nieuws

Overzichtelijk oeuvre Adolf Krischanitz

bouwbreed

De Weense architect Adolf Krischanitz (1946) trekt met enige regelmaat de aandacht rond de Oostenrijkse hoofdstad. Hoewel zijn werk varieert van een snoepkiosk tot stedebouwkundige plannen, bleef de aandacht daarvoor tamelijk regionaal en verwondert het dat nu bij het Artemis Verlag een bescheiden monografie over zijn werk is verschenen. Maar er staat tegenover dat enkele ontwerpen vooral vanuit de stedebouwkundige invalshoek breder aandacht trekken.

Adolf Krischanitz leerde ik kennen door de restauratie van de Werkbundsiedlung in Wenen, een modelwijk die verwantschap toonde met de bekende Duitse Weisenhofsiedlung in Stuttgart. Gerrit Rietveld bouwde er een blokje hoog gewaardeerde eengezinswoningen met Adolf Loos als overbuurman tussen andere vooraanstaande collega’s uit Wenen. De nog altijd interessante wijk uit 1932 werd vijftig jaar later gerestaureerd, waarbij Krischanitz gewetensvol reconstrueerde en aanpassingen verrichtte die na een halve eeuw wenselijk bleken.

Zelf was Krischanitz met twee blokjes woningen betrokken bij de woonwijk Forellenweg in Salzburg. Oswald Mathias Ungers maakte het stedebouwkundige ontwerp van de modelwijk uit 1990, waarin verschillende architecten van enige naam een opdracht kregen. In de wijk met tamelijk beheerste woningblokken, waarin witte gevels overheersen, knalt Krischanitz er uit met een langgerekt blok in felle kleuren en een oranje blokje ter grootte van een stedelijke villa, met een ronde plattegrond.

In de wijk Pilotengasse werkte Adolf Krischanitz samen met vooraanstaande architecten uit het Duitse taalgebied, zoals Herzog en de Meuron uit Basel en Otto Steidle uit Munchen, voor een wat overspannen woongebied met op de mooiste locatie aan de rand met een open weidegebied een rij woningen van prof. Anton Schweighofer, die wat terughoudender vorm kregen en verrassen door de plattegronden. De overspannen kleur bij Krischanitz zal bij deze wijk uit 1992 inmiddels wel wat milder geworden zijn door verkleuring en verzachtend natuurlijk groen. Het wijkje heeft een nogal demonstratief karakter, waarin wel vernieuwingen voorkomen, zeker in de Weense context waar zo’n wijk laagbouw tamelijk uitzonderlijk is.

Interessant is de bebouwingsstudie voor het terrein naast het Unidocomplex. Oorspronkelijk zou hier een wereldtentoonstelling plaatsvinden, maar dat ging uiteindelijk niet door, evenals vroegere studies voor de prachtige bouwlocatie op een steenworp afstand van de binnenstad. Maar in de jaren zestig rustte er al geen zegen op de ongelukkige manipulatie van de prijsvraag voor Unido, waardoor een zeer middelmatig plan een spraakmakend bekroond ontwerp verdrong.

Samen met Heinz Neumann en Markus Gross ontwikkelde Krischanitz een plan dat weer vernieuwende stedebouwkundige kwaliteiten heeft, zoals het oorspronkelijke Unido en dat mogelijkheden schept het terrein gefaseerd te bebouwen met voornamelijk kantoorachtige functies op een sterk gestructureerde onderbouw met parkeren en een voetgangersgebied. Het zou interessant zijn als dit ontwerp werd gerealiseerd, waarbij verschillende architecten onderdelen voor hun rekening zouden ke nemen. Zo passeerde er al een prijsvraag voor twee torens als blikvangers in het plangebied. Het is overigens jammer, dat dit vermoedelijk interessante plan van de Weense architect en zijn companen niet wat grondiger is gedocumenteerd in het nu verschenen boek.

Wel uitvoerig opgenomen is een Hyatt Hotel in Zurich dat inmiddels in aanbouw is genomen als bekroning van een meervoudige opdracht. De kleurrijke computermanipulaties roepen een sfeer op, die men even waar moet maken. Maar een interessant ontwerp lijkt het zeer zeker. Het zijn dan ook vooral deze laatste ontwerpen die het werk van Krischanitz ook buiten de Oostenrijkse grenzen interessant maken.

‘Adolf Krischanitz’ met een inleiding van Friedrich Achleitner. Uitgave: Artemis Verlag, Zurich, 1994. Formaat: 22 x 28 cm, 120 blz. ISBN: 3 7608 8409 1. Prijs: (ingenaaid) DM 58.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels