorm te herstellen.

Daarmee is Tel Aviv bijgeschreven in de reeks steden waar men grootschalige toepassing van de uitgangspunten van het Nieuwe Bouwen kan bewonderen. Dat betekent zowel in Israel als vooral ook internationaal erkenning van een buitengewoon groot ensemble moderne architectuur. Een uitstekend verzorgde architectuurkaart met toelichtingen vereenvoudigt de geinteresseerde toerist om zijn weg te vinden in de vaak dichtbebouwde stadsdelen. Nu de aandacht zo sterk op deze architectuur is gericht, hoopt men op meer zorg en liefde voor deze beeldbepalende monumenten.

Detail van een woongebouw aan de Rothschild Boulevard waarvan het balkon sterk herinnert aan het werk van Erich Mendelsohn.

In de Ruppin-straat werd dit flatgebouw gerestaureerd waarbij het gebruik van kleur, blauw en wit in dit geval, voortborduurt op Duitse ontwikkelingen in het Nieuwe Bouwen.

Na de restauratie staat dit gebouw aan de Rotschild Boulevard er weer als nieuw bij zoals het rond 1932 werd opgeleverd.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels