nieuws

Mauritshuis restaureert en plein public

bouwbreed

Schilderijen hebben met gebouwen gemeen dat ze op tijd onder handen genomen moeten worden. Het Mauritshuis in Den Haag is onlangs begonnen met de restauratie van twee topschilderijen van de zeventiende eeuwse schilder Johannes Vermeer (1632-1675). De werkzaamheden zijn door het publiek op de voet te volgen. Het museum koos voor een openbare renovatie, waarbij voorbijgangers door twee heldere glasplaten in de pleinbestrating de herstelwerkzaamheden van dichtbij ke volgen.

De restauratie betreft de schilderijen het ‘Meisje met de parel’ en ‘Gezicht op Delft’, twee van de in totaal dertig werken van de hand van Vermeer. Museumdirecteur drs. F.J. Duparc omschrijft de doeken als ‘het vlaggeschip van de Vermeer-collectie’.

Aan de restauratie van de schilderijen is een jarenlang uitgebreid onderzoek vooraf gegaan dat nieuwigheden over Vermeers’ schilderwijze aan het licht bracht. Zo zou de schilder sommige kleurlagen in snelle verfstreken in een keer hebben aanbracht. De restauratoren van het Mauritshuis ontdekten ook dat Vermeer bij ‘Gezicht op Delft’ gebruik maakte van zand of grootkorrelig loodwit om de huisjes een ruw uiterlijk te geven. Een in die tijd ongebruikelijke methode.

Nadat de conditie van de schilderijen kon worden vastgesteld en de oorzaken van de eventuele aantastingen geinventariseerd, werd in overleg met een internationale begeleidingscommissie een restauratieplan opgezet. Laboratoriumonderzoek en een enquete onder de overige Vermeer-eigenaars droegen bij tot de uitendelijke keuze van de schoonmaakmiddelen en de behandelwijze.

oofddoel van de werkzaamheden is om beide schilderijen hun oorspronkelijke helderheid terug te laten krijgen. Daartoe zullen onder andere de verkleurde vernislagen worden verwijderd. Het ‘Gezicht op Delft’ werd in 1956 van een gelige vernislaag voorzien. Deze vernislaag bevat onder andere schellak dat de eigenschap heeft om in de loop der tijd niet alleen steeds donkerder wordt, maar zich ook steeds moeilijker laat verwijderen.

Uitstel van restauratie zou betekenen dat later naar een agressiever oplosmiddel moet worden gegrepen dat ten koste zou ke gaan van de verflaag. Een nieuw aan te brengen vernislaag moet aan deze ontwikkeling een halt toeroepen. Het aantal eveneens vergeelde retouches op dit doek zijn beperkt, dit in tegenstelling tot het ‘Meisje met de parel’. Naar het zich laat aanzien zijn bij dit schilderij meer retouches noodzakelijk zijn om de conditie van dit doek te consolideren of te verbeteren. Bij het ‘Meisje met de parel’ werden tijdens een eerdere restauratie de ‘barsten’ ingeschilderd en ook deze ingreep zal ongedaan worden gemaakt. Hoofdrestaurator Wadum bestrijdt dat hier destijds sprake is geweest van knoeiwerk. “Er werd gewerkt met de kennis van toen. Nu wordt alles op film vastgelegd om later als wij er niet meer zijn als documentatie te dienen.”

m het publiek bij de herstelwerkzaamheden te betrekken bedacht architect Charles van Marrelo van de Rijksgebouwendienst een in meerdere opzichten aantrekkelijke oplossing. De niet doorzichtige glazen tegels aan het voorplein werden vervangen door heldere 5 cm dikke glasplaten van 1.60 x 3 meter. Voorbijgangers ke de restauratoren van bovenaf aan het werk zien. Om de twee daglichtvoorzieningen in de pleinbestrating is een hekwerk aangelegd om de restauratoren tegen al te geinteresseerde bezoekers te beschermen. De directie zonstralen worden afgehouden door een baldakijn van 6 bij 6 meter op een hoogte van 3,5 meter.

e vormgeving van deze parasol kwam tot stand door de Rijksgebouwendienst in samenwerking met Archipel Ontwerpers. Met de realisatie van het tijdelijke atelier f. waarmee tegelijkertijd een jarenlange lekkage tot het verleden behoortf. is een bedrag van circa f. 200000 gemoeid.

Het lichte doek zorgt voor een diffuus licht; een voorwaarde voor het restaureren. Bij te weinig licht van bovenaf ke de restauratoren gebruik maken van echte daglamplichten om de ideale situatie voor het herstelwerk te simuleren. In het museum zelf heeft men een beter zicht op de schilderijen. De schilderijen zijn slechts door een glazen wand van de bezoeker gescheiden. Dagelijks van dinsdag tot en met vrijdag kan men de restaurateuren gezeten achter een microscoop aan het werk zien. Nadere informatie over de werkzaaamheden is te lezen op tekstborden en te vernemen via koptelefoons.

Nog dit jaar zal de restauratie worden voltooid, zodat de schilderijen in 1995 ke schitteren op de grote Vermeer-overzichtstentoonstelling in Washington die het jaar daarop naar het Mauritshuis zal afreizen.

Vermeer in het licht, Openbare restauratie van meesterwerken is tot eind eind augustus te volgen op het voorplein van het Maurtishuis, Korte Vijverberg 8 in Den Haag. Geopend: di t/m za van 10.00-17.00 uur, zo en feestdagen van 11.00-17.00 uur.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels